Alle afleveringen
414 afleveringen, van nieuw naar oud
-
#14 Czy kiedyś wszystko było większe? O megafaunie, megaflorze i megafundze | dr Daniel Tyborowski
25 januari 2021 · 45 min
Dinozaur o długości ponad 30 metrów. Zwierzę podobne do leniwca wielkości dzisiejszego słonia; ośmiometrowe - na wysokość - grzyby... Czy kiedyś wszystko było większe? Jak mega była megafauna, megaflora i megafunga? W 14. odcinku Radia Naukowego przedstawiamy katalog wielkich zwierząt (w tym mega słoni spacerujących po dzisiejszej Warszawie), a także analizujemy powody, dla których organizmy stają się bardzo duże albo bardzo małe.
Rozważamy również skąd możemy wiedzieć, jak duże było zwierzę, jeśli zachowała się tylko pojedyncza kosteczka.
Naszym przewodnikiem jest dr Daniel Tyborowski z Muzeum Ziemi PAN http://mz.pan.pl/ || https://radionaukowe.pl/ || https://patronite.pl/radionaukowe Lees meer -
#13 Wielkie WOW w biologii. Sztuczna inteligencja świetnie przewiduje strukturę 3D białek | prof. Joanna Sułkowska
21 januari 2021 · 33 min
Białka to podstawa. Są w każdej komórce naszego ciała i pełnią rozmaite funkcje. Budują, transportują, odbierają sygnały, powodują ruch... W uproszczeniu, to takie sznurki, składające się z aminokwasów. Ale - co fascynujące - sama informacja o tym, z jakich aminokwasów składa się białko, nie wystarcza do zrozumienia, jaką funkcję pełni. Potrzebna jest wiedza o jego przestrzennej strukturze. I teraz, skąd to "wow" w tytule. Pod koniec 2020 roku sztuczna inteligencja w postaci programu AlphaFold 2 zaskoczyła wszystkich osiągając 90-procentową dokładność w przewidywaniu struktury 3D białek na podstawie sekwencji aminokwasów (udało się to w 2/3 przypadków). - I to było to wow! - mówi w odcinku dr hab. Joanna Sułkowska, prof. UW, badaczka białek.
Dlaczego to ważne? Jeśli będziemy dysponować oprogramowaniem, które będzie szybko i dobrze przewidywało strukturę białek, nauka znacznie przyspieszy. Będzie sprawniej i taniej, co może się przełożyć np. na lepsze opracowywanie leków. To może być początek rewolucji w biologii! || https://cent.uw.edu.pl/pl/person/dr-joanna-sulkowska/ || https://radionaukowe.pl/ || https://patronite.pl/radionaukowe Lees meer -
#12 Czy dieta paleo obowiązywała w paleolicie? O naukowych pretensjach mód żywieniowych | dr Agnieszka Kloch
18 januari 2021 · 33 min
Diety to niezwykle gorący temat. Zwolennicy tej czy innej diety lubią się podpierać argumentami ewolucyjnymi: że oto człowiek wyewoluował do tego czy owego, zatem powinien jeść to czy tamto. W 12. odcinku Radia Naukowego sprawdzamy te twierdzenia na podstawie diety paleo, obaw w kwestii glutenu i domniemanej uber-mięsożerności człowieka. Opowiada biolożka ewolucyjna, dr hab. Agnieszka Kloch z Uniwersytetu Warszawskiego || https://radionaukowe.pl/ || https://patronite.pl/radionaukowe Lees meer
-
#11 Skąd wiadomo, że coś jest czarną dziurą? | prof. Jean-Pierre Lasota
14 januari 2021 · 30 min
Tajemnicze, działające na wyobraźnie - a jednocześnie bardzo proste. "Odrażające" mawiali o nich niektórzy fizycy. Czarne dziury są bohaterkami 11. odcinka Radia Naukowego. Sprawdzamy za co właściwie Roger Penrose dostał Nagrodę Nobla, skoro pierwsze rozwiązanie równań Einsteina przewidujące istnienie czarnych dziur pochodzi już z przełomu 1915/1916 r. Stawiamy też prowokacyjne pytanie: czy coś może się pod czarną dziurę podszywać?
Gościem odcinka jest prof. Jean-Pierre Lasota, astrofizyk z ponad 50-letnim międzynarodowym doświadczeniem naukowym - ciągle aktywny zawodowo! Razem z Karoliną jest współautorem dwóch książek. Najnowsza to "Kłopoty z Eureką. O kłócą się fizycy?" || https://www.ccpress.pl/klopoty-z-eureka-449 || https://radionaukowe.pl/ || https://patronite.pl/radionaukowe Lees meer -
#10 Co trzeba wiedzieć o genetyce - pigułka wiedzy | prof. Ewa Bartnik
11 januari 2021 · 53 min
Słowa związane z genetyką przeniknęły do (pop)kultury i publicystyki, ale nie zawsze używane są zgodnie z wiedzą naukową. Gubimy się w tej fascynującej dziedzinie nauki, dlatego ten odcinek porządkuje podstawy. Czym jest kod genetyczny? Genom? Ile mamy w sobie genów wirusów? Czy warto wykonywać konsumenckie testy genetyczne? Czy uda się pokonać choroby genetyczne?
W 10. odcinku Radia Naukowego gości legenda popularyzacji, prof. Ewa Bartnik z Uniwersytetu Warszawskiego. Zerknijcie do swoich podręczników ze szkoły, może uczyliście się właśnie z książek, których jest współautorką? || Książka Ewy Bartnik: "Co kryje się w naszych genach?" wyd. Zwierciadło || https://radionaukowe.pl/ || https://patronite.pl/radionaukowe Lees meer -
#09 Co słychać w falach grawitacyjnych? | prof. Michał Bejger
7 januari 2021 · 43 min
Fale grawitacyjne. To zjawiska tak dziwne, że nie sam Einstein miał problem z ich zaakceptowaniem. Przez lata wydawało się, że ich rejestracja nie będzie możliwa, ale w 2015 to się udało i dzieje się do tej pory, co pozwala na badania niedostępnych do tej pory okolic Wszechświata. – Okazało się, że w tej niewidzialnej części jest jakieś kompletne zoo, menażeria układów podwójnych z różnymi typami czarnych dziury, którymi bardzo, bardzo masywnymi – opowiada w Radiu Naukowym dr hab. Michał Bejger. W dziewiątym odcinku sprawdzamy, co słychać w falach grawitacyjnych. || https://radionaukowe.pl/ || https://patronite.pl/radionaukowe Lees meer
-
#08 Co Ty wiesz o największym organie swojego ciała? | Paulina Łopatniuk
4 januari 2021 · 44 min
Ma podwójną naturę: jest wytrzymała i delikatna jednocześnie. Potrafi się wspaniale regenerować, ale to jej stan wyraźnie pokazuje nasz wiek. To na niej pojawia się najczęstszy nowotwór człowieka, o którym najpewniej... nigdy nie słyszeliście. W 8. odcinku Radia Naukowego, bohaterką jest nasza skóra. Opowiada Paulina Łopatniuk, lekarka patomorfolożka, autorka ''Na własnej skórze. Mała książka o wielkim organie" || https://www.facebook.com/patolodzynaklatce || https://radionaukowe.pl/ || https://patronite.pl/radionaukowe Lees meer
-
#07 Psycholog o sztuczkach wróżbitów i astronom o astrologii. Sylwestrowy odcinek specjalny | prof. Tomasz Grzyb i prof. Marek Abramowicz
31 december 2020 · 1 uur 15 min
Niby nasza cywilizacja opiera się na technologii, wiedzy, informacji, a tymczasem wiara w przepowiadanie przyszłości, siłę kart tarota czy astrologii trzyma się dobrze. Szczególne wzmożenie widać w okolicy Sylwestra i Nowego Roku. Lees meer
W specjalnym, podwójnym odcinku, Radio Naukowe bierze na warsztat temat wróży i wróżek. W części pierwszej psycholog prof. Tomasz Grzyb tłumaczy jakie chwyty stosują trudniący się tym zawodem, żeby zrobić na nas wrażenie.
W części drugiej, rozmowa z astronomem, który nauczył się stawiać horoskopy. Prof. Marek Abramowicz tłumaczy, dlaczego astrologia to bzdura, a jednocześnie nie krytykuje Keplera, który astrologiem był. Rozmowa z motywem horoskopu prezydenta Andrzeja Dudy. || https://radionaukowe.pl || https://patronite.pl/radionaukowe
-
#06 Dlaczego alkohol zmienia nasze zachowanie - naukowy przewodnik po imprezie | dr Paweł Boguszewski
28 december 2020 · 1 uur 2 min
W ciągu roku Ziemianie (ludzie) wypijają niecałe 36 miliardów litrów czystego alkoholu. Alkohol wzbudza wesołość, ośmiela, ale i powoduje apatię, agresję, chęć do seksu (jednocześnie go zaburzając), plącze nogi, język, zaburza pamięć. Dlaczego ta substancja tak silnie i tak różnie wpływa na nasze zachowanie? Karolina analizuje to razem z neuronaukowcem dr. Pawłem Boguszewskim. Krok po kroku przechodzą przez imprezę - od pierwszego shota przez urwanie filmu do długotrwałych skutków zdrowotnych picia. || radionaukowe.pl || https://patronite.pl/radionaukowe Lees meer
-
#05 Borowiki to tylko wierzchołek góry grzybowej. Mykologiczna opowieść wiligijna | dr hab. Marta Wrzosek
24 december 2020 · 36 min
Święta to festiwal grzybów. Ale owocniki borowików i pogrzybków to tylko maleńki fragment ich przebogatego świata. Poznałam go dobrze dzięki dr hab. Marcie Wrzosek, mykolożce, czyli badaczce grzybów, z Uniwersytetu Warszawskiego. Razem napisałyśmy książkę "W czym grzyby są lepsze od ciebie?". Rozmawiamy o zdrowotnych właściwościach niektórych grzybów, gatunkach, jakie można znaleźć zimą, dlaczego lepiej nie jadać grzybów z parków, o grzybach łazienkowych (jak się ich pozbyć), grzybach fruwających w naszych mieszkaniach (mogą być groźne), o grzybach manipulatorach… Takich jak owadomorek, pasożyt, który „rozkazuje” muchom! Podcast idealny do lepienia pierogów! || radionaukowe.pl || patronite.pl/radionaukowe Lees meer
-
#04 Szczepionka przeciw Covid-19. Co zawiera? Jak działa? Konkretnie i kompetentnie | dr hab. Tomasz Dzieciątkowski
21 december 2020 · 48 min
Sars-Cov-2, nowy koronawirus, zmienił świat w którym żyjemy. Teraz mamy szansę go pokonać dzięki szczepionce. Jak ona działa? W jaki sposób pobudza nasz organizm do obrony przed wirusem? Jak udało się opracować ją tak szybko? Odcinek z jednym z najbardziej znanych i uznanych ekspertów wirusologów, dr hab. Tomaszem Dzieciątkowskim z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. M.in. pod jego redakcją naukową ukazało się opracowanie "Koronawirus Sars-Cov-2. Zagrożenie dla współczesnego świata". || FB: Tomasz Dzieciątkowski - Trust me I'm a Virologist || radionaukowe.pl (rozmowa nagrywana 16.12) Lees meer
-
#03 Fuzja jądrowa - czy naukowcom uda się rozpalić na Ziemi mikrosłońce i zmienić cywilizację? | dr Jacek Rzadkiewicz
20 december 2020 · 42 min
Naukowcy i inżynierowie od lat pracują nad opanowaniem fuzji jądrowej, reakcji, która napędza gwiazdy. To niezwykle trudne technologicznie, ale jeśli się uda – jako ludzkość możemy uzyskać dostęp do super taniej i czystej energii. To będzie prawdzimy game changer. O elektrowniach termojądrowych przyszłości opowiada dr hab. Jacek Rzadkiewicz z Narodowego Centrum Badań Jądrowych || ncbj.gov.pl || radionaukowe.pl Lees meer
-
#02 Pandemia a nasza ewolucja, czyli dlaczego męczy nas ograniczanie kontaktów? | dr Magdalena Babiszewska
20 december 2020 · 37 min
W ciągu 2020 roku musieliśmy nagle nauczyć się żyć w świecie, w którym kontakty z innymi są bardzo ograniczone. Dlaczego dystans społeczny nas męczy? Dlaczego tak bardzo potrzebujemy innych osób? I co u ludzi pełni funkcję... iskania?
Opowiada dr Magdalena Babiszewska, biolożka ewolucyjna. || zbetonowejdzungli.pl || radionaukowe.pl Lees meer -
#01 Dlaczego w grudniu jest tak ciemno? O przechyleniu osi Ziemi | dr Jakub Bochiński
19 december 2020 · 46 min
Oczywiście dlatego, że oś obrotu Ziemi jest ustawiona krzywo wobec płaszczyzny orbity. Ale dlaczego tak jest? Czy coś w nas uderzyło? Jak to wygląda na innych planetach?
O naszym Układzie Słonecznym, poszukiwaniu "drugich Ziem", kosmicznej modzie na obroty i krążenie, a także dziwnych dźwiękach wędrujących na pokładach Voyagerów opowiada dr Jakub Bochiński, astronom ze stowarzyszenia Rzecznicy Nauki. || kubabochinski.pl || radionaukowe.pl Lees meer