Alle afleveringen
535 afleveringen, van nieuw naar oud
-
CO DZIEJE SIĘ POD WIELICZKĄ?
3 november 2026 · 27 min
Czy twarda skała może zachowywać się jak plastelina? W tym odcinku schodzimy pod ziemię w Kopalni Soli „Wieliczka”, żeby zobaczyć, jak ogromne siły geologiczne pofałdowały i przemieściły dawne pokłady soli. Rozmawiamy o niezwykłej budowie wielickiego złoża, soli witrażowej i „soli trzaskającej”, w której uwięzione są pęcherzyki gazów. Sprawdzamy również, dlaczego górotwór cały czas powoli zaciska podziemne przestrzenie i jak górnicy zabezpieczają korytarze oraz komory przed skutkami tych procesów. Historia Ziemi jest tutaj zapisana bezpośrednio w ścianach kopalni — trzeba tylko umieć ją odczytać. #płatnawspółpraca Lees meer
-
Czy praca może działać jak gra? - MERITUM #5
30 oktober 2026 · 26 min
Czy pracę da się zaprojektować tak, żeby bardziej angażowała? I czy mechanizmy znane z gier mogą rzeczywiście zwiększać motywację, kreatywność i zaangażowanie? W ostatnim odcinku podcastu MERITUM. Nauka. To Lubię x Uniwersytety WSB Merito Tomasz Rożek rozmawia z dr. inż. Maciejem Pieńkowskim o grywalizacji, motywacji wewnętrznej i o tym, jak nauki o zarządzaniu można wykorzystać nie tylko w firmie, ale też w codziennym życiu. Rozmawiamy o tym, dlaczego punkty, odznaki i rankingi działają tylko w określonych sytuacjach, co naprawdę motywuje nas do działania oraz jak zamienić nudny proces w coś bardziej angażującego. Pojawiają się też konkretne przykłady: od gry miejskiej wykorzystywanej […] Lees meer
-
Czy wielka farma wiatrowa może powstać na morzu bez szkody dla jego mieszkańców?
29 oktober 2026 · 27 min
W tym odcinku schodzimy pod powierzchnię Bałtyku — czasem dosłownie. Rozmawiamy o badaniach dna, ptakach migrujących nad morzem, morświnach korzystających z echolokacji, rybach, kurtynach bąbelkowych oraz o ogromnych stalowych fundamentach wbijanych w dno. Sprawdzamy też, dlaczego monitoring środowiskowy zaczyna się na długo przed budową, jak radary i kamery mogą pomóc ograniczać ryzyko kolizji ptaków oraz jak inwestycja wpływa na rybaków i mieszkańców wybrzeża. To zapis audio kolejnego odcinka serii Nauka. To Lubię poświęconej powstawaniu morskiej farmy wiatrowej Baltic Power. Partnerem odcinka jest Baltic Power. Lees meer
-
Nauka nie zostawia złudzeń - te 4 rzeczy niszczą MAŁŻEŃSTWO
25 oktober 2026 · 17 min
Czy małżeństwo naprawdę uszczęśliwia? Dlaczego jedne związki potrafią przetrwać dziesięciolecia, a inne rozpadają się po kilku latach? I czy nauka rzeczywiście potrafi przewidzieć rozwód? W tym filmie Tomasz Sokołowski, z wykształcenia psycholog, odpowiadający w Fundacji za kreację prawie od początku, zagląda do badań nad miłością, małżeństwem i rozwodami. To jego pierwszy autorski materiał na naszym kanale i jednocześnie początek większej obecności tematów psychologicznych w Nauka. To Lubię. Sprawdzamy między innymi: Przyglądamy się również temu, jak zmienia się samo małżeństwo. W Polsce zawieramy mniej ślubów i robimy to później, a od związku oczekujemy już nie tylko stabilizacji, ale jednocześnie bliskości, przyjaźni, bezpieczeństwa, […] Lees meer
-
Czy stres może zniszczyć zdrowie? - MERITUM #4
23 oktober 2026 · 22 min
Stres jest częścią życia i sam w sobie nie musi być czymś złym. Problem zaczyna się wtedy, gdy nie znika, przeciąża nasze zasoby i z krótkiej mobilizacji zamienia się w codzienny, chroniczny stan. W kolejnym odcinku podcastu MERITUM. Nauka. To Lubię x Uniwersytety WSB Merito Tomasz Rożek rozmawia z dr. hab. n. med. Mateuszem Grajkiem — psychologiem, psychotraumatologiem i specjalistą zdrowia publicznego — o tym, gdzie przebiega granica między stresem, który pomaga nam się adaptować, a stresem, który zaczyna szkodzić psychice i zdrowiu fizycznemu. Rozmawiamy też o traumie i o tym, dlaczego nie każde trudne doświadczenie nią jest, o odporności psychicznej, […] Lees meer
-
Opony zimowe czy całoroczne? Co mówi nauka?
22 oktober 2026 · 14 min
Zimy są coraz cieplejsze, śniegu coraz mniej, więc po co właściwie zmieniać opony na zimowe? Czy nie lepiej kupić jeden komplet całoroczny i zapomnieć o sezonowych wizytach w warsztacie? Okazuje się, że odpowiedź wcale nie jest taka oczywista. Bo choć polski klimat się zmienia, temperatura, skład mieszanki gumowej i konstrukcja bieżnika nadal mają ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa na drodze. W określonych warunkach różnica w drodze hamowania między oponami letnimi a zimowymi może wynosić nawet kilka metrów. W tym odcinku Tomasz Rożek przygląda się wynikom testów, analizuje dane dotyczące temperatur w Polsce i wyjaśnia, kiedy warto postawić na opony zimowe, a kiedy […] Lees meer
-
Skąd właściwie wzięła się sól?
20 oktober 2026 · 14 min
Mamy ją na stole każdego dnia, ale jej historia zaczęła się miliony lat przed pojawieniem się człowieka. W pierwszym odcinku serii nagranej w Kopalni Soli „Wieliczka” Tomasz Rożek przygląda się soli od strony geologii, historii i kultury. Jak powstają złoża soli? Skąd sól znalazła się w morzach? Dlaczego wielicka sól ma charakterystyczny szarozielony kolor? Jak dawniej ją pozyskiwano i dlaczego przez wieki była tak cenna, że zyskała miano „białego złota”? To pierwszy krok w podróży, która w kolejnych odcinkach zaprowadzi nas coraz głębiej pod ziemię. Partnerem odcinka jest Kopalnia Soli “Wieliczka” i Muzeum Żup Krakowskich #płatnawspółpraca Lees meer
-
Najsilniejsze El Niño od 150 lat! Jak wpłynie na Polskę i nasze portfele?
18 oktober 2026 · 7 min
Czy zjawisko zachodzące na Pacyfiku, tysiące kilometrów od Polski, może zmienić pogodę za Twoim oknem i uszczuplić Twój portfel? Wyobraź sobie ogromną, naturalną huśtawkę przesuwania mas ciepłej wody w oceanie. Wszystko wskazuje na to, że nadchodzące El Niño będzie najsilniejsze od ponad 150 lat! W tym odcinku dowiesz się: Zjawisko to nakłada się na długoterminowy trend globalnego ocieplenia. Zobacz, jak wygląda sytuacja i przed jakimi wyzwaniami adaptacyjnymi stoimy. Lees meer
-
Czy AI odzwyczaja nas od myślenia? - MERITUM #3
16 oktober 2026 · 29 min
Czy sztuczna inteligencja rzeczywiście pomaga nam myśleć lepiej, czy raczej sprawia, że coraz częściej oddajemy jej własny wysiłek poznawczy? W trzecim odcinku podcastu MERITUM. Nauka. To Lubię x Uniwersytety WSB Merito Tomasz Rożek rozmawia z dr Karoliną Oleksą-Marewską o kompetencjach przyszłości, krytycznym myśleniu i edukacji w świecie AI. W rozmowie pojawia się też zjawisko cognitive surrender — sytuacja, w której bezrefleksyjnie przyjmujemy odpowiedzi generowane przez technologię zamiast samodzielnie je analizować. Rozmawiamy także o tym, jak szkoła powinna zmienić się w czasach sztucznej inteligencji, dlaczego samo zapamiętywanie wiedzy przestaje wystarczać i jakie umiejętności mogą naprawdę decydować o naszej przyszłości. Lees meer
-
NOBEL dla Polski? Nie ma szans! Gorzka prawda o polskiej nauce
11 oktober 2026 · 17 min
Czy Polacy mają realną szansę na naukowego Nobla w dziedzinie nauk ścisłych? W tym odcinku przyglądamy się subiektywnej giełdzie polskich nazwisk z najwyższym prawdopodobieństwem na prestiżowe wyróżnienie – od prof. Artura Ekerta po prof. Elżbietę Frąckowiak i prof. Andrzeja Udalskiego. Poznasz kulisy noblowskich prognoz, dowiesz się, czym jest wskaźnik Clarificate Citation Laureates oraz dlaczego to właśnie informacja kwantowa czy nowe technologie magazynowania energii znajdują się dziś w centrum uwagi Komitetu Noblowskiego. Głównym wątkiem jest jednak odpowiedź na pytanie: dlaczego żaden przełomowy Nobel z nauk ścisłych nie powstał na terenie współczesnej Polski? Powołując się na analizy (m.in. tygodnika The Economist), prześwietlamy zjawisko, […] Lees meer
-
Dlaczego pieniądze wyłączają nam rozsądek? - MERITUM #2
9 oktober 2026 · 31 min
Dlaczego tak trudno nam oszczędzać, czemu bardziej boli nas strata niż cieszy zysk i skąd bierze się FOMO przy inwestowaniu? W drugim odcinku podcastu MERITUM. Nauka. To Lubię x Uniwersytety WSB Merito Tomasz Rożek rozmawia z dr Joanną Myślińską-Wieprow o finansach behawioralnych i o tym, jak emocje wpływają na nasze decyzje finansowe. Rozmowa schodzi też na bardzo praktyczny grunt: oszczędzanie, obligacje, złoto, waluty, kryptowaluty i NFT. Lees meer
-
Po co Polsce własny LLM?
6 oktober 2026 · 1 uur 2 min
Czy sztuczna inteligencja naprawdę działa tak samo jak człowiek? Ludzki mózg waży zaledwie około półtora kilograma i do działania potrzebuje około dwudziestu watów energii. Dla porównania, wielkie centra danych trenujące zaawansowane modele sztucznej inteligencji zużywają setki megawatów prądu, a ich trening kosztuje miliony dolarów. W tym nagraniu rozkładamy sztuczną inteligencję na czynniki pierwsze. Przedstawiamy, czym są duże modele językowe, jak działa mechanizm uwagi oraz dlaczego sieci neuronowe liczą prawdopodobieństwo wystąpienia kolejnych słów zamiast realnie rozumieć świat. Zwracamy uwagę na fundamentalne różnice między sztuczną siecią a ludzkim mózgiem, omawiamy zjawisko halucynacji i błędów w odpowiedziach modeli oraz przywołujemy przełomowy system AlphaFold. W […] Lees meer
-
Co ruch robi z naszą głową? - Meritum #1
2 oktober 2026 · 22 min
Czy ruch naprawdę może poprawić naszą pamięć, nastrój i odporność psychiczną? A kiedy sport, zamiast pomagać, zaczyna być źródłem presji i stresu? W pierwszym odcinku podcastu MERITUM. Nauka. To Lubię x Uniwersytety WSB Merito Tomasz Rożek rozmawia z dr hab. Dominiką Wilczyńską o tym, co aktywność fizyczna robi z naszą psychiką, dlaczego tak ważna jest radość ze sportu i czemu na ruch nigdy nie jest za późno. Lees meer
-
Europa GONI Elona Muska? Przełomy w wyścigu kosmicznym!
1 oktober 2026 · 18 min
Czy Europa w końcu budzi się z biurokratycznego snu i wkracza w erę prawdziwego NewSpace? W najnowszym odcinku z cyklu rozmów o kosmosie Tomasz Rożek i Krzysztof Kurdyła analizują przełomowe wydarzenia oraz milowe kroki w europejskim sektorze kosmicznym. W tym odcinku zobaczycie: Lees meer
-
Dlaczego jesteśmy uzależnieni od ich ROPY?
25 september 2026 · 10 min
Czy zastanawialiście się kiedyś, jak to możliwe, że obszar stanowiący zaledwie 3% lądów Ziemi kryje ponad połowę światowych rezerw ropy naftowej? To nie kwestia przypadku ani polityki, lecz efekt niezwykłej układanki geologicznej trwającej setki milionów lat. W tym filmie cofamy się do epoki starożytnego oceanu Neo-Tetydy, zaglądamy do podziemnego piekarnika węglowodorów i sprawdzamy, jak zderzenia płyt tektonicznych stworzyły gigantyczne pułapki naftowe. Zobacz, dlaczego ten mały skrawek globu stał się najważniejszym punktem na energetycznej mapie świata. Lees meer
-
Jest NOWY RANKING! To dzwonek alarmowy dla Polski
22 september 2026 · 12 min
Czy wysokie miejsce Polski w badaniu PISA 2025 to powód do świętowania, czy niebezpieczna iluzja? Choć polscy 15-latkowie uzyskują wyniki powyżej średniej Unii Europejskiej, pod powierzchnią kryje się głęboki kryzys systemu edukacji (LInk poniżej). W tym wideo analizujemy prawdziwy obraz polskiej szkoły i wyjaśniamy, dlaczego jej problemy mają bezpośredni wpływ na naszą przyszłość i bezpieczeństwo narodowe: Posłuchaj materiału i zostaw swoją opinię! Co Twoim zdaniem wymaga natychmiastowej zmiany w polskim systemie oświaty? Daj znać w komentarzu! Lees meer
-
Bezpieczeństwo na morzu. Co dzieje się, gdy coś pójdzie nie tak?
17 september 2026 · 29 min
Co dzieje się prawie 200 metrów nad Bałtykiem, gdy pogoda nagle się załamie, a technik nie może wrócić na ląd? W tym odcinku pokazujemy, jak wygląda bezpieczeństwo pracy na morskiej farmie wiatrowej Baltic Power. Dr Tomasz Rożek sprawdza, jakie szkolenia trzeba przejść przed rozpoczęciem pracy na morzu, jakie wyposażenie mają technicy oraz jak wygląda transfer ze statku na turbinę. Zaglądamy także do zestawu przetrwania przygotowanego na wypadek, gdy pogoda uniemożliwi powrót na ląd. Pokazujemy, jak może wyglądać ewakuacja z gondoli i odwiedzamy Morską Służbę Poszukiwania i Ratownictwa (SAR). Sprawdzamy też, jak w praktyce działa jedna z podstawowych zasad bezpieczeństwa: jeśli pracownik […] Lees meer
-
Co jeśli nasz świat to tylko iluzja?
13 september 2026 · 23 min
Czy przerażający świat „Backrooms” w reżyserii Kane’a Parsonsa da się wytłumaczyć językiem współczesnej nauki? W tym materiale analizujemy kultowy fenomen internetowy i kinowy hit, aby sprawdzić, co fizyka oraz filozofia mówią o ukrytych rzeczywistościach. Zobacz, jak popkulturowa wizja przypadkowego „noclipnięcia” poza ramy naszego świata przeplata się z realnymi hipotezami naukowymi: Odkryj obszary fizyki, neuronauki i filozofii, które bywają znacznie dziwniejsze oraz bardziej zaskakujące niż fabuła niejednego horroru! Lees meer
-
Dlaczego PLUTON przestał być PLANETĄ?
2 september 2026 · 11 min
Czy stał się ofiarą naukowej biurokracji, czy po prostu od samego początku nie pasował do reszty naszego Układu Słonecznego? W tym filmie przyjrzymy się fascynującej i niezwykle dynamicznej historii Plutona. Poznasz kulisy jego żmudnego odkrycia w 1930 roku przez Clyde’a Tombaugha oraz kosmiczną „zdradę” ze strony mitycznej Eris, która zapoczątkowała wielką naukową debatę. Zobaczymy też spektakularne odkrycia sondy New Horizons z 2015 roku – zdjęcia, które zaparły dech w piersiach astronomom, ukazując lodowe góry, czapy polarne i… błękitne niebo! Czy decyzja Międzynarodowej Unii Astronomicznej z 2006 roku była sprawiedliwa? I czy daleko poza Pasem Kuipera rzeczywiście skrywa się mityczna, dziewiąta planeta? […] Lees meer
-
Dlaczego góra lodu wywołała katastrofę w Nepalu?
30 augustus 2026 · 7 min
W Nepalu nie padało. Nie było gwałtownego wezbrania rzek po monsunie. A jednak w ciągu kilkudziesięciu minut doliną przeszła potężna fala wody, lodu, błota i skał, niszcząc drogi, mosty, elektrownie i całe miejscowości. Co właściwie wydarzyło się w Himalajach? W tym odcinku Tomasz Rożek wyjaśnia mechanizm katastrofy, która zaczęła się wysoko w górach od oderwania ogromnej masy lodu i skał. Lawina utworzyła w dolinie naturalną tamę, za którą zaczęła gromadzić się woda. Kiedy tama puściła, w dół ruszyła niszczycielska fala. Dlaczego lodowiec się oderwał? Czy przyczyną było trzęsienie ziemi? Jaką rolę mogły odegrać wysokie temperatury, topnienie lodu i zmiany zachodzące w […] Lees meer
-
Jak ustabilizować polskie sieci energetyczne?
28 augustus 2026 · 19 min
Nasza infrastruktura przesyłowa nie nadąża za zieloną rewolucją. Bilans otwarcia tego roku wręcz szokuje: w ciągu zaledwie sześciu miesięcy polski system musiał „wyrzucić do kosza” produkcję energii z wiatru i słońca o wolumenie niemal 1,4 TWh. Dla porównania, w całym 2023 roku straty wyniosły tylko 74 GWh. Co sprawia, że na transformatorach brakuje miejsca? W tym odcinku jedziemy do Czernikowa, by zobaczyć z bliska potężne baterie. Sprawdzamy, jak pełnią one rolę precyzyjnego chirurga operującego na parametrach prądu, natychmiast wyrównując niebezpieczne skoki napięcia. Pokazujemy też, jak wygląda „cyfrowy mózg” energetyki, w tym innowacyjne systemy potrafiące samodzielnie zlokalizować awarię, odciąć uszkodzony kabel i […] Lees meer
-
Raport z AI za 200 tysięcy, plagiaty i omerta. Co NISZCZY polskie uczelnie?
25 augustus 2026 · 10 min
Czy chroniczny brak pieniędzy to jedyny problem polskiego szkolnictwa wyższego? Ostatnie miesiące przyniosły serię kompromitujących afer: od plagiatów profesora AGH i masowej produkcji dyplomów w Collegium Humanum, przez mobbing i molestowanie, aż po kuriozalny, naszpikowany absurdalnymi błędami raport rządowej pełnomocniczki prof. dr hab. Barbary Mróz-Gorgoń, wygenerowany przez sztuczną inteligencję za blisko 200 tysięcy złotych. Jednak najgroźniejszą chorobą toczącą polską akademię nie są same patologie, ale systemowa, tchórzliwa zmowa milczenia i zamiatanie spraw pod dywan. Gdy na uczelniach dochodzi do nadużyć, środowisko naukowe zbyt często reaguje zasadą sycylijskiej omerty, chroniąc sprawców i niszcząc społeczny kredyt zaufania do nauki. Czy dopóki akademicy sami […] Lees meer
-
Kto stoi za budową morskiej farmy wiatrowej w Polsce?
20 augustus 2026 · 24 min
„Biuro” sto metrów nad wzburzonym Bałtykiem, praca na 12-godzinnych zmianach, 24/7 i nieustanna walka z czasem oraz żywiołem. Budowa pierwszej polskiej morskiej farmy wiatrowej Baltic Power to nie tylko potężna inżynieria. To przede wszystkim codzienna praca ludzi, którzy związali swoje życie z morzem, gdzie nie ma miejsca na rutynę. W tym odcinku rezygnujemy z tradycyjnej narracji i zabieramy Was bezpośrednio w sam środek morskiej operacji. Zobaczycie, jak wygląda praca techników na morzu – od porannej odprawy „safety toolbox” o 6:30 w Łebie i przygotowywania narzędzi i sprzętu chroniącego życie i zdrowie na wysokości, po wejście na pokład morskich „taksówek” – szybkich, […] Lees meer
-
Skutki tej FALI UPAŁÓW mogą być drastyczne
17 augustus 2026 · 11 min
Wysadzili dno Dunaju, żeby ratować elektrownię jądrową i zapobiec kryzysowi energetycznemu. Brzmi jak scena z filmu katastroficznego, ale wydarzyło się naprawdę. Rekordowe upały i susza sprawiły, że poziom wody w Dunaju spadł tak mocno, iż zagrożone zostało chłodzenie rumuńskiej elektrowni jądrowej Cernavodă, produkującej niemal 20 procent energii elektrycznej kraju. Aby skierować wodę w stronę kanałów chłodzących reaktory, wojskowi nurkowie i saperzy użyli blisko 200 kilogramów materiałów wybuchowych, a następnie zatopili barki wypełnione kamieniami. Dlaczego elektrownie potrzebują tak ogromnych ilości wody? Co się dzieje, gdy rzeki stają się zbyt płytkie albo zbyt ciepłe? I dlaczego podczas upałów, gdy gwałtownie rośnie zużycie energii […] Lees meer
-
Czy Bałtyk uratuje nas przed brakiem prądu?
31 juli 2026 · 16 min
Co wydarzy się, gdy w całym kraju zabraknie prądu? Pytanie to przestało być czystą teorią po spektakularnej awarii zasilania na Półwyspie Iberyjskim, gdzie system załamał się w kilkanaście sekund. Aby zapewnić bezpieczeństwo elektroenergetyczne, w Polsce realizowane są inwestycje na wielką skalę – na czele z pierwszą morską farmą wiatrową Baltic Power. W tym odcinku podcastu zabieramy Was w podróż śladami prądu przesyłanego z morza. Tomasz Rożek rozmawia z ekspertami i inżynierami o kulisach konstrukcji 250-metrowych turbin, 1700-tonowych fundamentach wbijanych w dno Bałtyku oraz 240 kilometrach specjalistycznych podwodnych kabli. Dowiesz się m.in.: Posłuchaj merytorycznej dyskusji o technologii, która zmienia polski miks energetyczny! […] Lees meer
-
Jak technologia karmi świat?
16 juli 2026 · 15 min
#płatnawspółpraca Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak wyglądałaby Twoja dieta, gdyby nie nowoczesna inżynieria? W tym odcinku wracamy pamięcią do czasów, gdy mleko piło się prosto z aluminiowej bańki, by błyskawicznie przenieść się do ery Przemysłu 4.0. Dr Tomasz Rożek analizuje, jak niewidoczne na pierwszy rzut oka systemy automatyzacji i cyfryzacji dbają o to, by żywność na naszych półkach była bezpieczna, świeża i najwyższej jakości. Odwiedzamy laboratoria i hale produkcyjne Mlekovity. Rozmawiamy także o fascynującej technologii predictive maintenance (przewidywaniu awarii maszyn), cyfrowych bliźniakach oraz ekologicznych wyzwaniach branży spożywczej – w tym o oszczędzaniu milionów litrów wody i drodze do neutralności klimatycznej. […] Lees meer
-
Jak MARKETING oszukuje nas na wodzie?
10 juli 2026 · 15 min
Woda przestała być zwykłym elementem rzeczywistości, a stała się symbolem wellness, premium i gigantycznym biznesem wartym setki miliardów dolarów rocznie. Internet i reklamy regularnie straszą nas narracją o chronicznym odwodnieniu, sugerując, że uratować nas może tylko kolejna butelka i specjalna aplikacja przypominająca o piciu. Ale co na to twarda biologia? Organizm człowieka w 60-70% składa się z wody, a miliony lat ewolucji wyposażyły nas w niezwykle precyzyjne mechanizmy kontrolowania gospodarki wodnej, na czele z podwzgórzem i naturalnym odruchem pragnienia. W tym odcinku odkryjesz: Nasz organizm nie jest kruchą maszyną, którą trzeba nieustannie i obsesyjnie uzupełniać do określonego poziomu. Obejrzyj film, […] Lees meer
-
Czym naprawdę oddychasz? Rozbijamy smog na czynniki pierwsze
2 juli 2026 · 16 min
#płatnawspółpraca Przeciętnie wykonujesz 20 tysięcy oddechów dziennie. Co trafia wtedy do Twoich płuc? Zimą to często toksyczny koktajl pyłów PM10, PM2.5 i rakotwórczego benzo(a)pirenu, który przenika prosto do krwiobiegu, niszcząc płuca, serce i mózg. Dlaczego dr Tomasz Rożek mówi o tym w środku lata? Ponieważ to właśnie teraz podejmujemy decyzje, które zaważą na tym, czym będziemy oddychać zimą. Głównym źródłem smogu są domowe „kopciuchy” i nieocieplone ściany, przez które pieniądze na ogrzewanie dosłownie wylatują nam kominem. Z tego odcinka dowiesz się: Zgłoś się po dofinansowanie: wejdź na stronę czystepowietrze.gov.pl i sprawdź, jak uzyskać nawet do 100% dotacji na ocieplenie domu […] Lees meer
-
Misja Artemis w tarapatach? Wybuch rakiety i polskie ambicje kosmiczne!
29 juni 2026 · 21 min
Czy lądowanie człowieka na Księżycu w 2027 roku jest w ogóle możliwe po spektakularnej eksplozji rakiety New Glenn firmy Blue Origin? W najnowszym przeglądzie wiadomości kosmicznych, Tomasz Rożek i Krzysztof Kurdyła biorą pod lupę wybuchowe zmiany w programie Artemis i analizują, jak zniszczenie kluczowej infrastruktury startowej wpłynie na napięty kalendarz NASA. Sytuacja staje się coraz bardziej skomplikowana, a kluczowe lądowniki mają funkcjonować jedynie jako makiety z ograniczoną funkcjonalnością. W tym odcinku przechodzimy jednak również do bardzo pozytywnych informacji – w tym tych z naszego polskiego podwórka:🔹 Centrum Kosmiczne w kopalni “Wujek”: Poznajcie unikalny projekt badawczy, w który zaangażowani są twórcy […] Lees meer
-
Jak technologia ratuje polską transformację energetyczną przed „wąskim gardłem”?
25 juni 2026 · 21 min
#płatnawspółpraca Odnawialne źródła energii przekroczyły w Polsce barierę 50% mocy zainstalowanej. Dlaczego w najbardziej słoneczne dni operator wyłącza wielkie farmy fotowoltaiczne, skazując nas na organiczenia w wykorzystaniu energii ze źródeł odnawialnych? W tym odcinku dr Tomasz Rożek nadaje bezpośrednio z Przykony – serca farmy fotowoltaiczno-wiatrowej należącej do Grupy ORLEN. Przejdziemy fascynującą drogę od fizyki atomu krzemu i nowoczesnych, dwustronnych paneli bifacial, przez inżynieryjne zarządzanie flotą wiatraków i unikanie efektu cienia wiatrowego (wake effect), aż po wielkie stacje przesyłowe GPO. Posłuchaj o tym, jak zaawansowane algorytmy SCADA ratują system przed awariami i dlaczego bez gigantycznych magazynów energii BESS transformacja nie będzie […] Lees meer
-
Czy POLSKA wybuduje stację kosmiczną?
21 juni 2026 · 10 min
Odkryj, jak śląska Kopalnia “Wujek” może zmienić się w jedno z największych w Europie centrów technologii kosmicznych! Zamiast zamykać stare kopalnie i tworzyć z nich skanseny, możemy nadać im zupełnie nowe, innowacyjne życie. Udowadnia to historia arktycznego Ny-Ålesund, gdzie dawna osada górnicza stała się światowym centrum badań nad klimatem i kosmosem. W tym materiale przedstawiam rewolucyjną koncepcję Centrum Symulacji Osadnictwa Kosmicznego, zlokalizowanego w Kopalni “Wujek” na Śląsku. Dlaczego kopalnia to idealne miejsce dla branży kosmicznej? Jej głębokie, podziemne wyrobiska stanowią “brudne” środowisko (pełne pyłu, pozbawione sygnału GPS i odcięte od świata), które doskonale symuluje surowe warunki panujące na Księżycu czy […] Lees meer
-
Czy Bałtyk uratuje nas przed brakiem prądu?
11 juni 2026 · 14 min
#płatnawspółpraca Zapotrzebowanie na energię w Polsce bije kolejne rekordy, a przed nami potężne wyzwania klimatyczne. Co musimy zrobić, aby w naszych domach po prostu nie zgasły światła? W tym odcinku dr Tomasz Rożek zabiera słuchaczy ponad 20 kilometrów od brzegu Morza Bałtyckiego, gdzie na wysokości Łeby powstaje Baltic Power – pierwsza polska morska farma wiatrowa, budowana przez Grupę ORLEN i Northland Power. Posłuchaj o fascynujących szczegółach technicznych konstrukcji wbijanych na 35 metrów w morskie dno i dowiedz się, dlaczego wiatr na morzu jest znacznie bardziej stabilny i przewidywalny niż na lądzie. Rozprawiamy się z najpopularniejszymi mitami ekologicznymi i sprawdzamy, jak […] Lees meer
-
Rożek u Rosiaka: Jak chciwość, ideologie i pycha deformują badania naukowe?
1 juni 2026 · 33 min
Porozmawiamy z autorem książki, która pokazuje na przykładach, że nauka podlega podobnym patologiom jak każda inna dziedzina życia społecznego.
-
Jak morski wiatr zmienia polską energetykę?
29 mei 2026 · 22 min
#płatnawspółpraca Słyszałeś kiedyś, jak brzmi rewolucja? Dzisiaj zabieram Cię nad Bałtyk, a dokładniej do bazy serwisowej w Łebie. To stąd rusza budowa pierwszej polskiej morskiej farmy wiatrowej. Zapnij pasy, bo skala tego inżynieryjnego przedsięwzięcia dosłownie rzuca na kolana. Dlaczego musimy przenieść produkcję prądu na pełne morze i to w tempie ekspresowym? Według niektórych prognoz do 2040 roku Polska przejdzie gigantyczną elektryfikację przemysłu i transportu – nasze zapotrzebowanie na energię skoczy ze 165 TWh do 270 TWh rocznie. Ponieważ stare elektrownie węglowe będą sukcesywnie wyłączane, grozi nam potężna luka energetyczna. Czy stabilny, morski wiatr i nowoczesna technologia offshore są w stanie […] Lees meer
-
Drenaż mózgów – jak Polska traci swoje największe talenty
27 mei 2026 · 8 min
Dlaczego aż 19 laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ścisłych urodziło się w Polsce, ale żaden z nich nie otrzymał jej za badania prowadzone w naszym kraju? Polska stała się największym na świecie dawcą talentów, zmagającym się z potężnym zjawiskiem drenażu mózgów (brain drain). W tym filmie omawiam protest polskich naukowców, którzy postulują o zwiększenie nakładów na naukę do 3% PKB. Obecnie przeznaczamy na ten cel zaledwie około 1,2%, przez co początkujący badacze otrzymują stypendia rzędu 3-4 tysięcy złotych netto i nie są w stanie utrzymać się w dużych miastach. Wyjaśniam, dlaczego ten protest to nie jest zwykła walka o […] Lees meer
-
Czego najbardziej NIE WIEMY o wszechświecie? [DEBATA]
26 mei 2026 · 1 uur 2 min
#współpracapłatna Matematycznie opisujemy kosmos z dokładnością przekraczającą 1%, ale fizycznie wciąż nie wiemy, czym jest jego główne 95% masy i energii. Dlaczego współczesna nauka dotarła do ściany i pilnie potrzebuje nowego Kopernika? W tym odcinku podcastu „Nauka. To lubię!” dr Tomasz Rożek zaprasza na fascynującą, momentami burzliwą dyskusję z wybitnymi fizykami, kosmologami i astronomami reprezentującymi Akademię Kopernikańską. Rozmawiamy o tym, czy programy takie jak powrót NASA na Księżyc (Artemis) to marnowanie pieniędzy, jak wielka polityka i wyścig z Chinami wpływają na fundusze naukowe oraz dlaczego to właśnie w kosmosie musimy szukać odpowiedzi na pytania o najmniejsze cegiełki mikroświata. Nie zabraknie […] Lees meer
-
Co zmieni polska bomba atomowa ?
15 mei 2026 · 57 min
W obliczu wojny w Ukrainie, pęknięć w Ładzie Transatlantyckim i powracających nuklearnych gróźb ze strony Rosji, to pytanie pada w naszym kraju coraz częściej. W tym filmie kompleksowo analizujemy, czy Polska mogłaby – i czy powinna – wejść w program budowy własnej broni jądrowej. Tłumaczymy, jak w dzisiejszych realiach działa doktryna wzajemnego gwarantowanego zniszczenia (MAD) i czym różni się broń strategiczna od taktycznej. W materiale omawiamy: * Technologiczne wyzwania: Od wydobycia polskiego uranu i produkcji „żółtego ciastka”, przez skomplikowane kaskady wirówek do wzbogacania, aż po trudności z pozyskiwaniem plutonu metodą PUREX. * Prawo i geopolitykę: Czy traktat NPT blokuje nasze […] Lees meer
-
Nuklearny miecz Damoklesa – czy technologia nas przerośnie?
7 mei 2026 · 39 min
płatnawspółpraca Broń atomowa to bez wątpienia jedno z najdonoślejszych, a zarazem najbardziej przerażających osiągnięć ludzkości. To genialne połączenie nauki i inżynierii, które w idealnym świecie powinno pozostać jedynie ostatecznym straszakiem. Niestety, żyjemy w czasach, w których naiwne oczekiwania o trwałym pokoju runęły, a my – według opinii ekspertów – znaleźliśmy się najbliżej nuklearnego konfliktu od dekad. PARTNER ODCINKA Wspiera nas marka ALLboards – tablice dekoracyjne i użytkowe. W ich ofercie znajdziecie nie tylko klasyczne tablice, ale też eleganckie szkło do biur, tablice magnetyczne dla dzieci czy nowoczesne panele bezramowe. Bo gdy świat zewnętrzny bywa chaotyczny, warto zadbać o porządek we […] Lees meer
-
Nauka potwierdza! Mężczyźni chorują bardziej
2 mei 2026 · 10 min
Każdy z nas zna ten scenariusz: zwykłe przeziębienie, a mężczyzna już żegna się ze światem i spisuje testament. Memów o „męskiej grypie” są tysiące, ale czy zastanawialiście się kiedyś, ile w nich prawdy? Okazuje się, że to zjawisko doczekało się nawet poważnych publikacji naukowych! W tym odcinku bierzemy pod lupę męską (i nie tylko!) odporność. Dowiesz się z niego:👉 Czy męski układ odpornościowy jest z natury słabszy i gorzej radzi sobie z wirusami?👉 Dlaczego statystyki pokazują, że mężczyźni częściej lądują w szpitalach z powodu infekcji układu oddechowego?👉 Jak na przebieg choroby wpływają hormony, a jak styl życia (np. palenie czy […] Lees meer
-
USG Ziemi? Tak dziś szuka się gazu
30 april 2026 · 18 min
#płatnawspółpraca W tym odcinku schodzimy dwa kilometry pod ziemię, choć tak naprawdę zostajemy na powierzchni wielkopolskich pól. Odwiedzamy kopalnię gazu ziemnego Kościan-Brońsko i sprawdzamy, jak wygląda droga gazu od złoża do systemu energetycznego. Wyjaśniamy, dlaczego gaz nie znajduje się pod ziemią w pustych jaskiniach, tylko w porach skał, czym są dane sejsmiczne nazywane czasem „USG Ziemi” i dlaczego surowiec prosto z odwiertu trzeba oczyścić oraz osuszyć, zanim będzie mógł trafić do sieci. Rozmawiamy też o cyfrowym bliźniaku kopalni, czyli wirtualnym modelu działającym w chmurze, który pozwala testować różne scenariusze pracy instalacji bez ryzyka awarii. To odcinek o gazie jako paliwie […] Lees meer
-
Czarnobyl: tragiczny kres atomowej utopii
26 april 2026 · 43 min
26 kwietnia 1986 roku pękła iluzja sowieckiej potęgi i mit bezpieczeństwa „pokojowego atomu”. Tamtej wiosennej nocy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej doszło do eksplozji, która rozerwała blok nr 4 i na zawsze zmieniła historię oraz postrzeganie energetyki jądrowej. W dzisiejszym materiale opowiadamy historię katastrofy w Czarnobylu – krok po kroku i bez zbędnych emocji. Tłumaczymy, jak ryzykowna konstrukcja reaktora RBMK oraz fatalny w skutkach, przedłużający się test bezpieczeństwa złożyły się na bezprecedensowy wypadek. Przyglądamy się także tytułowej „atomowej utopii” – nowoczesnej Prypeci, miastu młodych i uprzywilejowanych inżynierów, które z powodu opieszałości władz z dnia na dzień zamieniło się w strefę wykluczenia. […] Lees meer
-
Jak wyglądają zmiany klimatu z polskiej perspektywy?
23 april 2026 · 53 min
#płatnawspółpraca Opowiedzmy sobie historię o wodzie, lesie i górach, które choć wydają się niezmienne od wieków, właśnie przechodzą największą transformację w nowoczesnej historii Polski. Film „Zmiany klimatu w Polsce” to efekt wielu miesięcy pracy, podczas których staraliśmy się uchwycić moment, w którym globalny kryzys klimatyczny przestaje być nagłówkiem w gazecie, a staje się namacalnym problemem dotyczącym naszych własnych ekosystemów, od Bałtyku aż po Tatry. Rozmowy z zaproszonymi ekspertami, które usłyszycie w tle tej opowieści, rzucają zupełnie nowe światło na to, jak bardzo jesteśmy połączeni z przyrodą i jak wiele zależy od naszej wspólnej reakcji na zachodzące zmiany, których nie da […] Lees meer
-
Co po Artemis II? 🚀 Czy USA wyprzedziły Chiny?
17 april 2026 · 15 min
Misja Artemis 2 zakończyła się sukcesem, a statek Orion bezpiecznie wrócił na Ziemię, co wywołało ogromne, budzące nadzieję zainteresowanie na całym świecie. Jednak w naszym najnowszym kosmicznym podsumowaniu miesiąca, Krzysztof Kurdyła i Tomasz Rożek zaglądają za kulisy tego lotu. Analizujemy usterki, z którymi zmagała się załoga, takie jak wycieki helu w europejskim module serwisowym czy nieoczekiwane problemy z toaletą. Omawiamy także zaskakujące zmiany w harmonogramie NASA. Dlaczego misja Artemis 3, planowana ambitnie na 2027 rok, w ogóle nie zabierze astronautów w okolice Księżyca, lecz pozostanie na niskiej orbicie Ziemi?. Wyjaśniamy, jak będą wyglądać kluczowe testy nowych skafandrów oraz ćwiczenia dokowania […] Lees meer
-
Recykling cenniejszy niż złoto?
10 april 2026 · 36 min
#płatnawspółpraca Zużyta bateria, stary katalizator, elektrośmieci — większość z nas widzi w nich problem. Przemysł zaczyna widzieć w nich rozwiązanie. W tym odcinku zabieramy Cię do miejsca, gdzie recykling przestaje być prostym procesem, a zaczyna przypominać zaawansowaną operację technologiczną, w której każdy gram materiału ma znaczenie. Rozmawiamy o tym: To także opowieść o skali — bo infrastruktura sterowania i automatyki w takich miejscach bywa porównywalna do największych zakładów przemysłowych, a rozwiązania dostarczane przez firmy takie jak firma Siemens należą do najbardziej zaawansowanych na świecie. Jeśli chcesz zrozumieć, co naprawdę kryje się za hasłem „gospodarka obiegu zamkniętego” — ten odcinek jest […] Lees meer
-
Wielki Powrót na Księżyć? - Czego NASA tam szuka?
2 april 2026 · 19 min
Rakieta SLS wystartowała, a misja Artemis II oficjalnie się rozpoczęła! 🚀 Po raz pierwszy od 1972 roku astronauci opuścili bezpieczną osłonę ziemskiej magnetosfery, aby poczuć grawitację innego ciała niebieskiego. W dzisiejszym filmie przyglądamy się temu, jak dokładnie będzie przebiegać ta historyczna wyprawa i jakie cele stoją przed czteroosobową załogą, w której skład wchodzą Gregory Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch oraz Jeremy Hansen. Jak będzie przebiegać misja i co jest jej celem? Głównym zadaniem Artemis II jest ostateczne potwierdzenie, że statek Orion i rakieta SLS są gotowe, by w kolejnym kroku (Artemis III) postawić człowieka na powierzchni Księżyca. Zapnijcie pasy […] Lees meer
-
Od Frani do BLIK-a. Jak Polska nadrobiła dekady w 35 lat
31 maart 2026 · 16 min
#płatnawspółpraca To jest odcinek o czasie. O tym, ile go kiedyś traciliśmy na rzeczy, które dziś dzieją się same, i o tym, jak bardzo zmieniło się nasze życie, nawet jeśli rzadko to zauważamy. Bo historia Polski ostatnich 35 lat to nie tylko gospodarka, to historia codzienności, która przyspieszyła. I pytanie, które zostaje, brzmi: czy nadążamy za własnym tempem zmian? Odcinek zrealizowany we współpracy z firmą Siemens. To pierwszy z cyklu materiałów, w kolejnych będziemy pokazywać przykłady polskich firm z róznycn branż, które do tego postępu mocno się przyczyniły. Lees meer
-
Co blokuje lot na KSIĘŻYC?
30 maart 2026 · 18 min
Czy Amerykanie przegrają wyścig na Księżyc z Chinami? Dlaczego misja Artemis 3 ostatecznie nie wyląduje na Srebrnym Globie? W dzisiejszym kosmicznym przeglądzie na kanale Nauka To Lubię, Tomasz Rożek i Krzysztof Kurdyła biorą pod lupę najnowsze zmiany i problemy programu Artemis. Amerykański sen o powrocie na Księżyc boryka się z ogromnymi trudnościami. Ze względów bezpieczeństwa (aby nie powtórzyć tragedii promów Columbia i Challenger), misja Artemis 3 została przekształcona w testy systemów i skafandrów na niskiej orbicie okołoziemskiej. Lądowanie zaplanowano dopiero na 2028 rok podczas misji Artemis 4 i 5, w których wezmą udział lądowniki SpaceX i Blue Origin. W tym […] Lees meer
-
Ropa naftowa: więcej niż paliwo. Historia, której nie uczą w szkole
26 maart 2026 · 26 min
#płatnawspółpraca Zwykle, kiedy słyszymy słowo „ropa”, myślimy o paliwie, cenach na stacjach i wielkiej geopolityce. Tymczasem historia tego surowca zaczyna się od światła, od lampy Ignacego Łukasiewicza i od momentu, w którym człowiek po raz pierwszy mógł naprawdę przesunąć granicę narzuconą przez noc. W tym odcinku wracamy do Bóbrki, najstarszego na świecie miejsca przemysłowego wydobycia ropy, i opowiadamy, jak polski wynalazek wpłynął na rozwój nowoczesnej cywilizacji. Rozmawiamy o tym, skąd naprawdę wzięła się ropa, dlaczego nie powstała z dinozaurów, czym jest „okno ropne” i co sprawia, że ten surowiec do dziś pozostaje tak wyjątkowy. Pokazujemy też mniej oczywistą stronę ropy, […] Lees meer
-
Project Hail Mary - NAUKOWA ANALIZA
25 maart 2026 · 13 min
Czy w kinie da się jeszcze zrobić film science-fiction, który opiera się na PRAWDZIWEJ nauce i nie traktuje widza jak idioty? Obejrzałem „Projekt Hail Mary” i przez pół nocy analizowałem go pod kątem praw fizyki! W dzisiejszym materiale na kanale Nauka To Lubię bierzemy pod lupę ekranizację genialnej książki Andy’ego Weira. Ziemia staje w obliczu zagłady z powodu tajemniczego astrofaga – mikroskopijnego organizmu, który dosłownie „zjada” energię ze Słońca. Ludzkość wysyła misję ratunkową do układu Tau Ceti, co staje się początkiem niesamowitej, międzygwiezdnej przygody. Z tego filmu dowiesz się: „Projekt Hail Mary” to fantastyczny hołd dla metody naukowej, współpracy i […] Lees meer
-
Dlaczego ten Noblista chce być Polakiem?
22 maart 2026 · 7 min
Poznaj niezwykłą historię prof. Victora Ambrosa, zdobywcy Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny w 2024 roku, który właśnie ogłosił, że ubiega się o polskie obywatelstwo! W dzisiejszym materiale przybliżamy sylwetkę tego wybitnego biologa, którego ojciec pochodził z okolic przedwojennego Wilna i przetrwał II wojnę światową jako robotnik przymusowy w Niemczech. Dowiesz się, jak niepozorne badania nad genami małego nicienia w latach 90. doprowadziły do przełomowego odkrycia krótkołańcuchowych cząsteczek mikroRNA (miRNA). Odkrycie to zrewolucjonizowało biologię molekularną, udowadniając istnienie zupełnie nowego poziomu regulacji genów. Dziś ta wiedza napędza rozwój nowoczesnej medycyny, pomagając w tworzeniu precyzyjnych terapii oraz w walce m.in. z […] Lees meer