Podcasts › Maatschappij

Radio Naukowe

Radio Naukowe - Karolina Głowacka

#148 bij Apple Podcasts Onderwijs

Andere apps

Nowy odcinek co czwartek, godz. 6:30 || Wirtuale 2025, Podcast Roku 2024 i 2023, Medal Polskiego Towarzystwa Fizycznego 2024, Popularyzator Nauki 2023, Pop Science 2023 || RN to mądre rozmowy o naszym świecie i nas samych. O próbach zrozumienia rzeczywistości na najgłębszym poziomie. Rozmawiam z naukowcami i naukowczyniami, którzy - fenomenalnie! - opowiadają o swoich badaniach i dziedzinach wiedzy. Dyskutujemy nie tylko o tym CO wiemy, ale też SKĄD to wiemy. Zobacz nasze Wydawnictwo RN: https://radionaukowe.pl/wydawnictwo/ 👉 Zostań Patronem: https://patronite.pl/radionaukowe 👉 Wesprzyj jednorazowo: https://suppi.pl/radionaukowe 👉 Więcej: https://radionaukowe.pl/ 👉 Sprawdź nasze WYDAWNICTWO RN https://radionaukowe.pl//wydawnictwo, audiobooki dla naszej publiczności taniej, skorzystaj z kodu: sluchamRN

Afleveringen

  1. #324 Czy pierwsi chrześcijanie bali się piekła? | prof. Robert Wiśniewski

    29 oktober 2026 · 1 uur 5 min

    Afspelen
    W systemie prawnym kultury rzymskiej, na której tle kształtowało się chrześcijaństwo, pojęcie cudzołóstwa odnosiło się do naruszania praw mężczyzny. Cudzołożnikiem był ktoś, kto spał z żoną innego, cudzołożnicą była żona, która zdradzała męża. Religia chrześcijańska przyniosła tu nową optykę. – Nowością jest to, że mówimy: jeżeli ty masz żonę, to nie wolno ci szukać zaspokojenia seksualnego poza małżeństwem. Bo jesteś zobowiązany nie tylko do respektowania praw innego mężczyzny, jesteś zobowiązany wobec swojej żony. I to jest naprawdę coś nowego – mówi prof. Robert Wiśniewski z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Rozmawiamy przy okazji premiery wyczekiwanej kontynuacji książki „Chrześcijanie pierwszych wieków”, wydanej w naszym Wydawnictwie RN. Lees meer

    Zajrzyj do na https://wydawnictworn.pl/

    Drugi tom nosi podtytuł „Modlitwa, moralność, magia” i pokazuje, jak chrześcijaństwo układało ludziom świat. – Jak zaczęło porządkować czas, jak zaczęło porządkować moralność, w jaki sposób zaczęło porządkować na poziomie rytualnym i innym relacje między ludźmi a Bogiem – wylicza prof. Wiśniewski.

    Co ciekawe, starożytni bali się niecnego wykorzystania w magii szczątków osoby, która zmarła gwałtowną śmiercią. Chrześcijanie z takich szczątków zrobili świętość: kontakt z relikwią to kontakt z zaświatami, które ludzie błagają o zupełnie rzeczywiste zmiany w swoim życiu. – Jednocześnie myślą sobie, że bliskość relikwii działa w sposób zupełnie automatyczny – opowiada prof. Wiśniewski. Kształtuje się koncepcja zaświatów, w tym czyśćca, w którym zmarli „odrabiają” grzechy, a żyjący mogą im w tym pomóc, na przykład ofiarować w ich intencji modlitwę lub eucharystię. – Na początku V wieku to było traktowane już jako stary obyczaj – wskazuje historyk.

    W odcinku usłyszycie też, ile osób mogło słyszeć kazanie w starożytnym kościele, jakich metod używali chrześcijanie do wróżenia, czy bali się piekła i jak to wszystko może zbadać historyk.

    🚚✍ Uwaga! Przedsprzedaż trwa do 8 listopada! …

  2. #323 Czym się wyróżnia polska przyroda? | dr Piotr Bernatowicz

    22 oktober 2026 · 1 uur 2 min

    Afspelen
    Skala sprytu ewolucyjnego, jaki występuje w przyrodzie, jest doprawdy zadziwiająca. Nie trzeba się rozglądać daleko. Weźmy na przykład różankę, niedużą rybkę z rodziny karpiowatych, która żyje w polskich rzekach. Ten gatunek ma niesłychanie wyspecjalizowany i sprytny sposób na ochronę potomstwa. Na wiosnę samczyk różanki wybiera sobie małża, na przykład skójkę. – To jest jeden z najładniejszych gatunków ryb u nas występujących w Polsce. Odstrasza inne samce i zaczyna tego małża oswajać – opowiada dr Piotr Bernatowicz z Wydziału Biologii UW. Samczyk delikatnie muska małża pyskiem, żeby przyzwyczaić go do swojej obecności. Kiedy małż przestaje reagować na dotyk zamykaniem, może się do niego zbliżyć samiczka różanki. Składa porcję ikry do wnętrza małża, a samiec zapładnia ikrę. Małe rybki klują się i rozwijają w bezpiecznej muszli. Opowieść o różance to jedna z wielu arcyciekawych historii, które Piotr zawarł w swojej książce: „Inny przewodnik. Fenomeny polskiej przyrody”, wydanej przez nasze Wydawnictwo RN. Lees meer

    Zajrzyj do książki: https://radionaukowe.pl/przewodnik/

    W odcinku przywołujemy trochę ciekawostek z książki, ale też rozmawiamy o motywacji, jaka stała za jej napisaniem: o zachwycie. – Tych wow jest w zasadzie nieskończenie wiele, czyli dziesiątki, setki żyć człowieka by nie starczyło na to, żeby to wszystko ogarnąć. Mamy w zasadzie nieskończoną możliwość, żeby się zachwycać – mówi dr Bernatowicz. Więc zachwycamy się na przykład całym potężnym ekosystemem, który żyje i tętni pod plażowym ręcznikiem na nadbałtyckim piasku. Nicienie walczą o życie, spokojnie sobie funkcjonują okrzemki, przemykają się długie na wiele metrów korzenie piaskowych roślin. Dużo tego! A piasek, choć wydaje się żółty, tak naprawdę jest przezroczysty, co można sprawdzić pod mikroskopem. – W Polsce są tysiące takich cudownych, fenomenalnych miejsc do obejrzenia, do opisania – zachęca przyrodnik. Dajcie się zarazić jego entuzjazmem, to bardzo miłe!

    W odcinku usłyszycie też, jak zróżnicowan…

  3. #322 Co kosmos robi z człowiekiem? Kulisy lotów załogowych | dr Anna Fogtman

    15 oktober 2026 · 1 uur 19 min

    Afspelen
    – Spacer kosmiczny ma ze spacerem tyle wspólnego, ile operacja kardiologiczna z majsterkowaniem – mówi w Radiu Naukowym dr Anna Fogtman, biolożka i specjalistka medycyny kosmicznej w Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), autorka książki „Ponad błękit. O lotach kosmicznych i ludziach, bez których by ich nie było” wydanej przez nasze wydawnictwo RN. Lees meer

    📖 Zajrzyj do książki: https://radionaukowe.pl/blekit

    Tzw. spacery kosmiczne to ekstremum, ale prawda jest taka, że cała astronautyka jest gigantycznym wyzwaniem dla ludzkiego organizmu. Gdyby ktoś zapytał ewolucję o zdanie, zdecydowanie odradzałaby takie loty. Warunki mikrograwitacji mają wpływ w zasadzie na całe ciało: mięśnie, kości, trawienie, wzrok, psychikę. Aby człowiek mógł przetrwać w warunkach, do których zupełnie nie jest przystosowany, potrzebna jest praca tysięcy osób: lekarzy, dietetyków, inżynierów i właśnie specjalistów medycyny kosmicznej.

    Z odcinka dowiecie się m.in., dlaczego astronautki i astronauci na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej muszą ćwiczyć ponad dwie godziny dziennie, jak zmieniały się rozwiązania toaletowe w kosmosie (to wcale nie jest zabawne!), jakiego typu ludzi agencje kosmiczne szukają na przyszłych astronautów (na pewno nie kowbojów) i jakie ryzyko wiąże się z lotem na Marsa, a właściwie z lądowaniem na nim (oj, duże).

    Uwaga! Przedsprzedaż trwa do 8 listopada! Książki dostępne w niższych cenach! Szczególnie zwróćcie uwagę na pakiet premier – to darmowa dostawa i jedyna możliwość zdobycia autografów przy zakupie online.

    https://wydawnictworn.pl/

    Spotkanie autorskie z dr Fogtman 9 listopada o godz. 19:00 w Big Book Cafe MDM w Warszawie. Prowadzenie: red. Hubert Kijek. Zapis opublikujemy później na naszych kanałach.

    Zdjęcie na miniaturze: NASA

    00:00 Wstęp
    00:55 Niewygody lotów kosmicznych
    07:18 Lot paraboliczny
    11:43 Jak wygląda spacer kosmiczny
    19:27 Centrum kontroli lotów
    21:37 Toaleta w kosmosie
    28:29 Siłownia w kosmosie
    31:34 Wpływ kosmosu na zdrowie
    34:17 Promieniowanie kosmi…

  4. Poznaj tegoroczne premiery naszego wydawnictwa

    10 oktober 2026 · 9 min

    Afspelen
    👉 https://wydawnictwoRN.pl
    🎉 ODSŁANIAMY KARTY! Oto nasze NOWOŚCI książkowe w sezonie 2026!
    Lees meer

    🚀 „Ponad błękit. O lotach kosmicznych i ludziach, bez których by ich nie było” dr Anny Fogtman
    👉 https://radionaukowe.pl/blekit
    Dla ludzkiego ciała opuszczenie planety jest szokiem. Aby człowiek mógł przetrwać lot, wykonać swoje zadania i bezpiecznie wrócić, potrzebny jest wysiłek tysięcy osób przygotowujących, zabezpieczających i obsługujących misję. O tym jest ta książka. O astronautkach i astronautach, ale też o wszystkich na Ziemi, bez których żaden liftoff ani splashdown nie miałby miejsca.
    🌿 „Inny przewodnik. Fenomeny polskiej przyrody” dr. Piotra Bernatowicza
    👉 https://radionaukowe.pl/przewodnik
    Ta książka to zaproszenie, by na nowo zachwycić się Polską – pozwala dostrzec i zrozumieć to, co na pierwszy rzut oka umyka. Dziesięć intrygujących przyrodniczo miejsc, ponad 200 ilustracji, niezliczone ciekawostki, a przede wszystkim spójna opowieść o potędze życia, które zrobi wszystko, by się przystosować i przetrwać. Znakomita pozycja dla miłośników przyrody na każdym poziomie wtajemniczenia!
    ✝️ „Chrześcijanie pierwszych wieków. Tom II: Modlitwa, moralność, magia” prof. Roberta Wiśniewskiego
    👉 https://radionaukowe.pl/chrzescijanie2
    Wyczekiwana kontynuacja opowieści o chrześcijanach pierwszych stuleci, ich religii i świecie, w którym żyli. W tym tomie przeczytacie o tym, jak chrześcijaństwo przenikało do codzienności i organizowało życie swoich wyznawców. Opowiada on, jak wielkie bazyliki zmieniły funkcjonowanie wspólnot, skąd wzięły się chrześcijańskie święta i odmawiane po dziś dzień modlitwy oraz jak mglisty obraz zaświatów nabrał konkretnych kształtów.
    💛 Trzy fantastyczne tematy, znakomici autorzy, książki wychuchane i wymuskane. Piękne i mądre, jak to u nas. Polecamy gorąco!
    📚✍️ 🚚🎁 Uwaga! Przedsprzedaż trwa do 8 listopada! Książki dostępne w niższych cenach! Szczególnie zwróćcie uwagę na pakiet premier – to darmowa dostawa i jedyna możliwość zdobycia autografów przy za…

  5. #321 Ewolucja latania, czyli ptasie dinozaury, pterozaury i inni lotnicy | dr Gerard Gierliński

    8 oktober 2026 · 57 min

    Afspelen
    🪶 Pióra są starsze od latania i wcale nie powstały jako dostosowanie do tej pięknej zdolności. – Badacze piór twierdzą, że (…) jest ono tak skomplikowanym dziełem natury, że nie mogło pojawić się wielokrotnie u różnych grup zwierząt – opowiada dr Gerard Gierliński, paleontolog z Juraparku Bałtów. Konkretniej mówiąc, pióra powstały u wspólnego przodka i pterozaurów, i dinozaurów, jako narzędzie do termoregulacji i popisywania się przed partnerkami. Jak wiec doszło do tego, że dziś służą do latania? – Myślę, że to było tak, że był taki dinozaur, jakiś teropod na przełomie triasu i jury, który chciał się przypodobać samiczce, no i przez przypadek mu się zaczęło fruwać. A miał już tą ozdobę, czyli pióra konturowe na ogonie i na łapkach, żeby umieć się przypodobać – mówi dr Gierliński.
    🦆 Ptaki to niejedyna linia dinozaurów, która próbowała latać. Były też dinozaury, które fruwały na skrzydłach ze skóry, takich jak nietoperze. Latających stworzeń w prehistorii było oczywiście więcej. Najstarsze aktywnie latające zwierzęta, o których wiemy z zachowanych znalezisk, to pterozaury. Latały już w triasie, około 230 milionów lat temu. Ale uwaga: pterozaury to nie dinozaury! Te dwie grupy miały wspólnego przodka. Linie pterozaurów wygasły, a dinozaury możecie zobaczyć za oknem.
    🐊 W odcinku usłyszycie też, dlaczego wszyscy jesteśmy gadami, a w ogóle to rybami (i żywymi skamieniałościami!), skąd się wzięły dzioby i pneumatyczne kości, kim były azdarchy, po czym rozpoznać ptasi trop i jak to jest z tym archeopteryksem: jest pierwszym praptakiem czy nie?
    🎨 Na ilustracji pterozaur autorstwa paleoartysty Marcina Ambrozika. Dziękujemy za udostępnienie!
    Lees meer

    #współpraca
    👉 Polecamy serial dokumentalny „Ewolucja” na BBC Earth - premiera w niedzielę 18 października, godz. 11:00 & 21:00
    Sezon 1 (5 odcinków)

    Każdy z odcinków stanowi podróż w czasie i krok po kroku śledzi wybraną ścieżkę ewolucyjną. Mutacje, adaptacje, zmiany środowiska i przypadki, które okazały się przełomowe przez miliony pok…

  6. #320 Bartnictwo - dawna sztuka zdobywania miodu | prof. Aneta Pieniądz

    1 oktober 2026 · 57 min

    Afspelen
    Bartnik w dawnej Polsce pozornie nie miał trudnej pracy (choć bywała bolesna). Mógł dziać barcie, czyli wyrąbywać je w drzewach, ale niekoniecznie – korzystano też z naturalnych dziupli. Pszczoły same się w nich osiedlały. Nie dokarmiał pszczół, bo nie było czym. Doglądać na bieżąco też nie doglądał. – W zasadzie to bywał w niej dwa razy do roku: na wiosnę i gdzieś tam już w momencie, kiedy miód się podbiera – opowiada prof. Aneta Pieniądz z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Ale sytuacja nie była taka prosta, jak się wydaje. W odcinku rozmawiamy o miodzie i historii bartnictwa. Lees meer

    💛 https://patronite.pl/radionaukowe
    💸 https://suppi.pl/radionaukowe
    📖 https://wydawnictworn.pl/

    Najstarsze ślady bartnictwa na terenie współczesnej Polski pochodzą z przełomu VII i VIII wieku. Od XV wieku funkcjonowały wspólnoty bartne, które regulowały, kto mógł pozyskiwać miód, gdzie i w jaki sposób. Wspólnoty miały swoje sądy bartne do rozstrzygania sporów oraz wójtów lub sędziów bartnych. Prof. Pieniądz bada właśnie obszerną „Księgę sądów bartniczych starostwa leżajskiego”, z której wyłania się ciekawy status społeczności bartniczej. – To jest specyfika tej grupy zawodowej, że ona przekracza granice stanowe – opowiada. Bartnictwem zajmowali się i chłopi, i mieszczanie, i nawet drobna szlachta. Prawo do użytkowania barci było dziedziczne, a bartnicy mieli prawo zakładać barcie również na terenie dóbr szlacheckich. W księgach bartniczych zachowały się liczne spory o egzekwowanie praw. Nie ma w nich jednak samych owadów. – Ja pszczół prawie nie mam w swoich źródłach – podkreśla prof. Pieniądz. Trudno powiedzieć, co o pszczołach myśleli sami bartnicy, bo nie zachowały się źródła pisane przez nich. Wiemy jednak, że ogólne podejście do pszczół było pozytywne. Wierzono na przykład, że rozmnażają się przez dzieworództwo i upatrywano w tym podobieństwa do Maryi Dziewicy.

    Bartnik musiał więc przemieszczać się po dużym terenie. Żeby wyciąć z barci plaster miodu, musiał się wspiąć na …

  7. #319 Idzie nowa era w astronomii | prof. Maciej Bilicki

    24 september 2026 · 1 uur 22 min

    Afspelen
    Wyobraźcie sobie kamerę o rozdzielczości 3,2 gigapiksela (największą jaką do tej pory zamontowano na teleskopie), która przez 10 lat każdej nocy wielokrotnie rejestruje ten sam obszar nieba. Właśnie takie monumentalne zadanie stawia przed sobą projekt LSST (Legacy Survey of Space and Time) w Obserwatorium im. Very Rubin w chilijskich Andach. – Nie mieliśmy jeszcze takiego przeglądu: tak dużym teleskopem, tak długo trwającego, z tak dużą kamerą. Na pewno będzie bardzo dużo odkryć, bardzo wiele niespodziewanych rzeczy nas czeka – zapowiada prof. Maciej Bilicki z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN, jeden z polskich naukowców zaangażowanych w ten przełomowy projekt. Lees meer

    💛 https://patronite.pl/radionaukowe
    💸 https://suppi.pl/radionaukowe
    📖 https://wydawnictworn.pl/

    Naukowcy liczą na to, że odkrycia mogą być fundamentalne. – To, co chcielibyśmy przetestować i co LSST nam pomoże przetestować z pewnością, to jest kilka podstawowych założeń, które stoją u źródeł standardowego modelu kosmologicznego – opowiada kosmolog. Takie podstawowe założenia to na przykład, że Wszechświat jest jednorodny i izotropowy, a prawa fizyki działają wszędzie tak samo. Nie wiemy jednak, czy na pewno tak jest na ogromnych skalach. Dane z LSST pokażą nieznaną nam dotąd liczbę galaktyk i różnych czasach kosmicznych. Pomogą zweryfikować, czy założenia sprawdzają się też w niebadanych wcześniej skalach, oraz rozbudują (mamy nadzieję) wiedzę na temat ciemnej materii i ciemnej energii. Nie jest wykluczone, że nowe dane zmuszą do weryfikacji aktualnych modeli, czy nawet korekty Ogólnej Teorii Względności.

    Ogromna ilość zebranych danych ma być skatalogowana i przesłana do kilku centrów danych. – są starania, by jedno z nich było w Polsce. Z tak wielką bazą trudno byłoby pracować bez pomocy sztucznej inteligencji. – Summa summarum powstaje nam tabelka, gdzie mamy miliony obiektów. Dla każdego z obiektów mamy zmierzone mnóstwo różnych parametrów. To są idealne dane dla uczenia maszynowego i sztucznej inteligen…

  8. LAMU'26 #12 Z czego jest zbudowany mózg? Skąd się bierze ciepło w ciele człowieka?

    22 september 2026 · 40 min

    Afspelen
    Witajcie, Młode Umysły! Lato się kończy, kończy się LAMU! Zapraszamy na ostatni odcinek w tym roku. Przyjrzymy się naszym ciałom - z zewnątrz i od wewnątrz. To będzie fascynująca wycieczka! Lees meer

    Dziękujemy wszystkim, którzy pomogli nam tworzyć tegoroczne LAMU i dorzucili się do zbiórki:
    👉 https://patronite.pl/z/LAMU

    👁️ Po co soczewka oka człowieka odwraca obraz? Kuba, 7l
    dr Jan Grzeszkowiak, klinika Optegra

    🌀 Dlaczego jak się kręcę, to mi się potem zakręci w głowie? Alek, 4l
    🔔 Dlaczego cisza dzwoni w uszach? Helena, 11l
    👂 Dlaczego słyszymy siebie inaczej niż inni nas? Sara, 7l
    🎙️ Czemu mój głos jak jest nagrany, to słyszę go inaczej niż tak, jak ja go mówię na żywo? Helena, 7l
    dr n. med. Michalina Piechocka i mjr lek. Marek Krokowski, Klinka Otolaryngologii i Chirurgii Onkologicznej Głowy i Szyi 5. Wojskowego Szpitala Klinicznego w Krakowie

    🧠 Jak działa mózg? Wincenty, 4l
    🧠 Z czego jest zbudowany mózg? Tomek, 8l
    🧠 Z czego się składa mózg? Marcelinka, 5l
    👀 Dlaczego się nam coś czasami przewidzi albo przesłyszy? Kacper, 7l
    ✋ Jak to się dzieje, że mózg wytwarza informację, żebym ruszył prawą ręką, i to robię? Miłosz, 8l
    🎶 Dlaczego chce nam się tańczyć, kiedy słyszymy muzykę? Zuzia, 13l
    dr hab. Alicja Puścian, neurolożka behawioralna, Centrum Nowych Technologii UW

    🌡️ Czy jak człowiek ma gorączkę, to jakieś cząsteczki w naszym ciele się szybciej poruszają? Bo wiem, że temperatura to ruch cząsteczek. Krzyś, 5l
    Dariusz Aksamit, fizyk z Politechniki Warszawskiej

    🔥 Skąd się bierze ciepło w ciele człowieka? Stefan, 6l
    🦐 Dlaczego krewetki są różowe? Kosma, 7l
    dr Takao Ishikawa, Wydział Biologii UW

    🧑 Dlaczego w człowieku jest tak dużo kremowego? Zosia, 5l
    🎨 Dlaczego skóra jest beżowa? Piotrek, 10l
    🌍 Czemu ludzie w Afryce mają ciemną skórę? Krzyś, 9l
    dr Paulina Łopatniuk, patomorfolożka, autorka książek m. in. "Na własnej skórze. Mała książka o wielkim narządzie"

    🤧 Dlaczego ludzie mają uczulenia? Gabrysia, 9l
    dr hab. n. med. Paulina Sobkowiak z Uniwersytetu Medycznego im. Ka…

  9. #318 "Lalka" Bolesława Prusa a historia | prof. Błażej Brzostek

    17 september 2026 · 1 uur 22 min

    Afspelen
    „Lalka” Bolesława Prusa to portret epoki, ale przede wszystkim sprytna gra z cenzurą. Choć publikowana była pod koniec lat 80. XIX wieku, jej akcja dzieje się dekadę wcześniej. Tych dziesięć lat to dla Warszawy ogromna różnica. Ludność miasta zwiększyła się w tym czasie o połowę, zaostrzyły represje ze strony rosyjskich władz. – Warszawa na oczach jednego pokolenia ludzi zamienia się w nabite ludźmi, bardzo gęste, ogromne, nieznane miasto – opowiada prof. Błażej Brzostek z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Prus opisał więc świat, który widział, ale z istotnym przemilczeniem. – Mowy nie ma o żadnej administracji, mowy nie ma o policji, mowy nie ma oczywiście o cenzurze, bo cenzura nie pozwalała pisać, że jest cenzura – wyjaśnia historyk. W odcinku rozmawiamy o życiu w Warszawie w czasach „Lalki”. Lees meer

    💛 https://patronite.pl/radionaukowe
    💸 https://suppi.pl/radionaukowe
    📖 https://wydawnictworn.pl/

    Historię miłości, biznesu i nieszczęścia Prus osadza w bogatym kontekście społecznym. Kontrolowane przez władze i cenzurę życie społeczne może rozgrywać się głównie za zamkniętymi drzwiami domów. Miasto puchnie i bogaci się dzięki gospodarczym więziom z carską Rosją, rosną kolejne zakłady przemysłowe, duże i drobne. Tradycyjne ziemiaństwo nie zarabia jednak na handlu ani przemyśle. W tej rzeczywistości dawna arystokracja nie ma wyboru, musi zniżyć się do kontaktów z bogatymi kupcami i przedsiębiorcami, grupą postrzeganą jako niższa społecznie. – Wokulskich było mnóstwo – podkreśla prof. Brzostek. Gorzej urodzonych, ale bogatych i ambitnych.

    O polityce i realiach zaborowych Prus nie może pisać wprost, ale chętnie stosuje półsłówka, sugestie i niedopowiedzenia, które jego czytelnicy bez trudu rozumieją. Dziś trudniej nam wyłapać, że autor sugeruje powstańczo-zesłańczą przeszłość Wokulskiego, ale odbiorcy z czasów Prusa umieli zinterpretować aluzję. – Czytanie między wierszami było zajęciem wtedy bardzo atrakcyjnym dla inteligencji polskiej – mówi historyk.

    W odcinku…

  10. LAMU'26 #11 Co się stanie jak zjem kawałek księżyca? Ile jest układów planetarnych w kosmosie?

    15 september 2026 · 38 min

    Afspelen
    🌙 Witajcie, Młode Umysły! Zapraszamy Was w podróż na księżyc i jeszcze dalej! Sprawdzimy jaka jest temperatura na powierzchni srebrnego globu, odnajdziemy zostawioną tam kanapkę, a nawet spróbujemy księżycowych skał. Potem poszukamy innych układów planetarnych i ich mieszkańców. Zapnijcie pasy! Ruszamy 🚀 Lees meer

    🍽️ Co się stanie z moim organizmem, jeśli zjem kawałek Księżyca? Irenka, 10l.
    🌡️ Jaka temperatura jest na Księżycu? Karol, 4l.
    🥪 Co by się stało, jakby kanapka z szynką była na Księżycu przez rok? Krzyś, 6l.
    🌘 Czemu widzimy jedną stronę Księżyca? Hania, 9l.
    🌕 Ile dotychczas procent Księżyca zbadali naukowcy? Nikodem, 10l.
    dr Anna Łosiak, Instytut Nauk Geologicznych PAN, a z kanapką pomaga też prof. Marta Wrzosek z Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Warszawskiego

    🚀 Jak wybrać dokładne miejsce na zrobienie bazy księżycowej? Julian, 8l.
    👩‍🚀 Czy astronauci na statku kosmicznym pływają stylami pływackimi, czy na przykład się odbijają? Maurycy, 8l.
    dr Anna Fogtman, Europejska Agencja Kosmiczna

    🌍 Skoro wszyscy ludzie mieszkają na Ziemi, to po co są inne planety? Łucja, 9l.
    🪐 Czy istnieje inna planeta, na której ludzie też mogliby żyć? Mela, 9l.
    👽 Czy z kosmosu mogą przylecieć ufoludki? Julka, 8l.
    dr Milena Ratajczak, Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego

    💨 Jak się obraca Ziemia, to czy robi wiatr wokół siebie? Ada, 7l.
    ✨ Skąd się wziął pył, z którego się zrobiły planety? Zosia, 4l.
    🟣 Czy planety muszą być okrągłe? Jeśli tak, to dlaczego? Aniela, 8l.
    🌌 Ile jest układów planetarnych w kosmosie? Stefan, 6l.
    Jakub Tokarek, Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu

Alle 414 afleveringen →

Vergelijkbare podcasts

Categorieën
Maatschappij , Cultuur , Wetenschap , Onderwijs
Status
Loopt nog
Verschijnt
Een paar keer per week
Lengte
Meestal 55 min
Afleveringen
414
Laatste aflevering
29 oktober 2026
Eerste aflevering
19 december 2020
Taal
Pools