Alle afleveringen
50 afleveringen, van nieuw naar oud
-
De verloren vrijheid: Jan Dekker in Barbarije. Deel 1: tot slaaf gemaakt
26 oktober 2026 · 23 min
Het eerste deel van een spannend avontuur. We kruipen in de schoenen van Jan Dekker van Zwaag, die als dertienjarige jongen aanmonstert op het schip de Kroonvogel van schipper Vlak van de Bangert. Jans enthousiasme is aanstekelijk en het weer is prachtig onderweg. Tot ze plots zeilen in de verte zien, zeilen van een schip dat recht op hen afkoerst. Het blijkt een Barbarijse zeerover te zijn. De Kroonvogel wordt gekaapt en Jan wordt tot slaaf gemaakt. In deze en komende afleveringen vertellen we niet alleen het verhaal van Jan, maar van allerlei West-Friezen die ook gegrepen werden door zeerovers uit Barbarije (het huidige Noord-Afrika). Ze leden daar als slaven, wachtend op verlossing vanuit het vaderland. Als die tenminste ooit kwam... Ook Jan wist nog niet welk lot hem te wachten stond... Lees meer
-
Germaanse gebruiken bij een simpele sloot in Noord-Scharwoude
12 oktober 2026 · 26 min
Het is het midden van de zestiende eeuw. Een paar mannen van Noord-Scharwoude staan vlak naast de kerk een sloot uit te baggeren. Ineens komt Gerbrant Cornelisz van Oudkarspel kwaad aangelopen. Ze moeten van hem onmiddellijk stoppen, want de helft van de sloot is van hem, dus ook de helft van de bagger! Kerkmeester Pieter is furieus en laat het er niet bij zitten. Wat volgt is een rechtsgang die pas in Den Haag eindigt. Het mooiste van dit alles is niet alleen dat men vele guldens uitgeeft aan rechtszaken om een beetje bagger, het mooiste is vooral dat deze simpele sloot ons brengt bij oude Germaanse gewoontes. Gerbrant en Pieter zetten een zogenaamde zeventuig in en moesten vervolgens naar het 'ding'. Dus luister nu voor Germaanse geschiedenis bij een beetje bagger. Lees meer
-
De deling der dorpen: 500 jaar Oudendijk!
27 september 2026 · 29 min
Het is het jaar 1670. Twee Grosthuizer regenten trekken langs de deuren om belasting op te halen. De molens van de polder Beschoot malen immers niet gratis. Aangekomen bij Oudendijk gebeurt er iets opmerkelijks: de Oudendijkers willen niet betalen! Ze komen met de ene na de andere smoes, met zelfs enkele subtiele bedreigingen! Het heeft allemaal te maken met de onafhankelijkheid van Oudendijk. Dit dorp bestaat namelijk precies 500 jaar! Ooit was dit stukje Westfriese Omringdijk gewoonweg onderdeel van Grosthuizen, maar op 27 september 1526 kreeg het dorp van keizer Karel V het recht om eigen regenten aan te stellen. Daarmee werden ze officieel een eigen dorp! Helaas zat dit zogenaamde privilege slecht in elkaar. Er waren te veel zaken onbesproken, zoals de nieuwe grens, de verdeling van de ambten en natuurlijk het geld van de dorpskas. Grosthuizen en Oudendijk volgden rechtszaak na rechtszaak, om landerijen, dijken, straten en zelfs om bier en eten! Met deze aflevering luiden we seizoen 3 dan ook mooi in. Lees meer
-
Trailer seizoen 3
21 september 2026 · 1 min
In 1570 was er een zware storm, de West-Friese Omringdijk brak op verschillende plaatsen door en West-Friesland kwam onder een dikke laag water te staan. En dat terwijl de Nederlandse Opstand al aan het broeien was! Gelukkig hadden we de schout van Hoorn. Hij kwam erachter de Geert Adriaens op de zondag dat het misging de zondagsrust had genegeerd. Ze had het in haar hoofd gehaald om te gaan spinnen! Dat moest natuurlijk verband houden met de doorbraak, dus de schout wist wel raad met dat soort tuig. Hier bleef het niet bij, want in de winter die volgde, kwamen er allerlei vergaande maatregelen. Zelfs schaatsen werd verboden! Dit en meer in het nieuwe seizoen van de podcast Wonderlijck Westvrieslant. Historicus Lourens Schuijtemaker neemt u mee in een veelvoud van bijzondere West-Friese geschiedenissen. Van Barbarijse slavernij en de VOC, tot zomerstallen en eeuwenoude Germaanse gebruiken rondom een simpele sloot. Seizoen drie begint echter met Oudendijk, want dit dorp bestaat dit jaar 500 jaar! En het ontstaansproces ging niet zonder de nodige sensatie. Luister nu Wonderlijck Westvrieslant op uw favoriete podcast-app, zoals Spotify, Podimo, Apple Podcasts, YouTube of u kunt natuurlijk ook gewoon even 'Wonderlijck Westvrieslant' googelen. Lees meer
-
Naar Nieuw Nederland - part two
15 juni 2026 · 52 min
We zijn nog steeds in Nieuw Nederland, ditmaal voor een zeer bijzonder verhaal. We duiken namelijk in de oorsprong van de familie Berrien. Deze Amerikaanse familie gaat er prat op dat ze oorspronkelijk uit het Franse plaatsje Berrien komen. Als Hugenoten zouden ze gevlucht zijn naar Alkmaar, vanwege de vervolgingen van de Franse koning en daarvandaan zijn ze weer naar Nieuw Nederland getrokken. Een prachtig verhaal natuurlijk, die Lourens is gaan staven aan bronnen in het Alkmaarder Archief. Hij laat weinig van heel van de Franse romantiek, hun oorsprong zit heel anders in elkaar. Het familieverhaal wordt minder romantisch, maar wel met familieruzies en andere sjeu. De eerste Amerikaanse Berrien blijkt zelfs een kind te hebben neergeschoten! Kortom, deze aflevering bevinden we ons meer buiten de Omringdijk dan erin, maar Wonderlijck is dit verhaal bij uitstek! Lees meer
-
Naar Nieuw Nederland - part one
1 juni 2026 · 33 min
We zijn wat later dan anders en dat is niet voor niets. Lourens heeft namelijk brand gehad en het was niet bepaald mild. Het scheelde heel weinig of zijn huis was tot de grond toe afgebrand. Hoe het kwam dat het allemaal toch goed afliep, vertelt hij in deze aflevering. Maar er is meer groot nieuws! Eveneens spijtig nieuws helaas... Loes heeft besloten te stoppen met de podcast. Zeer betreurenswaardig uiteraard, maar we gaan haar vast nog wel eens terug zien, of nou ja, horen. Hoe dan ook, deze laatste aflevering van het seizoen is ze er natuurlijk gewoon nog en draait om West-Friezen in Nieuw Nederland. Kortom, we gaan naar New York. We gaan in op het begin van de Nederlandse kolonie daar en de rol van enkele West-Friezen daarin. We hebben ook nog een heel bijzonder verhaal over één familie genaamd Berrien, maar daarover pas later, want deze aflevering knippen we op in tweeën. Lees meer
-
Doortrapte dief of oprecht onschuldig?
4 mei 2026 · 39 min
We gaan weer terug naar de zestiende eeuw voor een dubbele diefstal. In Grootebroek werd een belangrijk boek gestolen van de burgemeester van Stede Westwoud. Uiteindelijk leidde dat twee jaar later tot de arrestatie van Jan Andriesz op een feestdag in Oosterblokker. Maar... heeft Jan het boek wel gestolen? Of beter, is het boek überhaupt wel gestolen en wordt Jan hier onterecht zwart gemaakt? Kortom, weer een bijzondere zaak die wordt uitgevochten voor het Hof van Holland in Den Haag. Tot slot hebben we nog een toetje: een diefstal op Oudendijk tijdens de kerkdienst. Lukt het Meijndert om te paard de dieven op tijd te pakken te krijgen? Lees meer
-
Jan Evertsz Clomp - de boonganger
20 april 2026 · 35 min
We hebben zowaar eens een gast in onze zolderkamerstudio! Jolanda Klomp komt een verhaal vertellen over haar voorvader Jan Evertsz Clomp. Het draait allemaal om de boongang. Jawel, witte en zwarte bonen, waarop het hele Hoornse stadsbestuur in wezen gestoeld was. Met Jolanda's verhaal leren we over dit bijzondere verkiezingsproces door een boongang uit 1648 mee te maken. Natuurlijk gaan we het ook hebben over haar familiegeschiedenis en wat voor speciaals ze daarmee allemaal van plan is. Lees meer
-
Schager schietpartij
6 april 2026 · 23 min
We gaan wederom terug naar zeventiende-eeuws Schagen. Een oude schepenakte geeft ons een kijkje in een bijzonder verhaal: een schietpartij aan de rand van de Omringdijk, bij het Keinsmerwiel. Er schuilt een mooie verrassing achter, dus we willen niet te veel verklappen. Wel krijgen we een kijkje in de dagelijkse bezigheden van gewone lieden én de kersverse heer van Schagen zelf. Lees meer
-
Schager sensatie
23 maart 2026 · 32 min
We gaan naar Schagen in de zeventiende eeuw voor wat bijzondere sensatie. Allereerst ontmoeten we een priester die zich niet stichtelijk gedraagt, maar ruzie aan het zoeken is. Vervolgens hebben we een man die weigert zijn zoon te laten trouwen en tot slot het hoogtepunt: een zekere Arjan uit Zijdewind die eerst in alle onschuld een biertje zit weg te drinken in Haringhuizen en een minuutje later plots moet rennen voor zijn leven. Zodoende leren we ook dat West-Friezen eveneens kunnen fierljeppen en dat er meer creatieve manieren zijn om droog over een slootje heen te komen. Lees meer
-
Westwoud, Wogmeer, wapens, Winnipeg
9 maart 2026 · 53 min
Ditmaal duiken we in de Tweede Wereldoorlog. Een welbekende, maar gevoelige geschiedenis, waarbij ontzettend veel spannends en verdrietigs gebeurd is in West-Friesland. In deze aflevering kijken we specifiek naar enkele gebeurtenissen in 1944, van 'goed' tot 'fout', maar vooral ook alles daar tussenin. Zo leren we over een dappere arts in Westwoud en een mislukte wapendropping in de Wogmeer. Lees meer
-
Koggenlandse cultuur
23 februari 2026 · 50 min
Lourens is geëerd als cultuurdrager van Koggenland en daarom een aflevering vol verhalen uit de Koggenlandse dorpen. We beginnen bij sensatie in Scharwoude, waar een dame van stand zich moet verstoppen voor haar brute echtgenoot. Ook komen we overspel tegen in Oudendijk, een bijzondere botsing in Grosthuizen, gesteggel om een steeg in Avenhorn, vandalisme op De Goorn, dieventuig op Spierdijk en tot slot drank en seks in Obdam en Bobeldijk. Een en al waargebeurde smeuïgheid zullen we maar zeggen. Lees meer
-
De Slag bij Krabbendam
9 februari 2026 · 52 min
We gaan terug naar 1799. West-Friesland is onderdeel geworden van de Bataafse Republiek en daarmee in de praktijk een stukje van het Franse rijk. Maar dan landen er ineens duizenden soldaten in de Zijpe, die doortrekken naar Krabbendam en Sint Maarten. Het zijn Russen en Britten, die een volksopstand willen ontketenen tegen het Franse regime. Andersom komen er ook allerlei 'Franse' soldaten deze kant op om het invasieleger in te sluiten. Er is haast bij, want als de Russen en de Britten de tijd krijgen om hun versterkingen te laten landen, zijn ze mogelijk niet meer te stoppen... Lees meer
-
Een afgehakte Hoornse hand, Bovenkarspeler burenruzie en Warmenhuizer wandaad
26 januari 2026 · 44 min
Ditmaal hebben we een 'drieluik': drie zestiende-eeuwse verhalen rond processen die gevoerd zijn voor het Hof van Holland. We beginnen bij een Hoornse hand die wordt afgehakt door een organist, om verder te gaan met een burenruzie in Bovenkarspel. Daarbij wordt de eer van een weduwe gekrenkt, want haar buurman claimt dat ze haar ongeboren kind heeft vermoord door overmatig drankgebruik. Tot slot gaan we langs bij de molenaar van Warmenhuizen, die een dorpse schoonheid bezwangerd en daarna nog een behoorlijke wandaad begaat. Lees meer
-
‘Ete moet je, doòd gaane je!’
12 januari 2026 · 59 min
Vandaag duiden we in de zogenaamde funeraire geschiedenis van West-Friesland. Nog steeds hebben we veel verschillende tradities rondom begraven en cremeren, maar hoe zat het vroeger precies? Als we door de eeuwen struinen komen we langs een begrafenis in Aartswoud, een markt tussen de Schager graven en kolven op het kerkhof van Nieuwe Niedorp. En waarom had men vroeger een tentje bovenop de kist zitten? Er zijn veel bijzonderheden te vertellen, maar één West-Friese wijsheid blijft zeker: ‘Ete moet je, doòd gaane je!’ Lees meer
Hierbij nog de link naar dat onwijs lekker tulbandrecept van Theo Spil
-
De woeste waterwolf van 1675
29 december 2025 · 39 min
Precies 350 jaar geleden (in 1675) brak de Westfriese Omringdijk voor het laatst door. Grote delen van West-Friesland kwamen onder water te staan. Het werd daarmee een van de grootste natuurrampen uit onze geschiedenis. In deze aflevering duiken we in het verhaal erachter en gaan we de doorbraak in zekere zin herbeleven. Er zijn in die tijd ook de nodige tekeningen, prenten en zelfs een schilderij van deze doorbraak gemaakt. Zie hiervoor de site van HHNK. Lees meer
-
Archiefspecial: Dieuwertje Duijn
22 december 2025 · 25 min
Het Westfries Archief bestaat 50 jaar! Daarom was er op zaterdag 25 oktober een open dag met live podcast. Dit is de laatste van de vijf specials die op deze dag zijn opgenomen. In deze special gaat Lourens in gesprek met Dieuwertje Duijn. Zij is archeologe bij Archeologie West-Friesland en vertelt over het archiefonderzoek dat gedaan wordt voordat er überhaupt een schep in de grond gezet wordt. Ze gaat daarbij uitgebreid in op een opgraving van een houtzaagmolen in Spanbroek, waarvan een oude foto bewaard is gebleven. Lees meer
-
Het Abbekerker Wijf - deel 2
15 december 2025 · 35 min
We gaan weer verder met het Abbekerker wijf. We leren nu hoe het überhaupt zat met heksenvervolgingen in West-Friesland en horen over het lot van Aagt Germonts. En zo komen we erachter dat Abbekerk verdeeld is: sommigen geloven waarlijk dat Aagt een heks is, terwijl anderen het hele magische gebeuren als onzin wegzetten. Lees meer
-
Archiefspecial: Michiel Pijl
8 december 2025 · 17 min
Het Westfries Archief bestaat 50 jaar! Daarom was er op zaterdag 25 oktober een open dag met live podcast. Dit is de vierde van de vijf specials die op deze dag zijn opgenomen. In deze special gaat Lisa Kroese in gesprek met Michiel Pijl. Hij is de burgemeester van Medemblik en tevens voorzitter van het bestuur van het Westfries Archief. Hij vertelt over zijn rol bij het archief en over het bestuur in het algemeen, want het archief vertegenwoordigt immers zeven West-Friese gemeentes. Lees meer
-
Het Abbekerker Wijf - deel 1
1 december 2025 · 37 min
We gaan naar het jaar 1658 voor een hele bijzondere zaak. Een vrouw uit De Weere (horende onder Abbekerk) heeft al meerdere dode kindjes gebaard. En dat onder mysterieuze omstandigheden. Er komt veel spraak van, is er misschien sprake van toverij? We gaan het uitgebreid hebben over het verhaal achter het Abbekerker Wijf. Zo uitgebreid zelfs, dat we de aflevering maar in tweeën doen, dus nu deel 1. Lees meer
-
Archiefspecial: Lourens Schuijtemaker
24 november 2025 · 17 min
Het Westfries Archief bestaat 50 jaar! Daarom was er op zaterdag 25 oktober een open dag met live podcast. Dit is de derde van de vijf specials die op deze dag zijn opgenomen. In deze special gaat Lisa Kroese in gesprek met Lourens Schuijtemaker, u weet wel, die historicus die met Loes Ekhart een of andere podcast genaamd 'Wonderlijck Westvrieslant' heeft. Misschien heeft u daar toevallig eens van gehoord. Lourens vertelt ditmaal over een persoonlijk avontuur. Jaren geleden ontdekte hij namelijk in het Westfries Archief de oorsprong van zijn eigen achternaam. Lees meer
-
Statige stolpen in Twisk en Schellinkhout
17 november 2025 · 38 min
We gaan op bezoek bij twee stolpen. We gaan eerst terug naar Twisk in oktober 1713, naar de stolp de Weizang. Daar is zojuist Kornelis Mosk overleden en vanwege minderjarige kinderen moet er een boedelinventaris opgesteld worden. Aan de hand van deze inventaris kunnen we door de stolp heen lopen en zien hoe men toen woonde en werkte op het West-Friese platteland. Daarna gaan we naar Schellinkhout, een eeuw later, naar de stolp van Dirk Laan. Hij heeft zijn stolp zeer goed gevuld, maar wel met wat bijzonders: honderden stuks porselein. Lees meer
-
Archiefspecial: Anouk Schoemaker
10 november 2025 · 17 min
Het Westfries Archief bestaat 50 jaar! Daarom was er op zaterdag 25 oktober een open dag met live podcast. Dit is de tweede van de vijf specials die op deze dag zijn opgenomen. In deze special gaan Lourens en Lisa Kroese in gesprek met Anouk Schoemaker, de directeur van het Westfries Archief. Zij vertelt over zowel de oude stukken als de nieuwe uitdagingen van de moderne tijd. Archiefbeheer speelt zich namelijk steeds meer digitaal af en ook AI neemt thans een belangrijke plaats in. Lees meer
-
Moord aan de Middenweg van Heerhugowaard
3 november 2025 · 35 min
We gaan terug naar het Heerhugowaard van 1725, voor 'alweer' een dubbele moord. Guertje Jans werkt nog maar kort als dienstmeid in een gezin, maar binnen korte tijd sterven daar vrouw en haar pasgeboren kind een gruwelijke dood. Is Guertje onschuldig of heeft ze geknoeid met vergif? Eén ding kunnen we al verklappen: pannenkoeken eten zal nooit meer hetzelfde zijn. Klik hier voor het stuk van de vonnis en de transcriptie. Lees meer
-
Archiefspecial: Klaas Koeman
27 oktober 2025 · 20 min
Het Westfries Archief bestaat 50 jaar! Daarom was er op zaterdag 25 oktober een open dag met live podcast. Dit is de eerste van de vijf specials die op deze dag zijn opgenomen. In deze special gaat Lourens in gesprek met Klaas Koeman, de voorzitter van Vereniging Oud Enkhuizen. Hij vertelt over een paar van zijn bijzondere vondsten in het archief en nog veel meer. Lees meer
-
Hoererende herder te Nieuwe Niedorp
20 oktober 2025 · 36 min
We gaan terug naar het Nieuwe Niedorp van 1670, waar dominee Petrus Eggeus niet meer kan preken in de kerk. Zijn mooie woorden over de christelijke normen en waarden worden uit zijn mond namelijk niet meer serieus genomen. Sinds een aantal weken wordt er namelijk flink over hem geroddeld, over dat hij seks gehad zou hebben met twee vrouwen, waarvan er één nog getrouwd was. Zeer ongepast voor een normaal persoon, maar des te meer voor een dominee! In deze aflevering duiken we in zijn verhaal. Is hij onschuldig of berusten de roddels op waarheid? Lees meer
-
Trailer seizoen 2 Wonderlijck Westvrieslant
15 september 2025 · 1 min
Loes en Lourens zijn er weer klaar voor! Dus er komt een nieuw seizoen van Wonderlijck Westvrieslant, met nog meer bijzondere verhalen uit ons West-Friese verleden. Weer vol spanning en sensatie, maar soms is het gewoon grappig of leerzaam. Denk bijvoorbeeld aan de laatste dijkdoorbraak van West-Friesland, moord in Heerhugowaard, een wippende dominee in Niedorp, een heks in Abbekerk en wandelend door een stolp in Schellinkhout. En dat is slechts het begin. We zijn namelijk flink de archieven in gedoken voor nog veel meer prachtige West-Friese geschiedenissen, waarvan vele nooit eerder verteld! Tot horens! Lees meer
-
Opstand 7/7: Weerbarstig Westvrieslant
8 september 2025 · 30 min
De Spanjaarden zijn verdreven van de West-Friese wateren en gronden, maar vloeit nog steeds West-Fries bloed. In deze aflevering duiken we in de nasleep van de Opstand, met een onthoofding, marteling, complot en zelfs het beleg van Medemblik. We horen ook hoe het afloopt met Bossu, die sinds de Slag op de Zuiderzee in Hoorn gevangen zat. Ook komen we langs een Enkhuizer dichter, Obdammer wetgeving en bier op zondag. Oftewel, veel bijzonderheden, waarmee we gelijk de impact duiden van de Opstand op de West-Friese geschiedenis. Lees meer
-
Opstand 6/7: De Slag op de Zuiderzee
25 augustus 2025 · 28 min
Op land begon de victorie bij Alkmaar, maar op het water moet de strijd nog geleverd worden. In Amsterdam wordt een grootse vloot opgetuigd, om de West-Friezen van de Zuiderzee te verjagen. Als paradepaardje wordt er een fantastisch sterk admiraalsschip gemaakt voor Bossu: de Inquisitie. We maken mee hoe de Amsterdams-Spaanse vloot manoeuvreert tussen de wrakken op het IJ en zich direct in slagorde opstelt. De geuzenvloot staat namelijk al klaar. Wij kruipen in deze aflevering aan boord op een Scharwouder schip, met de Horinees Pieter Back aan het roer en maken alle spanning en sensatie mee, tot aan de heldendaad van Jan Haring aan toe. De Slag op de Zuiderzee is ongetwijfeld het meest epische stukje geschiedenis op West-Friese wateren en tegelijk het meest beslissende moment in de ontwikkeling van de Opstand in West-Friesland. Lees meer
-
Opstand 5/7: Vaandels, verraad en victorie
11 augustus 2025 · 40 min
Haarlem wordt nog steeds belegerd door een groot Spaans leger. Om hen te helpen vertrekt er een vloot uit West-Friesland om de Diemerdijk te bezetten. Zo kan de bevoorrading van het Spaanse leger tegengehouden worden. Dit laat Amsterdam echter niet zomaar gebeuren. Uiteindelijk valt Haarlem alsnog en trekken de Spanjaarden door naar Alkmaar. Daar maken we mee hoe Alkmaar belegerd wordt en zien we hoe de West-Friezen hun grond verdedigen om te voorkomen dat de Spanjaarden verder trekken. Er is hier zelfs een geuzenlied over geschreven door een schoolmeester van Barsingerhorn! Oftewel, weer veel spanning en sensatie deze aflevering. Lees meer
-
Opstand 4/7: Amsterdam afsluiten
28 juli 2025 · 33 min
De kerken worden leeggehaald, de trommelaars gaan door heel West-Friesland en gewapende West-Friezen trekken massaal richting het nog Spaanse Amsterdam. Via zee, om de uitvaart van Amsterdamse schepen te beletten, maar ook op land. Bij de Waterlandse Dijk worden schansen opgeworpen, zodat Amsterdam ook niet over het IJ naar het noorden kan. Toch laten de Amsterdammers dit niet zomaar gebeuren en daarom beleven we in deze aflevering hoe de West-Friezen hardvochtig de dijk beschermen tegen Amsterdamse aanvallen. Ondertussen nemen we ook een kijkje bij de gewone West-Friezen en hun leven van alledag. Daarnaast komt Willem van Oranje even op bezoek en raken we in de problemen op een dichtgevroren Zuiderzee. Lees meer
Klik hier voor meer informatie over dat schilderij van Willem van Oranje in Enkhuizen.
-
Opstand 3/7: De reinste rebellie
14 juli 2025 · 39 min
Na alle opgebouwde spanning breekt de opstand uit. We beginnen bij een geuzenvloot in Engeland, die koers zet naar Enkhuizen. Maar deze vloot komt daar nooit aan, in plaats daarvan nemen de geuzen Den Briel in. Later wordt er bij Enkhuizen juist een vloot gereed gemaakt om Den Briel terug te veroveren, maar het loopt anders. In deze aflevering beleven we het losbreken van de Opstand in Enkhuizen, met de nodige sensatie. Daarna trekken we door naar Medemblik, Hoorn en de rest van West-Friesland. Het zijn verhalen van vervelende vaandels, boze burgers, brave burgemeesters en vooral opbloeiend oranje. Lees meer
-
Opstand 2/7: Beelden, bloed en Brederode
30 juni 2025 · 34 min
We gaan verder richting de Opstand. Het kleine beetje West-Friese adel trekt naar Brussel om het vervolgen van protestanten te stoppen. Dat lukt, waarna we kunnen luisteren naar de eerste hagenpreek binnen de Omringdijk. We hebben allemaal op school geleerd hoe dit allemaal uitliep in de welbekende Beeldenstorm, maar hoe erg stormde het bij ons? En hoe zat het met het West-Friese bloed dat vloeide onder het schrikbewind van de hertog van Alva? Die geuzen waren trouwens ook geen lieverdjes, want zoals u in deze aflevering kunt horen, plunderden ze geregeld West-Friesland. En als we het toch over ellende hebben, natuurlijk vergeten we de Allerheiligenvloed niet. Al met al kommer en kwel en daarmee de laatste druppels voordat de emmer overliep. Lees meer
-
Opstand 1/7: De onvrede ontkiemt
16 juni 2025 · 39 min
De Nederlandse Opstand met Willem van Oranje, we kennen de verhalen allemaal. Maar hoe zat het in West-Friesland? In deze speciale serie kijken we naar de gewone West-Friezen van weleer en hun rol in dit stukje vaderlandse geschiedenis. In deze eerste aflevering wandelen we door West-Friesland om een indruk te krijgen van de heersende onvrede. We komen langs de koeien van Grosthuizen, de Roode Steen van Hoorn, de kloosters van Blokker en een bijzonder pareltje in Hoogkarspel. Helaas zonder Loes, want die is op avontuur. Maar wel met orgelmuziek van de organiste Bets Conijn. Lees meer
-
Hoorns Lof
26 mei 2025 · 57 min
Een speciale aflevering vanuit het Westfries Archief, want daar hebben we een unieke vondst gedaan. Het is een eeuwenoud stuk uit Hoorn: een lijvig lofdicht, waar nog wat bijzonders achter schuilgaat. Het is namelijk een lied! Lees meer
1 Hoorn wil ik nu gaen loven
een dal seer schoon van hoven
midden int Westvriesse Lant
een stat seer wel gelegen
daeraen dat komt geslegen
de Zuyderzee plaisant
2 Van oosten en van westen
wort tot ’t gemene besten
gebragt van alles wat
en uyt veel andre landen
gevoert menigerhande
tot Hoorn in de stat
3 Door al de werelt heenen
is hun zeevaert verschenen
waer wat te winnen is
het bootsvolk seer bequame
sijn wakker al te samen
en op de zee seer fris
4 Aen d’ander sijd sijn weyden
de beesten haer vermeyden
de boomgaerts heel planteit
soo dat in het besluyten
de stat vertoont van buyten
Of s’al in boomen leit
5 De burgers t’hun vermaken
gaen wand’len (uyt hun daken)
meest buyten de Koe-poort
daer sijn verscheyde paden
soo dat elk gaet te raden
met sijn gesin alst hoort
6 Seer cierelijke wegen
aen d’Oost-Cingel gelegen
en ook opt Koe-poorts Pat
een straet om langs te gane
en een Drie-Boomde Lane
plaisierig bij de stat
7 Noch een Tweeboomde schoone
wat verder staet ten toone
met hoven aengenaem
die cierlijk staen en groeien
en ook seer vrugtbaer bloeien
gelijk als d’andere t’saem
8 De stat is ook genugtig
het Noord en ’t Oost wijtlugtig
sijn straten wel bebout
waer dat men heen gaet kijken
men siet aen alle wijken
de schoonheit menichfout
9 De hooftkerk hier te Hooren
heeft een seer hoogen tooren
daer men seer veel van hout
de Damptenaers vermeeren
die hebben tot Gods eeren
dees tempel eerst gebout
10 ’t Is ’t groost cieraet der stede
’s is lang en breet, ook mede
seer cierlijk van opstel
het oordeel daer geschildert
is nu soo wat verwildert
doch ’t is bijsonder wel
11 Hierbij sijn noch twee kerken
seer schoon en fraie werken
ter godsdienst opgestelt
ons voorouders te same
die hebben…
-
Herrie in Hensbroek
12 mei 2025 · 31 min
We gaan terug 1426. West-Friesland komt in opstand tegen Filips van Bourgondië. Het is een wirwar van hoeken, kabeljauwen en een onthoofde Horinees. Een wirwar waar zelfs de Hensbroeker boeren niet onpartijdig blijven. Al met al dus weer een roerig stukje uit onze West-Friese geschiedenis. Lees meer
-
Statige Scheepsbouw
28 april 2025 · 30 min
In het notariële archief van Enkhuizen zit een pareltje: een bestek van een jacht uit 1654. Op het eerste gezicht lijkt dit heel normaal, want in Enkhuizen werden vele schepen gebouwd in de zeventiende eeuw. Toch schuilt er achter deze jacht iets bijzonders, wat ons zelfs brengt bij de koning van Engeland. In deze aflevering duiken we daarom in de wonderlijke wereld van de scheepsbouw. In de zeventiende eeuw was de Hollandse scheepsbouw de beste van de wereld en onze schepen domineerden dan ook de wereldzeeën. En dat op speciale wijze, want in West-Friesland werden de schepen wezenlijk anders gebouwd dan bij de concurrentie in Engeland. Lees meer
-
De verwoesting van Vronen
14 april 2025 · 37 min
We gaan terug naar één van de meest beslissende dagen uit de West-Friese geschiedenis: 27 maart 1297. Een groot Hollands leger ontmoet een West-Friese strijdmacht op de vlaktes bij Vronen, ook wel de middeleeuwse hoofdstad van West-Friesland genoemd. Het resultaat was ingrijpend: Vronen werd met de grond gelijk gemaakt en West-Friesland kwam definitief onder Hollands bewind. Toch, er bloeide uiteindelijk ook weer wat moois uit: het dorp Sint Pancras. Lees meer
-
Slimme structuren
31 maart 2025 · 40 min
Ons West-Friese landschap kent vele geheimen. Immers, we weten vrij weinig van de eerste eeuwen waarin dit landschap door pioniers werd veroverd op de natuur. In deze aflevering ontrafelen we een deel van deze geheimen door te kijken naar toponiemen met 'slim' erin. Denk aan Slimpad, Slimtocht en Slimdijk. Dit heeft natuurlijk niets met intelligentie te maken, maar alles met de aloude praktische instelling van onze West-Friese voorouders. Lees meer
-
Plunderende Pier
17 maart 2025 · 38 min
We gaan terug naar 24 juni 1517. Een enorme vloot komt aan land in Medemblik. Het is de Friese vrijheidsstrijder Grote Pier met zijn gevolg, maar hij komt niet vredelievend. Integendeel, de stad wordt belegerd, ingenomen en in brand gestoken. Alleen Kasteel Radboud weet de aanval te weerstaan, maar het eindigt niet bij Medemblik... Lees meer
-
Bonje op de Berkhout
3 maart 2025 · 1 uur 8 min
In 1697 voer het schip de Berkhout voor de kusten van Malaga, Spanje. De schipper, een ervaren rot uit Venhuizen, had enkele weken eerder zout ingeladen. Veilig in konvooi met enkele oorlogsschepen voer de Berkhout terug naar West-Friesland, tot de schipper besloot het konvooi te verlaten. Niet veel later verscheen er een groot Frans kaperschip en de Berkhout werd overrompeld en genomen. In deze aflevering duiken we in de verhalen van dit schip, want er ging veel meer mis onderweg. Zo werd er onderweg een Hoorns bemanningslid afgeranseld door de schipper en achtergelaten op een Spaans strand, hij moest zelf maar thuis zien te komen. En er zit een vreemd luchtje aan de kaping: heeft de schipper van de Berkhout zijn schip expres laten kapen? Lees meer
-
Cees de Kopertijdman
17 februari 2025 · 39 min
Op een akker in Hoogwoud werd ruim dertig jaar geleden een heel bijzondere vondst gedaan: een graf van duizenden jaren oud! Maak in deze aflevering kennis met Kees de Kopertijdman. We duiken in de wereld van de archeologie met periodes als steentijd en kopertijd, om te ontdekken hoe Kees nu eigenlijk leefde in het prehistorisch West-Friesland. En... waar zijn Kees zijn benen gebleven? Lees meer
-
De rokende ruiter
3 februari 2025 · 53 min
We gaan terug naar 11 augustus 1700. Cornelis Varken uit Warmenhuizen rijdt op zijn paard door het rustige Noord-Scharwoude, tot hij plots staande wordt gehouden door de dorpsschout. Cornelis krijgt direct een boete, want hij rookt een pijp op zijn paard. Dat is natuurlijk ten strengste verboden. Cornelis heeft echter andere plannen. In plaats van de kleine boete te betalen, bepleit hij zijn onschuld voor het gerecht. In deze aflevering duiken we niet alleen in de zin en onzin van deze zaak, maar ook in de lokale dorpsregeltjes van Noord-Scharwoude in het algemeen. Zo weet u voor eens en altijd dat het onverstandig is om daar naakt over het land te lopen of uienschillen in de sloot te gooien. Lees meer
-
De kwaaie kaaskoppen
20 januari 2025 · 30 min
Eind vijftiende eeuw staat West-Friesland er niet best voor. Nattigheid, veesterfte, oorlogen, ga zo maar door. En op dat moment komt de graaf van Holland met een extra hoge belasting, juist om die oorlogen te kunnen betalen. Voor veel West-Friezen kwam hierdoor hun bestaan in gevaar: kaas en brood was geen vanzelfsprekendheid meer. Het gevolg was opstand! Duizenden kwaaie kaaskoppen trokken Holland door, tot Leiden aan toe, alwaar een sterk leger hen stond op te wachten. Benieuwd hoe dit afliep? Luister dan deze zesde aflevering van Wonderlijck Westvrieslant! Lees meer
-
De Deense droom
6 januari 2025 · 46 min
In 1520 ging een grote groep West-Friese boeren naar het Deense eiland Amager, vlakbij Kopenhagen. Ze kwamen daar op uitnodiging van de Deense koning om een kolonie te stichten. Het avontuur verliep uiteindelijk niet vlekkeloos, maar naar verloop van tijd bloeide de West-Friese landbouwkolonie op en nog steeds wonen hun nazaten op dit mooie eiland in Denemarken! In deze aflevering duiken we in hun geschiedenis. Lees meer
-
De verschrikkelijke vrieskou
23 december 2024 · 26 min
Het was koud in 1709, heel koud. Niet even, maar vele maanden achter elkaar. West-Friesland was vol sneeuw en ijs... Men kon de Zuiderzee over met sledes en schaatsen, maar niet iedereen keerde levend terug. Dirk Burger van Schoorl schreef erover in zijn kroniek van Medemblik. We duiken via zijn kroniek in deze verschrikkelijke vrieskou. Lees meer
-
In Spaanse slavernij
9 december 2024 · 38 min
Het is 1598. Twee mannen uit Medemblik (en Opperdoes) varen uit naar Spanje om te handelen. Dat terwijl Holland in oorlog is met het Spaanse wereldrijk. Ze worden gevangen gezet en eindigen op de galeien, alle hoop lijkt verloren... of toch niet?
-
De Schager slachting
25 november 2024 · 40 min
We gaan terug naar het Schagen van 1894. Er is een dubbele moord gepleegd op een onschuldige weduwe met haar nichtje. Het is het gesprek van de dag in dit dorpse stadje. Ramptoerisme viert hoogtij, als zelfs de buurvrouw een ladder tegen de schutting zet om mensen te laten gluren naar het bloedige tafereel. Tegen betaling uiteraard. Uiteindelijk lukt het de politie om de moordenaar op te sporen. Benieuwd naar wie het was en naar het motief? Luister dan naar deze tweede aflevering van Wonderlijck Westvrieslant! Lees meer
-
De doorgestoken dijk
11 november 2024 · 28 min
We gaan terug naar het Avenhorn van 1659, waar de schout van Hoorn de West-Friese Omringdijk laat doorsteken. Wij duiken samen in het verhaal hierachter. Wat begon als een dorpentwist groeide namelijk snel uit tot een stedenstrijd.
-
Trailer Wonderlijck Westvrieslant
11 november 2024 · 2 min
In deze podcast duiken wij in verhalen uit het West-Friese verleden, van een doorgestoken dijk tot een plunderende Pier.