Alle afleveringen
63 afleveringen, van nieuw naar oud
-
Hoe communiceer je onzekerheid rond pensioen?
27 oktober 2026 · 34 min
Pensioen & Wetenschap is een podcast van Netspar: het kennisnetwerk dat wetenschap en pensioen- en verzekeringssector met elkaar verbindt. Deze speciale editie van de podcast publiceren we in de aanloop naar de Pensioen3daagse op 10, 11 en 12 november 2026 en is gehost door Wijzer in geldzaken. Lees meer
Vinden mensen het lastig om met onzekerheid om te gaan? En wat betekent dat voor communicatie over het nieuwe pensioenstelsel? Daarover gaat een nieuwe aflevering van de podcast Pensioen & Wetenschap. Onder leiding van Natalie Kalkhoven, projectleider van de Pensioen3daagse bij Wijzer in geldzaken, gaan Anouk Festjens en Evert Webers met elkaar in gesprek over onze behoefte aan zekerheid en de psychologische reactie op onzekerheid.
Festjens is Associate Professor Marketing & Supply Chain Management aan de Universiteit Maastricht. Ze heeft onderzoek gedaan naar hoe je onzekerheid kunt communiceren. Recent verscheen daarover het paper Communicatie van Fluctuerende Pensioenen, dat zij samen schreef met Evert Webers en Niek Hensen, onderzoekers bij APG. Aan de hand van dit en eerder onderzoek noemt Festjens: het tonen van bandbreedtes, het benoemen van verschillende vormen van onzekerheid (zoals kans, uitkomst en tijd), en de belangrijke vraag of je ook kunt benadrukken welk deel van het pensioen wél zeker is.
Verder komt aan bod hoe communicatieprofessionals in de pensioensector hiermee omgaan, en welke strategieën het beste werken in de praktijk. Festjens en Webers delen concrete voorbeelden en reflecteren op ervaringen, waaronder het gebruik van de zogeheten AOW-zekerheidsboodschap. Deze aflevering brengt je op de hoogte van actueel onderzoek op het gebied van onzekerheidscommunicatie, met toepasbare inzichten voor iedereen die onzekere pensioenuitkomsten zo goed mogelijk wil uitleggen, zonder het vertrouwen van de deelnemer te verliezen.
Verder lezen
Het Netspar Industry Paper Communicatie van Fluctuerende Pensioenen van Anouk Festjens, Evert Webers en Niek Hensen
De w…
-
Welke lessen zijn te trekken uit reflecties op de Wet toekomst pensioenen?
22 september 2026 · 38 min
Pensioen & Wetenschap is een podcast van Netspar: het kennisnetwerk dat wetenschap en pensioen- en verzekeringssector met elkaar verbindt. Freelance journalist Jannie Benedictus gaat in deze podcastserie in gesprek met wetenschappers en mensen uit de praktijk. Lees meer
In deze aflevering gaat gespreksleider Jannie Benedictus in gesprek met Fieke van der Lecq en Onno Steenbeek. Van der Lecq is regeringscommissaris transitie pensioenen en hoogleraar Pensioenmarkten aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Steenbeek is directeur van de afdeling Strategisch Portefeuille Advies van APG Asset Management en hoogleraar Institutioneel Vermogensbeheer aan Tilburg University.
Steenbeek stelde recent samen met Eduard Ponds de omvangrijke bundel Het nieuwe pensioenlandschap in Nederland samen. Daarin reflecteren diverse auteurs in veertien hoofdstukken op de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Steenbeek: “We wilden vanuit verschillende invalshoeken naar de wet kijken. Naar de transitie zelf, naar communicatie, naar beleggingsbeleid, naar governance enzovoort.” Volgens hem moet de bundel eerder als reflectie dan als evaluatie worden gezien. Van der Lecq is het daarmee eens. “We hebben nog geen totaalbeeld of we nou inderdaad de verbeteringen hebben kunnen realiseren die met de wet beoogd waren. De wet is nog niet eens helemaal ingevoerd, dus voor een evaluatie is het nog te vroeg.”
Steenbeek en Van der Lecq bespreken een aantal van de bijdragen. Zo keek een aantal buitenlandse experts naar het Nederlandse stelsel. De Belgische hoogleraar Yves Stevens stipt in zijn bijdrage aan dat het zwaartepunt verschuift naar het individu en dat die pensioen niet als een systeem ziet. Van der Lecq reageert: “Voordat je het weet, wordt het een klant in plaats van een deelnemer. Daar moet je alert op blijven qua verwachtingsmanagement. Ik denk dat pensioenfondsen in hun communicatie dat wij-gevoel kunnen blijven benadrukken en deelnemers inspraak en zeggenschap geven, zodat ze zich betrokken voelen.” Steenbee…
-
Is restitutie dé manier om gaten in het Wtp-partnerpensioen te dichten?
25 augustus 2026 · 32 min
Pensioen & Wetenschap is een podcast van Netspar: het kennisnetwerk dat wetenschap en pensioen- en verzekeringssector met elkaar verbindt. Freelance journalist Jannie Benedictus gaat in deze podcastserie in gesprek met wetenschappers en mensen uit de praktijk. Lees meer
In de podcaststudio schuiven dit keer Theo Nijman en Leonne Jansen aan. Jansen is pensioenbestuurder bij FNV en Nijman is emeritus hoogleraar Financiën en pensioenen en voormalig wetenschappelijk directeur van Netspar. Nijman publiceerde recent samen met collega-onderzoekers Sander Muns en Bas Werker het paper Uitkeringen en kosten van partnerpensioen met restitutie. De auteurs zien belangrijke verbeteringen in het partnerpensioen onder de Wet toekomst pensioenen (Wtp), maar signaleren ook een aantal knelpunten, met name als het gaat om overlijden voor pensioendatum.
Wie onder de Wtp bij overlijden voor pensioendatum geen werknemer is op het moment van overlijden, heeft in principe geen dekking voor partnerpensioen. Ook kan de hoogte van de levenslange uitkering zeer gevoelig zijn voor de datum van overlijden: net voor of net na de zelf te kiezen pensioendatum. Om dat op te lossen, stellen de auteurs restitutie naar de partner voor. Daarbij blijft het opgebouwde pensioenvermogen over het gedeelte partnerpensioen intact, ook na uitdiensttreding. De extra kosten zijn volgens de auteurs beperkt.
Jansen noemt het voorstel sympathiek, maar ziet meer in heldere communicatie. “Je moet duidelijk zijn over wat er niet geregeld is. Dan vind ik ‘er is niks’ een helderder boodschap dan ‘er is iets’. Want wat is iets?” Nijman: “Het klopt dat als je twintig jaar werknemer bent geweest en daarna bijvoorbeeld zelfstandig bent geworden, je met restitutie op de helft uitkomt van wat je had opgebouwd bij een volledige carrière in loondienst. Dat is een probleem, maar het is nog steeds een stuk gunstiger dan helemaal niks.”
Nijman is er niet optimistisch over dat ex-werknemers zelf wel een overlijdensrisicoverzekering gaan r…
-
Hoe ziet het ‘perfecte’ pensioenstelsel er eigenlijk uit?
23 juni 2026 · 33 min
“Pensioen & Wetenschap” is a podcast by Netspar: the knowledge network connecting academia with the pension and insurance sector. Today, Stefan Zeisberger, chair of this year’s International Pension Workshop (IPW) program committee, engages in conversation with the two keynote speakers of the IPW. Lees meer
In this episode of the Netspar podcast, we explore what an optimal pension system should look like, drawing on key insights and experiences from the retirement systems of the United States and France. Featured guests Marie Brière (Head of Investor Intelligence & Academic Partnerships at Amundi Investment Institute and Managing Director of Institut Louis Bachelier) and David Laibson (Professor of Economics at Harvard University) utilize their recent academic research to uncover the structural differences and inherent vulnerabilities of both models. While the French approach focuses heavily on collective solidarity through a pay-as-you-go framework, the American system relies more on individual capitalization via 401(k) plans. Both systems exhibit clear drawbacks, ranging from systemic demographic sustainability challenges in Europe to a lack of broad-based and persistent defined contribution wealth formation for citizens in the US.
The central question is how these behavioral and structural insights can guide us toward a more robust pension design. Brière and Laibson outline concrete recommendations for an optimal framework where the benefits of collectivism and individual flexibility reinforce one another. Crucially, recent insights reveal that earlier academic literature advocating for powerful “nudges” is not as straightforward as previously thought, and the effects are sometimes much smaller than anticipated. Ultimately, because individuals struggle with behavioral biases when making long-term, complex financial decisions, Brière and Laibson argue that smart defaults and digital decision tools must very likely be paired with well-designed mandatory elements to effect…
-
Wat zijn de consequenties van het opnemen van een bedrag ineens bij pensionering?
27 mei 2026 · 32 min
Pensioen & Wetenschap is een podcast van Netspar: het kennisnetwerk dat wetenschap en pensioen- en verzekeringssector met elkaar verbindt. In deze aflevering neemt Koen Aarts de plaats in van gespreksleider Jannie Benedictus. Lees meer
Een aangepaste wet moet een bedrag ineens bij pensionering mogelijk maken. Dat wil zeggen dat werknemers bij pensionering maximaal 10 procent van het pensioenvermogen kunnen opnemen. Dit keuzerecht geldt nog niet en gaat pas in na de goedkeuring van een wetsvoorstel door de Eerste Kamer. Wat zijn de financiële, praktische en juridische consequenties van het bedrag ineens als dit voorstel wordt goedgekeurd? Anja De Waegenaere schreef hierover samen met Herman Kappelle een paper dat in deze podcast wordt besproken.
De Waegenaere was professor of Actuarial Science and Accounting aan Tilburg University. In april 2026 kregen we het verdrietige nieuws dat zij is overleden. Kappelle is emeritus bijzonder hoogleraar Fiscaal Pensioenrecht aan de Vrije Universiteit Amsterdam en droeg onder meer bij aan de fiscaal-juridische kaders van het paper, waar ze nog tot het laatst aan heeft gewerkt. Kappelle schuift aan bij gespreksleider Koen Aarts en bespreekt de bevindingen met Michael Visser, senior wetenschappelijk medewerker bij het Nibud.
Het uitbetalen van een bedrag ineens kan grote gevolgen hebben voor belastingen en toeslagen. In sommige situaties blijft slechts 20 tot 40 procent van het brutobedrag over, blijkt uit het paper. Tegelijk is het zo dat een pensioenuitvoerder wettelijk verplicht is om de keuzebegeleiding op een goede manier in te vullen, ook bij een keuze voor bedrag ineens. Volgens Kappelle zijn heel veel elementen die hiervoor nodig zijn echter niet bekend bij pensioenuitvoerders. Hun keuzebegeleiding kan daardoor niet volledig zijn.
Visser haalt onderzoek van het Nibud aan. Daaruit blijkt dat één op de drie bijna-gepensioneerden interesse heeft in het bedrag ineens. Volgens hem moet de sector kijken naar tooling en andere mogelijkh…
-
Wat betekenen inflatieschokken voor een evenwichtige pensioentransitie?
21 april 2026 · 35 min
Pensioen & Wetenschap is een podcast van Netspar: het kennisnetwerk dat wetenschap en pensioen- en verzekeringssector met elkaar verbindt. Freelance journalist Jannie Benedictus gaat in deze podcastserie in gesprek met wetenschappers en mensen uit de praktijk. Lees meer
Aan tafel zitten deze keer Ward Romp en Thomas van Galen. Romp is universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam en gespecialiseerd in de macro-economie van pensioenen en vergrijzing. Thomas van Galen is hoofdstrateeg bij Achmea Investment Management. Recent publiceerde Romp samen met vier andere onderzoekers een paper onder de naam Inflatieonzekerheid, rente en stagflatie tijdens de pensioentransitie. Daarin beantwoorden ze de vraag hoe inflatieonzekerheid de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel beïnvloedt.
Uit het onderzoek blijkt dat zelfs een relatief kleine inflatieschok van 1 procentpunt grote verschuivingen tussen generaties kan veroorzaken. Een dergelijke schok kan ertoe leiden dat een pensioenfonds buiten de bandbreedtes treedt die zijn vastgesteld om de evenwichtigheid te waarborgen. Pensioenfondsen die nog moeten invaren, zouden zich volgens Romp moeten verdiepen in een bijsturingsstrategie. Fondsen die al over zijn, hebben vooral iets te doen op het terrein van communicatie als het eerste uniform pensioenoverzicht (UPO) wordt uitgestuurd.
Van Galen en Romp zijn het erover eens dat toen de transitie begon, de rente als het grote risico werd gepercipieerd; daar zijn veel scenariosets voor beschikbaar gesteld. Van Galen: “Als ik het even platsla, was in de hoofden en harten van mensen inflatie een opgelost probleem uit de vorige eeuw. Maar inflatie is terug van weggeweest en staat boven aan de agenda.”
Het gesprek komt ook op de fase ná de transitie, hoe dan met inflatie moet worden omgegaan en welke instrumenten daarvoor beschikbaar zijn. Romp benadrukt dat de Wet toekomst pensioenen (Wtp) een eerder uitzicht op een koopkrachtig pensioen tot doel heeft. Hoe gaan fondsen straks he…
-
Hoe groot is de pensioenkloof voor migranten in Nederland?
24 maart 2026 · 37 min
Pensioen & Wetenschap is een podcast van Netspar: het kennisnetwerk dat wetenschap en pensioen- en verzekeringssector met elkaar verbindt. Freelance journalist Jannie Benedictus gaat in deze podcastserie in gesprek met wetenschappers en mensen uit de praktijk. Lees meer
In de podcaststudio schuiven dit keer Jelle Lössbroek en Tarik Uçar aan. Lössbroek onderzoekt de pensioensituatie van migranten bij het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) en Uçar is uitvoerend bestuurder bij Pensioenfonds Schoonmaak, een fonds waar veel deelnemers een migratieachtergrond hebben. Onlangs publiceerde Lössbroek samen met vier andere onderzoekers het paper Inzicht in de pensioenkloof voor migranten in Nederland.
De groep van gepensioneerde migranten in Nederland is groeiende maar tegelijk vrij onzichtbaar in de ogen van veel mensen, weet Lössbroek. Ook Uçar ziet dat mensen, eveneens in de pensioensector, vaak in bubbels leven en bepaalde assumpties hebben. “Het is moeilijk om je in problematiek te verplaatsen die in je eigen directe omgeving niet speelt.”
De cijfers leggen het probleem bloot: van de gepensioneerden zonder migratieachtergrond leeft 3 procent onder de armoedegrens, onder westerse migranten is dat percentage 6 procent en voor niet-westerse migranten stijgt het percentage naar maar liefst 40 procent. “Dat is echt aanzienlijk, dat verrast altijd iedereen”, zegt Lössbroek. Uçar legt uit dat zijn deelnemers vaak een groot deel van hun AOW missen en dat onmogelijk kunnen compenseren met tweedepijlerpensioen: de gemiddelde uitkering van Pensioenfonds Schoonmaak is € 1600 bruto per jaar.
Het gesprek komt op het paper van Lössbroek. Daarin is geprobeerd om uit alle kennis over de pensioenkloof van migranten een overkoepelende set van verklaringen te destilleren. De belangrijkste aanbeveling is om het aanvraagproces van de aanvullende inkomensvoorziening ouderen (AIO) af te schaffen of te vergemakkelijken: de gegevens zijn immers bij de Belastingdienst wel bekend.…
-
Hoe zit het met de toereikendheid van Nederlandse pensioenen?
24 februari 2026 · 32 min
Pensioen & Wetenschap is een podcast van Netspar: het kennisnetwerk dat wetenschap en pensioen- en verzekeringssector met elkaar verbindt. Freelance journalist Jannie Benedictus gaat in deze podcastserie in gesprek met wetenschappers en mensen uit de praktijk. Lees meer
De Podcast Pensioen & Wetenschap bespreekt in deze nieuwe aflevering de toereikendheid van Nederlandse pensioenen. Bij gespreksleider Jannie Benedictus schuiven Jim Been en Henk-Jan Wondergem aan. Been is universitair hoofddocent economie aan Universiteit Leiden en Wondergem beleidsmedewerker programmadirectie pensioenen bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Been publiceerde recent het paper De toereikendheid van Nederlandse pensioenen, samen met Cindy Biesenbeek, Marike Knoef, Koen Caminada en Kees Goudswaard. Wondergem was betrokken bij een interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO pensioenopbouw) dat gebruikmaakt van dezelfde data.
Het pensioen is voor twee derde van de Nederlandse huishoudens toereikend, concludeert het Netspar-paper, maar voor een flink deel afhankelijk van de vierde pijler; met name woningbezit is een belangrijke conditie. “We weten dat het verzilveren van de eigen woning niet makkelijk is”, zegt Been, die de hoop uitspreekt dat daar in de toekomst meer producten voor op de markt komen. Dat die eigen woning er zo toedoet, kan de ongelijkheid tussen gepensioneerde kopers en gepensioneerde huurders doen toenemen. Wondergem stipt aan dat zowel pensioen in de tweede en derde pijler als de eigen woning fiscaal fors worden gefaciliteerd. “Als je beide niet hebt, dan loop je twee enorme boosts mis.”
Dankzij de onderzoeken wordt het beeld heterogener en kunnen meer groepen in kaart worden gebracht. Zoals de hogere inkomens. “We zien dat in de IT-sector veel mensen geen adequaat pensioen opbouwen”, zegt Wondergem. “Als jij softwaredeveloper bent en 2,5 keer modaal verdient, dan moet je flink wat bijleggen om dat te vervangen.” Tegelijkertijd kunnen hogere inkomens vaak toe …
-
Kan verliesaversie verklaren waarom pensioenfondsen minder risicovol beleggen dan wat theoretisch optimaal is?
27 januari 2026 · 31 min
Pensioen & Wetenschap is een podcast van Netspar: het kennisnetwerk dat wetenschap en pensioen- en verzekeringssector met elkaar verbindt. Jannie Benedictus is de nieuwe gespreksleider van deze podcast. Ze gaat in gesprek met wetenschappers en mensen uit de praktijk. Lees meer
In de podcaststudio schuiven dit keer Marijn Jansen (investment solutions specialist bij Achmea Investment Management) en Gosse Alserda (docent/onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen en beleggingsstrateeg bij Aegon Asset Management) aan. Alserda publiceerde recent samen met Rogier Potter van Loon het paper The Glidepath Puzzle. Hij zag dat lifecycles in de praktijk nogal afwijken van wat theoretisch optimaal zou zijn. Het kan wel wat risicovoller, maar waarom gebeurt dat niet? Hoe is dat ‘gat’ te verklaren, is de vraag die in het paper wordt beantwoord.
Alserda legt uit dat de lifecycles die momenteel worden toegepast vaak impliciet rekening houden met gedragsfactoren zoals verliesaversie. Ze leveren echter meer welvaart op wanneer deze factoren expliciet worden gewogen en geïntegreerd in het ontwerpproces. Ook Jansen beschrijft dat verliesaversie een rol speelt aan de bestuurstafel: als uitslagen flink omlaaggaan, dan gaan deelnemers zich zorgen maken en bellen en daar wordt in meer of mindere mate rekening mee gehouden. Om te bepalen hoeveel gewicht je nu exact wilt toekennen aan de factor verliesaversie, kan het risicopreferentieonderzoek behulpzaam zijn. Jansen tekent aan dat dit nog best complex is en erg zal afhangen van een correcte uitvraag en interpretatie.
Paradoxaal genoeg zou je vanuit de gedragseconomie zo min mogelijk op je uniform pensioenoverzicht moeten kijken, zegt Alserda, terwijl we tegelijk graag willen dat het pensioenbewustzijn in Nederland toeneemt. Jansen voegt daaraan toe dat rekening houden met verliesaversie een adequaat pensioen nooit in de weg mag zitten. Ook bespreken de twee gasten de timing van het onderzoek, nu veel fondsen de oversteek naar het nieuwe stels…
-
Wat zijn de financiële consequenties van geconcentreerde beleggingsportefeuilles?
25 november 2025 · 24 min
Brede beleggingsportefeuilles met daarin duizenden aandelen zijn al jarenlang gangbaar bij veel pensioenfondsen en verzekeraars binnen en buiten Nederland. Een vrij recente ontwikkeling in het Nederlandse pensioendomein is dat sommige pensioenuitvoerders vanuit ESG-overwegingen het aantal bedrijven hierin terugbrengen. Een voorbeeld is pensioenfonds Huisarts & Pensioen, met een geconcentreerde portefeuille van 65 bedrijven. Lees meer
Mathijs van Dijk is hoogleraar financiële markten aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij vroeg zich af wat de financiële consequenties zijn van zulke geconcentreerde portefeuilles. Samen met Andreas Brøgger en Joren Koëter schreef hij hierover een paper dat dit jaar heel veel aandacht kreeg in de pensioensector.
Uit hun bevindingen blijkt dat je voor voldoende risicospreiding meer nodig hebt dan de 30 tot 40 bedrijven die in eerder onderzoek als minimum worden genoemd. Het paper attendeert ook op een nieuw soort concentratierisico: Fear Of Missing Out oftewel FOMO, het risico dat kleine portefeuilles de best presterende aandelen mislopen.
Barbara Bleijenbergh is werkzaam bij PME Pensioenfonds. Als strateeg beleggingen adviseert ze het bestuur van het fonds over het beleggingsbeleid. Ze vertelt hoe het fonds uitgaat van een focusportefeuille die per regio is opgesplitst met in totaal 250 bedrijven en daarnaast een bredere ESG-indexportefeuille. Daarbij staan vragen centraal als: waarin willen we beleggen en welke bedrijven zijn toekomstbestendig?
Gespreksleider Saskia ter Ellen gaat met Bleijenbergh en Van Dijk in gesprek over de afwegingen bij het samenstellen van een beleggingsportefeuille. Volgens Bleijenbergh kiest PME Pensioenfonds bewust voor een genuanceerde aanpak, die het midden houdt tussen breed en geconcentreerd beleggen. Van Dijk gaat verder in op het FOMO-concentratierisico.
Verder lezen
Het paper FOMO in Equity Markets? Concentration Risk in (Sustainable) Investing van Andreas Brøgger, Joren Koëter en Mathijs van Dijk op …
-
Hoe vertaal je verschillende risicopreferenties naar een zo goed mogelijk beleggingsbeleid?
28 oktober 2025 · 30 min
In het nieuwe pensioenstelsel voeren pensioenuitvoerders risicopreferentieonderzoeken uit. Deze onderzoeken geven pensioenfondsen en verzekeraars inzicht in de mate waarin deelnemers bereid en in staat zijn om risico te nemen rondom hun pensioen. Over het afnemen van deze onderzoeken is in de wetenschap al veel gezegd en geschreven. Maar hoe benut je de uitkomsten hiervan om het beleggingsbeleid zo vorm te geven dat het de welvaart van deelnemers optimaal ondersteunt? Lees meer
Anne Balter, universitair hoofddocent aan Tilburg University, stelde zichzelf deze vraag. Samen met collega-onderzoekers Javier Garcia en Nikolaus Schweizer deed zij hier onderzoek naar. Hoofdeconoom Rogier Potter van Loon van TKP is zelfverklaard fan van dit onderzoek waarin heterogeniteit centraal staat. Hij ziet dat de verschillen binnen de groep deelnemers enorm zijn: de ene deelnemer kan wel tien keer meer of minder risicoavers zijn dan de andere.
Heterogeniteit is dus een cruciale factor, zeker wanneer alle uiteenlopende voorkeuren moeten worden vertaald naar een gezamenlijk beleid. In deze podcast bespreekt gespreksleider Saskia ter Ellen het onderzoek met Balter en Potter van Loon. Een belangrijke bevinding is dat de welvaartseffecten voor deelnemers vooral bepaald worden door verschillen in risicopreferenties, en niet zozeer door inkomensprofielen. Dat inzicht is essentieel bij het zoeken naar een werkbaar compromis.
Verder lezen
Netspar Industry Paper: Welvaartseffecten van collectieve investering voor heterogene deelnemers van Anne Balter, Javier Garcia en Nikolaus Schweizer
Netspar Industy Paper: The impact of uncertainty in risk preferences and risk capacities on lifecycle investment van Anne Balter, Nikolaus Schweizer en Rob van den Goorbergh
Netspar Industy Paper: Matchmaking in pensioenland: welk pensioen past bij welke deelnemer? van Marike Knoef, Rogier Potter van Loon, Marc Turlings, Marco van Toorn, Floske Weehuizen, Bart Dees en Jorgo Goossens
Paper: Robust decisions for he…
-
Heeft de solidariteitsreserve in het nieuwe pensioenstelsel kenmerken van een omslagelement?
23 september 2025 · 28 min
De solidariteitsreserve is een collectief element in het nieuwe pensioenstelsel. Het zorgt ervoor dat pensioenfondsen in staat zijn om pensioenvermogens en -uitkeringen aan te vullen. Bijvoorbeeld bij (dreigende) verlagingen van pensioenuitkeringen. Sliem el Ela deed in het kader van zijn promotie onderzoek naar deze reserve. Volgens El Ela zorgt de manier waarop veel pensioenfondsen de reserve inrichten ervoor dat kenmerken van een omslagelement terugkomen in het nieuwe stelsel. Lees meer
Bij een omslagelement van jong naar oud is er een verschil tussen het financieel nadeel van de deelnemers in het eerste deel van hun levensloop en een later financieel nadeel. Dat is onder meer het geval bij de AOW, waarbij werkenden de pensioenen betalen van gepensioneerden. In een paper waaraan El Ela werkte met Servaas van Bilsen, Roel Mehlkopf en Stephan van Stalborch, hebben de ze vooral gekwantificeerd hoe groot dit omslagelement is.
Volgens Jan Bonenkamp, teammanager ALM bij APG, is het belangrijk dat onderzoek plaatsvindt naar de financiële stromen die in en uit de solidariteitsreserve vloeien. Deze reserve is namelijk een collectief vermogen binnen het nieuwe pensioencontract dat niet toebedeeld is aan persoonlijk vermogen. Gespreksleider Saskia ter Ellen bespreekt met El Ela en Bonenkamp de belangrijkste conclusies uit het onderzoek.
Verder lezen
Netspar Industry Paper: Kwantificering van het omslagelement van de solidariteitsreserve in het nieuwe pensioenstelsel van Servaas van Bilsen, Sliem el Ela, Roel Mehlkopf en Stephan van Stalborch
Korte uitleg over de solidariteitsreserve op het informatieplatform Werken aan ons pensioen
-
Wat is een betrouwbare manier om het risicodraagvlak van pensioendeelnemers te meten?
26 augustus 2025 · 25 min
In het nieuwe pensioenstelsel speelt de risicohouding een belangrijke rol. Aan de hand hiervan bepaalt een pensioenfonds het beleggingsbeleid. Een fonds is daarom verplicht om een risicopreferentieonderzoek te houden dat inzicht geeft in de mate waarin pensioendeelnemers beleggingsrisico kunnen en willen lopen. Daarbij zijn de risicotolerantie en het risicodraagvlak relevant. Bij de risicotolerantie gaat het om hoeveel risico deelnemers willen nemen om hun pensioendoel te bereiken en bij het risicodraagvlak om het risico dat ze kunnen dragen gegeven hun financiële situatie. Lees meer
Raun van Ooijen is onderzoeker en universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen en het Universitair Medisch Centrum Groningen. Hij deed onderzoek naar een betrouwbare manier om het risicodraagvlak van pensioendeelnemers te meten, waarbij ook hun menselijk kapitaal werd meegenomen. Dit gebeurde in samenwerking met Rob Alessie, Marike Knoef en Gonzalo Paz-Pardo. Op welke definitie van risicodraagvlak kwamen ze uit? En hoe wordt hier vanuit de praktijk naar gekeken? Gespreksleider Saskia ter Ellen bespreekt dit met Van Ooijen en Anne Kock, bestuurder bij Pensioenfonds PGB.
Kock ziet een grote correlatie tussen de risicotolerantie en het risicodraagvlak. Zo voelt iemand die minder risico kan nemen dat vaak al zelf aan. Daardoor zal deze persoon ook een lagere risicotolerantie hebben. Van Ooijen vertelt verder dat zijn onderzoek bevestigt dat het menselijk kapitaal een groot onderdeel is van het vermogen van mensen, waarbij er grote verschillen zijn tussen groepen. Dit impliceert dat het belangrijk is om in het pensioenbeleid met deze verschillen rekening te houden. Ziet Kock deze verschillen ook bij Pensioenfonds PGB en hoe gaat het fonds hiermee om in de praktijk?
Verder lezen
Netspar Industry Paper: Het meten van risicodraagvlak op basis van levenslange inkomsten en totale vermogensportefeuilles in Nederland van Rob Alessie, Marike Knoef, Gonzalo Paz-Pardo en Raun van Ooijen
De pilot…
-
Hoe zijn pechgeneraties onder gepensioneerden te voorkomen?
24 juni 2025 · 32 min
Door een aanpassing van het beleggingsbeleid tijdens de opbouw van pensioen is het mogelijk om pechgeneraties onder gepensioneerden te voorkomen. Antoon Pelsser is in deeltijd hoogleraar Finance en Actuariële Wetenschappen aan Universiteit Maastricht. Hij onderzocht samen met Luke Servat, Rob van den Goorbergh en Mark Irwin hoe dit mogelijk is zonder dat vermogenstransfers tussen generaties nodig zijn. Lees meer
Een belangrijke rol is hierbij weggelegd voor de nutsfunctie. Deze modelleert hoe gelukkig of ongelukkig deelnemers zijn met de uitkomst van hun pensioenbelegging, oftewel het ‘nut’ dat ze eraan beleven. In de nutsfunctie die pensioenfondsen nu hanteren, kijken deelnemers alleen maar naar hun eigen pensioen, onafhankelijk van dat van anderen. Pelsser observeert dat deelnemers in de praktijk de hoogte van hun pensioen juist meten ten opzichte van de generaties om hen heen. Hij onderzocht hoe het beleggingsbeleid zou veranderen als je dit expliciet modelleert door de nutsfunctie aan te passen.
Chantal de Groot, Team Leader Client Servicing bij Ortec Finance, is enthousiast over het onderzoek en vindt dit een goed startpunt. Gespreksleider Saskia ter Ellen gaat in deze podcast met Pelsser en De Groot in gesprek over hoe een aanpassing in de nutsfunctie in de praktijk leidt tot een ander beleggingsbeleid, dat voor jongere deelnemers voorzichtiger is dan zonder die aanpassing. De Groot en Pelsser bespreken verder het belang om rekening te houden met de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel en de invloed daarvan op het beleggingsbeleid.
Verder lezen
Netspar Industry Paper: Optimaal Beleggen met Intergenerationele Benchmarking van Luke Servat, Antoon Pelsser, Rob van den Goorbergh en Mark Irwin
Antoon Pelsser verwijst aan het eind van de podcast naar een videofragment met twee makaken en hun reactie op ongelijke beloning. Dit fragment komt naar voren in een TED Talk van primatoloog Frans de Waal.
-
Waarom zijn woorden én cijfers belangrijk als het gaat om pensioen?
16 mei 2025 · 31 min
De pensioensector heeft traditioneel een sterke focus op techniek. De nadruk ligt daarom vaak op cijfers. Prof. dr. Lisa Brüggen en prof. dr. Bas Werker benadrukken juist het belang van woorden én cijfers: ze moeten in overeenstemming zijn en één verhaal vertellen. Dit was de hoofdboodschap tijdens hun dubbele inaugurele rede aan Tilburg University op 16 mei 2025. Ze spraken deze uit wegens hun door Instituut Gak gefinancierde leerstoelen. Lees meer
Brüggen en Werker vinden dat de communicatie over pensioenen momenteel nog te ingewikkeld is. In deze podcast gaat gespreksleider Saskia ter Ellen hierover met de twee hoogleraren in gesprek. Zo vertelt Brüggen dat het ontzettend belangrijk is dat pensioenaanbieders de voorkeuren van hun deelnemers goed begrijpen. Ook richten ze hun organisatie het beste in vanuit de deelnemer en niet vanuit de interne processen of de techniek.
Werker noemt in de podcast de heersende opvatting dat communicatie de techniek onvoldoende zou begrijpen. Hij geeft aan dat we het dan te ingewikkeld hebben gemaakt. Niet de instrumenten – met termen als spreiden, solidariteitsreserve en beschermingsrendementen – maar de wensen van deelnemers zouden het beginpunt moeten zijn. Daardoor weet je waarin je ze kunt meenemen en welke afwegingen er allemaal zijn rond de pensioenuitkomsten.
De wetenschappers gaan verder in op het onderzoek dat ze gaan doen vanuit hun nieuwe leerstoelen. Zo zal Brüggen onder de loep nemen welke mogelijkheden er zijn voor meer maatwerk in pensioencommunicatie. Mogelijk kunnen pensioenaanbieders hiermee beter aansluiten bij de behoeftes van deelnemersgroepen. Werker wil daarnaast kijken hoe je met de verschillen tussen deelnemers rekening kunt houden zonder in te boeten op collectiviteit en solidariteit.
Verder lezen
De leerstoelen op de website van Instituut Gak, met ook een omschrijving van de leerstoelen van Lisa Brüggen en Bas Werker.
Deze podcast komt in de plaats van een boekje met een redetekst, zoals dat meestal verschi…
-
Wie vermijdt pensioeninformatie?
22 april 2025 · 24 min
De cijfers liegen er niet om. Een substantiële groep Nederlanders – ongeveer één op de vijf – vermijdt actief pensioeninformatie. Zij nemen een actieve beslissing om deze informatie te vermijden, op dezelfde manier als bijvoorbeeld zorgmijders: mensen die eigenlijk naar de dokter zouden moeten gaan, maar dit nalaten. Kène Henkens is hoofd van een onderzoeksgroep op het gebied van werk en pensioen bij het NIDI en hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij deed samen met zijn collega Harry van Dalen onderzoek naar wie pensioeninformatie vermijdt. Lees meer
Uit hun onderzoek komen drie factoren naar voren die de kans op het vermijden van pensioeninformatie vergroten: zorgen hebben over je pensioen, problemen hebben met het begrijpen van alle complexiteit rondom pensioen en weinig vertrouwen hebben in de pensioensector. Kan er iets worden gedaan aan de oorzaken van dit probleem en is beleid hierop mogelijk? Gespreksleider Saskia ter Ellen gaat hierover in gesprek met Kène Henkens en Corine Schep, productmanager pensioen bij a.s.r.
Schep geeft aan dat het voor de pensioensector belangrijk is dat hier aandacht voor is. Er wordt veel van de sector verwacht, onder andere op het gebied van keuzebegeleiding van deelnemers. Welke rol kunnen werkgevers spelen in het bereiken van mensen die pensioeninformatie vermijden? En waarom is het belangrijk dat de default van pensioenproducten goed ingericht is? Schep en Henkens hebben het over de mogelijkheden en onmogelijkheden en het belang van benoemen dat dit iets is om over na te denken.
Verder lezen
Netspar Industry Paper: Wie vermijdt pensioeninformatie? Het belang van financiële vaardigheden, vertrouwen en pensioenzorgen van Harry van Dalen en Kène Henkens
Website van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI), dat is aangesloten bij de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) en geaffilieerd met de Rijksuniversiteit Groningen
-
Jubileumpodcast: vier perspectieven op de toekomst van pensioen
3 april 2025 · 28 min
Netspar bestaat op 1 april 2025 twintig jaar. Tijdens het Jubileumcongres Pensioen & Wetenschap in Den Haag hebben we een bijzondere aflevering opgenomen van onze podcast. In deze jubileumpodcast gaat gespreksleider Saskia ter Ellen, directeur kennisdeling bij Netspar, in gesprek met de vier keynotesprekers van het congres. Ze bieden vier verschillende perspectieven op de toekomst van pensioen. Lees meer
De volgende keynotesprekers en perspectieven komen aan bod:
Petra Hielkema: Europese uitdagingen
“De uitdaging in Europa is het pensioengat. 20 procent van de Europeanen heeft het risico dat ze in armoede gaan leven tijdens hun pensioen. In een welvarend deel van de wereld als de EU is dat veel te veel.”
Petra Hielkema is voorzitter van EIOPA, de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioen.
Prof. John G. Lynch, jr.: interacties tussen systeem en individu
“Het argument voor systeemverandering is dat je grotere effecten hebt op het sociale welzijn door niet op het individu te rekenen om zijn of haar eigen problemen op te lossen.”
Prof. John G. Lynch, jr. is Distinguished Professor aan de Universiteit van Colorado en oprichter van het Center for Research on Consumer Financial Decision Making.
Prof. mr. Lokke Moerel: technologische weerbaarheid
“Inmiddels is het zo dat je niet alleen je informatie moet beveiligen, maar ook al je systemen en netwerken. En ook dat je als pensioenfonds ‘resilient’, dus weerbaar moet zijn. Dat gaat veel verder dan ICT-beveiliging.”
Prof. mr. Lokke Moerel is senior of counsel bij Morrison & Foerster en hoogleraar Global ICT aan Tilburg University.
Prof. dr. Kim Putters: solidariteit en collectiviteit, nu en in de toekomst
“Een stevige en sterke economische basis is belangrijk voor al onze collectieve voorzieningen en zeker ook voor pensioen.”
Kim Putters is voorzitter van de Sociaal-Economische Raad en universiteitshoogleraar Brede Welvaart aan Tilburg University.
Verder lezen
Lees het algemene verslag van het Jubileumco…
-
Hoe vergroten we de financiële weerbaarheid van mensen op weg naar hun oude dag?
25 maart 2025 · 27 min
Het pensioenstelsel in Nederland is in het algemeen goed geregeld. De armoede onder ouderen is laag en met veel mensen gaat het heel goed. Toch is er ook een kwetsbare groep met wie het minder goed gaat, zegt Olaf Simonse, onderzoeker en adviseur bij het Kenniscentrum Psychologie en Economisch Gedrag. Deze groep is niet financieel weerbaar op hun oude dag. Met andere woorden: ze zijn niet in staat om financiële schokken op te vangen zonder dat ze in de problemen komen. Lees meer
Wat zijn belangrijke factoren als het gaat om financiële weerbaarheid en hoe hangen ze samen? En welke interventies zijn mogelijk om financiële weerbaarheid te vergroten? Dat zijn vragen die naar voren komen in deze podcast onder leiding van Saskia ter Ellen. Daarin schuift naast Simonse ook Tarik Uçar aan. Hij is uitvoerend bestuurder bij Pensioenfonds Schoonmaak, een fonds waar één op de drie gepensioneerden geen volledige AOW krijgt en soms ook geen AIO-aanvulling vanuit de overheid.
Uçar wijst erop dat de oorzaak van de financiële kwetsbaarheid vaak al teruggaat tot de jaren zestig en zeventig. Daarnaast geldt voor overheidsregelingen als de AIO-aanvulling een aanvraagvereiste, hoewel vaak al bekend is of iemand ergens recht op heeft. Simonse legt uit waarom de vervangingsratio, een veelgebruikte maatstaf voor financiële weerbaarheid, niet voldoet. Ook gaat hij in op het lopende onderzoek naar hoe we deze weerbaarheid vergroten op weg naar de oude dag.
Verder lezen
Het Verkenningsonderzoek financiële weerbaarheid: Op weg naar de oude dag op de website van het Kenniscentrum Psychologie en Economisch Gedrag. Dit onderzoek heeft het Kenniscentrum uitgevoerd in samenwerking met Wijzer in geldzaken.
Het door Netspar gefinancierde onderzoek Voorkomen van financiële kwetsbaarheid tijdens pensionering: cumulatieve risicofactoren en effectieve interventies op de website van Netspar. Dit onderzoek is van start gegaan in 2025 en is het vervolg op het Verkenningsonderzoek. Olaf Simonse werkt hierin same…
-
Welke invloed hebben opleidingsverschillen op het aantal gezonde jaren na pensioen?
18 februari 2025 · 26 min
De AOW-leeftijd en de levensverwachting van mensen zijn aan elkaar gekoppeld. Daarbij hangt de verhoging van deze leeftijd af van nationale projecties die zijn gebaseerd op de levensverwachting van de gehele bevolking, die gemiddeld gezien over de tijd steeds hoger wordt. Hoe hangt dit samen met de levensverwachting van verschillende sociaal-economische groepen? Wilma Nusselder, universitair docent op het Erasmus MC en Anja De Waegenaere, professor of Actuarial Science and Accounting aan Tilburg University onderzochten dit. Ze keken hierbij met name naar opleidingsverschillen. Lees meer
In deze podcast deelt Anja De Waegenaere een opvallende uitkomst van dit onderzoek met gespreksleider Saskia ter Ellen en directeur Arjan Vliegenthart van het Nibud: aangezien de stijging in levensverwachting voor lageropgeleiden langzamer gaat dan voor hogeropgeleiden, zijn lageropgeleiden bij een verhoging van de AOW-leeftijd relatief gezien slechter af. Bovendien hebben zij voor hun pensioenleeftijd gemiddeld gezien al niet meer zo’n goede gezondheid, terwijl hogeropgeleiden in verwachting juist wel nog verschillende jaren in goede gezondheid van hun pensioen kunnen genieten.
Vliegenthart noemt dit een brisante conclusie, die een prominentere rol zou mogen spelen in het huidige pensioendebat. Wat zijn de consequenties van beleidsaanpassingen voor de kwetsbare groepen in de samenleving? Welk beleid zou hierop kunnen inspelen? En hoe kunnen mensen uit verschillende disciplines – zoals econometristen, juristen en arbeidsdeskundigen – samen op zoek gaan naar een oplossing voor dit complexe vraagstuk?
Verder lezen
Netspar Industry Paper: Opleidingsverschillen in sterfte en gezondheid en implicaties van de verdere uniforme stijging van de AOW-leeftijd van Wilma Nusselder en Anja De Waegenaere
Hoe oud worden mensen in Nederland? Pagina van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over de levensverwachting in Nederland. De AOW-leeftijd hangt vooral af van de levensverwachting die het CBS …
-
Hoe kunnen alle werkenden in Nederland een adequate pensioenopbouw realiseren?
28 januari 2025 · 27 min
Niet iedereen in Nederland bouwt voldoende pensioen op. Afhankelijk van de definitie gaat het om ongeveer 10 tot 25 procent van de werkenden in Nederland, meer dan twee miljoen mensen. Volgens hoogleraar pensioenen Bastiaan Starink aan Tilburg University is dit een groep waarvan we weten dat ze kwetsbaar zijn op hun oude dag. Hoe kunnen we dit voorkomen en ervoor zorgen dat ze een adequate pensioenopbouw realiseren? Lees meer
In deze podcast onder leiding van Saskia ter Ellen schuift Starink aan bij Annemieke Visser-Brons, Chief Commercial Officer bij Athora. Zij herkent zich in het beeld van werkgevers waar te weinig of geen pensioen wordt opgebouwd. Daarnaast zijn er veel zelfstandigen zonder personeel die geen adequate pensioenopbouw realiseren.
Visser-Brons benadrukt dat de discussie hierover ingewikkeld is. Zo zijn er soms goede redenen om tijdelijk minder pensioenpremie in te leggen. Tegelijk is het ontzettend belangrijk om op tijd te beginnen pensioen op te bouwen. Ontdek in deze podcast de opties die Starink en zijn collega-onderzoekers voorstellen voor een adequate pensioenopbouw, waaronder een pensioenplicht voor alle werkenden. Hoe kijkt Visser-Brons hiernaar vanuit de praktijk?
Verder lezen
Netspar Industry Paper: Pensioen voor alle werkenden van Casper van Ewijk, Erik Lutjens, Eduard Ponds en Bastiaan Starink
Website van Athora, ook bekend van Zwitserleven
-
Kun je pensioendeelnemers beter betrekken met een burgerberaad?
14 november 2024 · 28 min
Het was niet eerder gebeurd op deze schaal en op zo’n grondige manier: pensioendeelnemers met elkaar in dialoog laten gaan en ze op die manier betrekken bij een belangrijk thema. Begin 2024 organiseerde Pensioenfonds Detailhandel voor het eerst een Deelnemersdialoog over verantwoord beleggen. Dit initiatief is geïnspireerd door het burgerberaad, een manier om mensen te betrekken bij besluitvorming. In deze podcast spreekt gespreksleider Saskia ter Ellen met twee mensen die deze Deelnemersdialoog mede hielpen opzetten. Lees meer
Een van die betrokkenen is Rob Bauer, hoogleraar Finance aan Universiteit Maastricht. Zijn universiteit werkt sinds lange tijd op onderzoeksgebied samen met Pensioenfonds Detailhandel. Hij vroeg zich af hoe je op een betere manier dan met vragenlijsten de daadwerkelijke duurzaamheidsvoorkeuren van pensioendeelnemers kunt meten. Een van de problemen van vragenlijsten zijn namelijk de sociaal wenselijke antwoorden die ze kunnen opleveren.
Pensioenfonds Detailhandel ging aan de slag met deze vraag, samen met onder anderen Bauer en politiek wetenschapper Emmeline Cooper. Al snel haakte Louise Kranenburg aan als manager verantwoord beleggen bij het bestuursbureau van het fonds. Ze legt in de podcast uit dat voor het bestuur de resultaten van eerdere vragenlijsten waardevol maar beperkt waren. Er was meer context nodig om keuzes te maken over het beleggingsbeleid. Hoe konden ze bijvoorbeeld deelnemers inbreng geven in de onderwerpen? Of ze het belang ervan laten aangeven?
Dit kwam uiteindelijk samen in de Deelnemersdialoog. Hierbij ging het om de vraag welke overwegingen pensioendeelnemers maken als je ze meer informatie geeft. Bauer en Kranenburg delen hoe zo’n dialoog eruitziet en wat het heeft opgeleverd, zoals 49 concrete aanbevelingen aan het fondsbestuur. Hoe vertaal je die naar acties en welke dilemma’s spelen mee? En wat zijn mogelijkheden om dit door te ontwikkelen, bijvoorbeeld naar een continue dialoog met deelnemers?
Verder lezen
Netspar De…
-
Hoe begeleid je deelnemers bij de keuze tussen een vast en variabel pensioen?
31 oktober 2024 · 28 min
Deelnemers in zogenoemde premieregelingen hebben een wettelijk keuzerecht. Ze hebben de keuze tussen een vastgesteld of een variabel pensioen vanaf de pensioendatum. Deze keuze is complex en kan grote financiële gevolgen hebben. Daarom is het belangrijk dat deelnemers hierbij een goede begeleiding krijgen. Lees meer
Welke mogelijkheden heb je om dit zo goed mogelijk in te richten? En kun je eigenlijk wel meten of deelnemers een goede keuze hebben gemaakt? Saskia ter Ellen gaat hierover in gesprek met Bas Donkers en Jonne Niesing. Donkers is hoogleraar Marketing aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en Niesing werkt als senior communicatieadviseur bij Stichting Pensioenfonds voor Huisartsen.
Donkers deed met collega’s onderzoek naar keuzebegeleiding bij deze specifieke keuze. Op welke manieren kun je de keuze aanbieden en wat levert dit op? En welke rol spelen visualisaties hierin? Naast deze vragen gaat Donkers in op de grootste bias waar deelnemers bij deze keuze te maken hebben: dat ze geen keuze maken, omdat ze deze zo moeilijk en complex vinden. Oftewel de status quo-bias.
Vanuit de praktijk vertelt Niesing over de uitdaging om deelnemers daadwerkelijk te bereiken en de keuze te laten maken. Hoe pakt zijn werkgever dit aan en stimuleren ze het maken van een actieve en zo bewust mogelijke keuze? En hoe weet je of deelnemers tevreden zijn met deze keuze? Hij deelt de aanpak van Stichting Pensioenfonds voor Huisartsen, waar gemiddeld 85 procent van de deelnemers een actieve keuze maakt.
Verder lezen
Netspar Design Paper 248: Keuzebegeleiding bij de keuze tussen een vast of een variabel pensioen van Bas Donkers, Benedict Dellaert, Marc Turlings, Annemarie van Hekken, Martin van ’t Zet en Iris Wiggerts
Uitgebreide uitleg over keuzebegeleiding op het informatieplatform Werken aan ons pensioen
Het dossier keuzebegeleiding op de website van Netspar
-
Wat is het effect van financiële prikkels voor werkgevers rondom ziekte en arbeidsongeschiktheid?
17 oktober 2024 · 27 min
Voor een deel van de werkgevers in Nederland gelden gedifferentieerde premies. Deze financiële prikkels moeten ervoor zorgen dat zij voldoende re-integratie-inspanningen bieden voor hun zieke of arbeidsongeschikte werknemers. Dit heet ook wel werkaccommodatie en is mogelijk door bijvoorbeeld aangepaste werktijden, werkomgeving of werkzaamheden. Lees meer
Wat is het effect van deze financiële prikkels? En wat bepaalt dat werkgevers zich meer inspannen? Met die vragen ging promovenda Laura Jansen aan de Rijksuniversiteit Groningen samen met haar coauteurs aan de slag. Over de uitkomsten gaat ze in gesprek met Anneloes Goossens, beleidssecretaris Sociale zaken bij werkgeversorganisatie VNO-NCW en MKB-Nederland. Het gesprek wordt geleid door Saskia ter Ellen, directeur kennisdeling bij Netspar.
Ze gaan onder meer in op een wetswijziging van 2013, die ook werknemers zonder vast contract onder de gedifferentieerde premies liet vallen. Jansen vond op basis van haar data geen bewijs voor het mechanisme waarop de wijziging gebaseerd is. Zo leidde de premiedifferentiatie niet tot grotere re-integratie-inspanningen bij deze werknemers.
Goossens deelt in de podcast verder dat 80 procent van het langdurig verzuim niets met het werk te maken heeft. Tegelijk zijn werkgevers er verantwoordelijk voor, zowel financieel als in alles wat ze moeten doen in het kader van de re-integratie. Jansen stelt hier tegenover dat je als werkgever wel iemand in een andere functie kunt accommoderen. Maar hoe pakt dat uit in de praktijk?
Verder lezen
Netspar Design Paper 246: Bepalende factoren van re-integratie-inspanningen voor langdurig zieke werknemers van Viola Angelini, Max Groneck, Laura Jansen en Raun van Ooijen
Een overzicht van de regels bij ziekte voor werkgevers en werknemers vanuit de Rijksoverheid
Uitleg voor werkgevers over de gedifferentieerde premie Werkhervattingskas van het UWV
-
Hoe kun je deelnemers op een adequate manier geautomatiseerd begeleiden bij keuzes over hun pensioen?
3 oktober 2024 · 27 min
Deelnemers kunnen nogal wat keuzes maken bij de invulling van hun pensioen. Hoe kunnen wetenschappelijke inzichten helpen om ze op een adequate manier geautomatiseerd te begeleiden bij deze keuzes? En wat zijn daarbij de ethische afwegingen? In deze aflevering gaat Saskia ter Ellen hierover in gesprek met Minou van der Werf en Yuri Leysner. Lees meer
Minou van der Werf is senior onderzoeker en projectmanager bij het Brightlands Institute for Smart Society (BISS) van de Universiteit Maastricht. Ze vertelt in de podcast dat ethische uitdagingen vaak ondergesneeuwd zijn. Daarbij is het niet alleen belangrijk om na te denken over wat mogelijk is, maar ook over wat wenselijk is.
Yuri Leysner is Group Digital Officer bij pensioenuitvoerder APG. Hij geeft aan dat het lastige bij ethiek is dat iets niet altijd goed of fout is. De waarde zit juist in het gesprek met de juiste mensen. Als je een bepaald product bespreekt in een bredere context, dan kun je achter zaken komen waar je geen rekening mee houdt.
Luister naar dit gesprek over onderzoek naar ‘holistisch’ geautomatiseerd financieel advies en de raakvlakken met keuzebegeleiding. Daarbij gaan Van der Werf en Leysner onder meer in op de ethische overwegingen wanneer je hiermee aan de slag gaat. Ook bespreken ze het belang van een definitie van goed geautomatiseerd advies of goede geautomatiseerde begeleiding.
Verder lezen
Netspar Design paper 236: Uitdagingen bij geautomatiseerd financieel advies: Definitie en ethische afwegingen van Robert Gianni, Minou van der Werf, Lisa Brüggen, Darian Meacham, Jens Hogreve, Thomas Post en Jonas Heller
Uitgebreide uitleg over keuzebegeleiding op het informatieplatform Werken aan ons pensioen
Het dossier keuzebegeleiding op de website van Netspar
-
Welke rol speelt de wetenschap in het pensioendebat?
5 september 2024 · 31 min
In 2005 is Netspar opgericht als academisch kennisnetwerk rond pensioenen en vergrijzing. In dit netwerk participeren onderzoekers uit alle Nederlandse universiteiten. De initiatiefnemers waren Theo Nijman en Lans Bovenberg, die kort daarvoor de NWO-Spinozapremie had gewonnen. Netspar heeft zich sindsdien ontwikkeld tot een invloedrijke bron van kennis rond pensioenen. Lees meer
In deze aflevering twee prominente stemmen uit het debat van de afgelopen decennia. Dit debat heeft geleid tot de nieuwe pensioenwet, de Wet toekomst pensioenen (Wtp). We spreken met Peter Gortzak en Theo Nijman. Gortzak is voormalig vicevoorzitter bij de FNV en tot voor kort hoofd beleid bij APG. Nijman is nu nog hoogleraar Econometrie van de financiële markten aan Tilburg University en onderzoeksdirecteur bij Netspar.
In de podcast gaan Nijman en Gortzak in op de rol die de wetenschap speelt in het pensioendebat. Daarnaast bespreken zij de rol die de wetenschap heeft gespeeld in de aanloop naar de huidige pensioenhervormingen. Gespreksleider is Saskia ter Ellen, directeur kennisdeling bij Netspar.
Verder lezen
De NWO-Spinozapremie, de onderscheiding die Lans Bovenberg in 2003 ontving en de aanleiding was om samen met Theo Nijman Netspar op te richten
Rapport van de Commissie Frijns (2010): Pensioen: “Onzekere zekerheid”
Rapport van de Commissie Goudswaard (2010): Een sterke tweede pijler. Naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullende pensioenen
-
Hoe de Wet toekomst pensioenen de identiteit van Nederland verandert
20 december 2023 · 27 min
Deze podcast is een vraaggesprek met Yves Stevens, professor sociaal recht aan de Universiteit van Leuven en lid van de Scientific Council van Netspar. Hij was spreker op het Pensioen & Wetenschap Jaarcongres 2023 van Netspar. Daar besprak hij het buitenlandse perspectief op de Wet toekomst pensioenen (Wtp) en welke verschuivingen de wet teweegbrengt in de Nederlandse pensioenidentiteit. Later werkte hij dit uit in een paper voor Netspar. In deze podcast gaat hij dieper in op de boodschap in zijn keynote en paper. Lees meer
-
SDG & Staatobligaties
3 april 2023 · 11 min
Deze Netspar podcast is een vraaggesprek tussen Eline ten Bosch, onderzoeker bij Netspar en Erasmus Universiteit, en Sheila Reneerkens, communicatieadviseur bij Netspar. Eline vertelt over het onderzoek en de publicatie van haar paper over SDG’s en staatobligaties. Het paper schreef ze samen met Mathijs van Dijk en Dirk Schoenmaker, beiden van Erasmus Universiteit. Het paper is in het Engels en speciaal voor het Nederlandse publiek licht zij het paper toe in deze podcast. Lees meer
-
afscheidsspeech Lans Bovenberg
17 maart 2023 · 36 min
Deze Netspar podcast is een weergave van de speech van Lans Bovenberg gehouden op het Netspar symposium van 10 maart ter ere van zijn afscheid. Als één van de oprichters van Netspar heeft Lans Bovenberg een grote rol gespeeld in de discussie rondom de hervorming van het Nederlandse pensioenstelsel. Lees meer
-
Wet toekomst pensioenen
28 februari 2023 · 30 min
Deze Netspar podcast gaat over de Wet toekomst pensioenen. In februari 2023 waren twee deskundigenbijeenkomsten in de Eerste Kamer over het wetsvoorstel. Lans Bovenberg, Theo Nijman en Marike Knoef waren als deskundige uitgenodigd om hun visie te geven. Sheila Reneerkens, communicatieadviseur van Netspar, stelde dit drietal enkele vragen naar aanleiding van hun optreden in de Eerste Kamer. Lees meer
-
Pensioen & Zelfstandigen
25 oktober 2022 · 29 min
Gespreksleider Marike Knoef praat met Cristel van de Ven, voorzitter vereniging zelfstandigen Nederland en netwerk zelfstandig ondernemers, lid van de SER, zelf ook zelfstandige ondernemer van Factor Vijf organisatieontwikkeling, Erik Lutjens, hoogleraar pensioenrecht aan de VU en pensioenrechtadvocaat en Casper van Ewijk, emeritus hoogleraar en onderzoeker bij Netspar. Lees meer
-
Pensioen & Arbeidsongeschiktheid (financiële prikkels)
18 oktober 2022 · 25 min
Gespreksleider Anneke van der Giezen praat met Daniël van Vuuren, hoogleraar Sociale Zekerheid en Economie aan Tilburg University en onderzoeker bij Netspar en Gijs Roelofs, hoofd Ziekte & Arbeidsongeschiktheid bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Lees meer
-
Pensioen & Arbeidsongeschiktheid - deel II (arbeidsparticipatie)
11 oktober 2022 · 28 min
Deze aflevering gaat over de relatie tussen de WIA en arbeidsparticipatie. Gespreksleider Anneke van der Giezen praat hierover met Arthur van Soest, hoogleraar Econometrie aan Tilburg University en onderzoeker bij Netspar en Michiel van den Hauten, directeur Strategie, Beleid en Kenniscentrum bij UWV. Lees meer
-
Pensioen & Arbeidsongeschiktheid - deel I (kwetsbare groepen)
4 oktober 2022 · 23 min
In welke mate biedt de WIA inkomensbescherming aan kwetsbare groepen? Gespreksleider Anneke van der Giezen praat hierover met: Amma Asante: voormalig Voorzitter Landelijke Clientenraad Sociale Zekerheid en Jan-Maarten van Sonsbeek: programmaleider bij het CPB en onderzoeker bij Netspar Lees meer
-
Pensioen & Nieuwe wetgeving - Deel III (nabestaandenpensioen)
20 september 2022 · 25 min
Nieuwe pensioenwetgeving betreft niet alleen veranderingen voor het ouderdomspensioen maar zeker ook voor uitkeringen aan nabestaanden. Lees meer
Daarover gaat onafhankelijk communicatiestrateeg Alfred Kool in gesprek met Theo Nijman, onderzoeksdirecteur Netspar en Jacqueline van Kampen, bedrijfskundige bij Aegon.
-
Pensioen & Nieuwe wetgeving - Deel II (keuzeruimte)
13 september 2022 · 27 min
Nieuwe pensioenwetgeving betekent een transitie naar een nieuw pensioenstelsel. Straks kennen we solidaire en flexibele premieregelingen. Welke keuzeruimte kennen deze regelingen? Lees meer
Daarover gaat onafhankelijk communicatiestrateeg Alfred Kool in gesprek met Lisa Brüggen, hoogleraar financiële dienstverlening aan de Universiteit van Maastricht en Eveline Smeets, Hoofd Actuariële Zaken van Shell Pensioenbureau Nederland.
-
Pensioen & Nieuwe wetgeving - Deel I (invaren)
6 september 2022 · 25 min
Onafhankelijk communicatiestrateeg Alfred Kool in gesprek met Bas Werker (hoogleraar Enonometrie aan Tilburg University) en Agnes Joseph (Expert actuaris bij Achmea PensioensServices)
-
Pensioen & Genderkloof - deel III
22 maart 2022 · 29 min
Deel III met Tanachia Ashikali (LU) en Tarik Uçar (BPF Schoonmaak). Zij sluiten af met een gesprek over gender en diversiteit in pensioenfondsbesturen.
-
Pensioen & Genderkloof - deel II
15 maart 2022 · 28 min
Deel II van deze serie met Jim Been (LU) en Joanne Kellermann (PFZW) over hoe pensioen is geregeld in typische vrouwenberoepen.
-
Pensioen & Genderkloof - deel I
8 maart 2022 · 33 min
In deel I van deze serie gaat gespreksleider Jannie Benedictus (freelance journalist en onder andere columnist voor het FD) in gesprek met Suzanne Kali (LU) en Lillian van Eijk (APG) over de impact van zorgtaken op je pensioen.
-
Pensioen & Duurzaam beleggen - deel I
25 januari 2022 · 30 min
-
Pensioen & Duurzaam beleggen - deel III
26 oktober 2021 · 26 min
Deel III met Rieneke Slager (RUG) en Xander Urbach (VBDO). Zij sluiten af met een gesprek over engagement. Hoe kom je aan tafel bij de grote bedrijven?
-
Pensioen & Duurzaam beleggen - Deel II
19 oktober 2021 · 29 min
Deel II van de serie Pensioen & Duurzaam beleggen. Oscar van Zadelhoff in gesprek met Rob Bauer (MU) en Wilte Zijlstra (AFM) over duurzaam beleggen en of deelnemers dit wel willen?
-
Pensioen & Duurzaam beleggen - deel I
12 oktober 2021 · 30 min
Gespreksleider Oscar van Zadelhoff, van BeFrank, gaat in gesprek met Martine Koridon – Rommen van MN en met Mathijs van Dijk, verbonden aan EUR en Netspar.
-
Pensioen & Arbeidsmarkt: De vergrijzende arbeidsmarkt
28 september 2021 · 34 min
We sluiten af met Raymond Montizaan en Jaap Oude Mulders, zij praten in deel III over de vergrijzende arbeidsmarkt.
-
Pensioen & Arbeidsmarkt: De arbeidsmarkt van de toekomst
21 september 2021 · 33 min
Deel II van deze serie gaat over de arbeidsmarkt van de toekomst met Ton Wilthagen en Marjolein ten Hoonte.
-
Pensioen en Arbeidsmarkt: Een goed pensioen voor iedereen
21 september 2021 · 37 min
Deze podcast gaat over de noodzakelijke hervorming van het pensioenstelsel tegen de achtergrond van ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, meer specifiek: hoe kunnen we zzp-ers aan een redelijk pensioen of een ‘maatschappelijk aanvaardbaar minimum pensioen’, een MAP, helpen en hoe maken we pensioenen meer dynamisch, zodat mensen het kunnen inzetten voor het verbeteren van hun kansen en duurzame inzetbaarheid op de arbeidsmarkt. Lees meer
Gespreksleider Thomas van Zijl, van BNR Nieuwsradio, gaat in gesprek met Casper van Ewijk, hoogleraar economie Universiteit van Amsterdam en verbonden aan Netspar, en Niels Kortleve, Expert ALM-adviseur bij PGGM.
-
Verantwoordelijkheidsverdeling rond planning pensioenvoorziening
7 juli 2021 · 20 min
Hoe wordt de burger die pensioen opbouwt, geholpen bij de planning van zijn pensioenvoorziening? Wie is waarvoor verantwoordelijk? Die vragen stonden centraal voor een projectgroep onder leiding van Fieke van der Lecq (VU) en René Maatman (RU). De projectgroep heeft nagedacht over de gevolgen van de stelselwijziging die rond 2026 in werking treedt, uitgaande van vier scenario’s in 2036. De belangrijkste conclusie: wat de transitie naar het nieuwe pensioenstelsel ook gaat brengen, niemand kan achteroverleunen. Deze podcast is een registratie van het event van deze projectgroep op 1 juli 2021. Lees meer
-
Pensioen in de verre toekomst
5 april 2021 · 36 min
In deze Netspar podcast geeft Gerard van Olphen zijn visie op de verre toekomst van pensioen. De podcast is een registratie van een voordracht van Gerard van Olphen tijdens het Netspar bestuurdersevent op 30 maart 2021.
-
Hete pensioen-aardappelen in verkiezingstijd - Stelling 4: Ook zzp-ers moeten verplicht pensioen opbouwen
12 maart 2021 · 19 min
Stelling 4: Ook zzp-ers moeten verplicht pensioen opbouwen. In dit deel van het Netspar verkiezingsdebat 2021 op 10 maart bespreken Evert Jan van Asselt (CDA), Paul Smeulders (Groenlinks), Steven van Weyenberg (D66) en factchecker Marike Knoef (Universiteit Leiden/Netspar) onder leiding van Thomas van Zijl (BNR) vanuit studio Nieuwspoort deze stelling. Lees meer
-
Hete pensioen-aardappelen in verkiezingstijd - Stelling 3: Geen verplichte pensioenopbouw over salaris boven 60.000 euro
12 maart 2021 · 13 min
Stelling 3: Geen verplichte pensioenopbouw over salaris boven 60.000 euro. In dit deel van het Netspar verkiezingsdebat 2021 op 10 maart bespreken Evert Jan van Asselt (CDA), Paul Smeulders (Groenlinks), Steven van Weyenberg (D66) en factchecker Marike Knoef (Universiteit Leiden/Netspar) onder leiding van Thomas van Zijl (BNR) vanuit studio Nieuwspoort deze stelling. Lees meer