Alle afleveringen
216 afleveringen, van nieuw naar oud
-
O Libro Negro da Lingua Galega, co Carlos Callón - T2 X 20 Galiportus (Actualidade)
25 maart 2025 · 1 uur 37 min
Hoxe chega aos estudios da radio Carlos Callón, Filólogo galaico-portugués, profesor da USC, ex-presidente da Mesa pola Normalización Lingüística (2002-2014) e escritor de varias obras sobre sociolingüística e xénero. Falamos dunha das recentes, O Libro Negro da Lingua Galega (2022), totalmente de actualidade, logo dos datos do IGE que avisan da tremenda perda de falantes de galego. Acompañados de Hector Casas, activista e colaborador, temos a sorte de lanzarlle moitas cuestións arredor desta obra, que non deixa de ser un manual de consulta sobre 500 anos de abusos, castigos e represión sobre a lingua e os galegofalantes. Porque a idea? Como a súa evolución e crítica? Que casos son os mais chamativos? Como foi transformándose a problemática a través destes séculos? Que mitos se desminten grazas a el? Evidentemente, e aínda que a cronoloxía do libro acaba en 1986 (haberá 2ª parte?), como ve a situación actual da lingua Callón? A respecto de Portugal (o autor vén de pasar varias temporadas en Lisboa) unha reflexión boísima: "a diferenza é que eles non teñen que escribir un libro negro da lingua portuguesa". As músicas, a cargo de Luz Casal (Negra Sombra) e de Verto (Oye Gaiego)
Vaia visita! Lees meer -
Os primeiros asentamentos xa "atravesaban" a "Raia"- GLP- Historia e historias (Cap. 17)
21 maart 2025 · 15 min
Continuamos com esta nova série do Galiportus, dedicada a analisar a história de uma maneira simpática e muito vibrante. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniram e separaram a Galiza e Portugal... e ainda aproximar-nos a essas pequenas histórias desconhecidas, as quais pertencem, quer de um passado longínquo, quer do último mês. Tudo é que faz parte da história: do Reino Suevo aos Irmandinhos, do Prestige às viagens do Vasco da Gama, dos contrabandistas da Raia aos perseguidos pelas ditaduras. E muito mais...
Hoxe falamos dos primeiros humanos que chegaron á "Eurorrexión". Falamos de entre 180 mil a 130 mil anos antes da nosa época (no Paleolítico superior), e nun contexto temporal moi amplo, unha vez que aqueles "homínidos" parece que comezaron a migrar dende o centro de África cara esta parte do mundo, subindo polo actual norte de Portugal e chegando até a comarca de Vigo polo sur, segundo os últimos xacementos que se veñen de datar. Eles tamén atravesaban o Minho... que daquela, se cadra era mais un Sil, con forma de canón... Lees meer -
Deuses de Pedra, cinema independente na Raia dos 3 reinos- GLP T2 X 19 --O Marco (XI)
18 maart 2025 · 57 min
Hoxe toca novamente falar de cinema no Galiportus; de cinema "alternativo", case a medio camiño entre a ficción e o documentario. Trátase da produción "Deuses de Pedra", gravada durante 15 anos (!) nas incursións do seu director, o ourensán Iván Castiñeiras, licenciado en Historia da Arte pola USC e en cinema polo Conservatorio de cinema de Lisboa. Conversamos con Iván e preguntámoslle polo proceso, polos detalles da rodaxe e polo acollemento que o filme xa tivo en festivais como o de Rotterdam, onde a crítica foi máis que positiva.
Alén disto, chamamos tamén a unha das protagonistas, Cinda Freitas, habitante da freguesía de Moimenta (Vinhais) e nai de Mariana na película, esa rapaza protagonista que loita por encontrarse e medrar nunha zona rural, despoboada e con poucas (?) opcións de futuro. Após unha escolaridade feliz, chega a maioría de idade e a grande cuestión... irse da súa terra, estudar lonxe, ou ficar perto da súa familia, asumindo as "peaxes" que iso conleva...
Deuses de pedra, nese cantiño que supón a confluencia histórica dos reinos de Galiza, Portugal e León... Un mundo que continúa aí, reclamando o seu lugar no mundo.
A música final, respirando profundo... da man dos Quatro e Meia, co seu "Olá solidão". Lees meer -
Agapito Serra, o empresario galego que impulsou o cinema en Portugal- GLP- Historia e historias (Cap.16)
14 maart 2025 · 15 min
Continuamos com esta nova série do Galiportus, dedicada a analisar a história de uma maneira simpática e muito vibrante. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniram e separaram a Galiza e Portugal... e ainda aproximar-nos a essas pequenas histórias desconhecidas, as quais pertencem, quer de um passado longínquo, quer do último mês. Tudo é que faz parte da história: do Reino Suevo aos Irmandinhos, do Prestige às viagens do Vasco da Gama, dos contrabandistas da Raia aos perseguidos pelas ditaduras. E muito mais...
Hoxe falamos de Agapito Serra, nado en Covelo, na Paradanta pontevedresa (Gz), que se foi ben novo para a Lisboa de inicios do sec. XIX. A súa obra, alén doutras facetas de emprendoduría, reside no impulso do primeiro cinema sonoro, en 1930, que chegaría logo da construción do bairro operario da Estrela e do Royal Cine lisboeta.
As primeiras proxeccións chegarían á Galiza case á vez, en Vigo e na Coruña.
Agapito, outro galego a abrir mundo na bela Lisboa de entreguerras.... Lees meer -
A Eurocidade Tomiño-Cerveira, mais do que palavras- GLP T2 x 18-- O MARCO (X)
11 maart 2025 · 1 uur 24 min
Hoje resolvemos ir até Vila Nova de Cerveira para falarmos no terreno com os protagonistas deste "Marco" tão especial. Graças a Cerveira FM, reunimos no estúdio da rádio a pessoas muito relevantes de um e outro lado do Minho, a respeito da Eurocidade Tomiño-Cerveira, posivelmente a que mais está a fazer por impulsionar projetos conjuntos que melhorem a vida dos vizinhos. Isto é, mais de 20 mil habitantes que nunca se consideraram estrangeiros "na outra beira", apesar de não contarem com a Ponte da Amizade até 2004 (tinham que atravessar em Tui ou Valença)
Assim sendo, falamos sobre pasado, presente e futuro da Eurocidade com a Alcaldesa de Tomiño, Sandra Gzlez., o Presidente da Câmara de Cerveira, Rui Teixeira; e duas personalidades "novas", os "valedores" (que atendem queixas, sugestões, etc.): a portuguesa Manuela Ferreira e o galego Andrés Sastre.
Muito se falou e muito mais por falar! As músicas, de Ailá e de Ana Moura, para mais uma interessante conversa do Galiportus... Boa! Lees meer -
A viaxe de Ruth- GLP- Historia e historias (Cap. 15)
7 maart 2025 · 18 min
Continuamos com esta nova série do Galiportus, dedicada a analisar a história de uma maneira simpática e muito vibrante. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniram e separaram a Galiza e Portugal... e ainda aproximar-nos a essas pequenas histórias desconhecidas, as quais pertencem, quer de um passado longínquo, quer do último mês. Tudo é que faz parte da história: do Reino Suevo aos Irmandinhos, do Prestige às viagens do Vasco da Gama, dos contrabandistas da Raia aos perseguidos pelas ditaduras. E muito mais...
Hoxe falamos da viaxe que fixo Ruth Matilda Anderson, fotógrafa estadounidense que atravesou hai un século o Atlántico para se achegar ao coñecemento da realidade galega (e doutras partes da península) Vindo co apoio da Hispanic Society americana, o obxectivo era documentar fotográficamente a sociedade daquela época. 100 anos despois lembramos tan incrible traballo, que nos permite colocarlle hoxe os ollos ás xentes que poboaban as nosas terras, na época agraria das nosas avoas e bisavoas... e que tanto contraste tiña coa "ilustrada" visitante, que non dubidou en aprender galego e falar con veciños, até debuxar un relato fantástico que hoxe é pura maxia. Lees meer -
Xabier Diaz, a música tradicional como arte e melodía- Galiportus (Protagonistas)- T2 X 17
6 maart 2025 · 1 uur 3 min
Hoxe falamos cunha referencia da música galega de raíz, a camiño de levar á universisalidade a fusión entre música tradicional e a melodía acústica, sempre acompañado da pandeireta. Trátase de Xabier Diaz, que nos atende desde Bastavales, perto de Santiago. Un home humilde cunha carreira musical enorme, coroada de 7 traballos propios, até chegar ao "Axúdame a sentir" de 2024. Conversamos co Xabier xusto antes da súa xira latinoamericana, e dá gusto coñecer esa cara do divulgador, falarmos desas recollidas polas aldeas, ouvir sobre o papel da súa avoa... E tamén comentar aspectos sociais, presente-pasado e futuro dos seus proxectos... En definitiva, temos connosco un luxo de persoa e de artista... Co que tamén falamos da acollida fantástica que recibe en Portugal ou nas zonas asturiana e leonesas, onde tanta conexión existe coas súas músicas. E non nos podemos resistir a escoitar: "Rumboia Viva" e "Voa o aire". Viva! Lees meer
-
Pontevedra e o seu exemplo em Portugal (e no mundo) como modelo urbano de mobilidade- Galiportus (Actualidade)- T2 X 16
25 februari 2025 · 1 uur 36 min
No episódio de hoje temos conversa da boa, com relatores de muita altura. Queriamos falar sobre modelo urbano, humanização dos espaços e mobilidade. Assim sendo, resolvemos colocar o foco na cidade galega de Pontevedra, muito premiada nesse tópico e modelo referência em meio mundo enquanto exemplo de pedonalização. Após muitos anos a antecipar-se, falamos com o seu autarca/alcalde, o Miguel Anxo Fdez. Lores. Ele é que nos explica tudo.
Porém, umas das visitas mais frequentes à vila do Lerez vieram de Portugal, com grupos de trabalho e representantes de diversas câmaras. É por isso que falamos também com a Paula Teles, presidenta do Instituto de Cidades e Vilas com Mobilidade de Portugal; Luís Nobre, presidente da Câmara de Viana do Castelo e do Eixo Atlântico; e João Teixeira Leite, presidente da Câmara de Santarém. Uma maravilha e uma nova sinergia galaico-portuguesa, em um mundo onde as cidades "caminham" cada vez mais e reduzem nível de trânsito e poluição, com o alvo final da maior salubridade dos seus habitantes. Lees meer -
Omiri, riqueza tradicional e cultura urbana- Galiportus (Protagonistas)- T2 X 15
18 februari 2025 · 36 min
Hoje falamos com o "Baiuca" português... como alguns dizem. Atende-nos, de Setúbal, o Vasco Ribeiro, produtor e músico com muita experiência, que já tocou em festivais de meia Europa, e ... apenas uns dias antes de realizar uma performance na Galiza, na Sala Rebullón de Mos (a 10 km. de Vigo), onde irá ser acompanhado pela fantástica MJ Pérez.
Omiri é un projeto inovador, onde música tradicional e contemporânea são fusionadas até o fim, de mãos dadas com a tecnologia e a electrónica. É um "electrofolk" que veio para ficar, e que liga músicas muito reconhecíveis no interior transmontano ou galego com outras de sala de concertos totalmente jovem, audiovisual e urbana. Ouvimos os seus "Pé com pé" e "Não quero nada teu", e celebramos a conversa com mais um viva! pelos sons e artistas que unem cultura, raíz, tradição oral ... a um e outro lado da raia.
O Vasco tem a coisa bem clara... "na Galiza há um público que me acolhe como em poucas partes do mundo..." Lees meer -
Convergências, a alimentar a unidade- Galiportus (Actualidade)- T2 X 14
11 februari 2025 · 44 min
Chegamos a uma nova edição do Convergências... e vão 11. É este um festival que partilha atividades a um e outro lado da raia: música, cinema, literatura, dança ou teatro... cada ano a melhorar na proposta galaico-portuguesa. Um evento nascido da mão de Jaime Torres, do grupo "Canto d'aqui", e que este ano vai até Braga, A Estrada, Padrón, Ponteareas e Compostela. Um dos atos centrais vão ser os concertos do Amancio Prada, da Uxia e do Ricardo Ribeiro, com motivo da homenagem a Rosalia de Castro e o Zeca Afonso.
Tivemos a ocasião de conversar com os organizadores, o Jaime Torres e o Carlos Pazos, da Universidade do Minho. Também entrevistamos à Isabel Rei e o Artur Caldeira, depois de uma palestra sobre fado que abria o festival deste ano... e momentos antes de um concerto de guitarra espetacular de ambos, com repertório íntegro galaico-português... Afinal, apresentamos o programa completo, que já ficou disponibilizado nas redes, e ouvimos uma música do próprio Artur Caldeira com a sua guitarra a ser tocada maravilhosamente...
É tempo de converger! Lees meer -
Os galegos de Lisboa, e a "batalha" de Monsanto- GLP- História e histórias (Cap.14)
6 februari 2025 · 25 min
Continuamos com esta nova série do Galiportus, dedicada a analisar a história de uma maneira simpática e muito vibrante. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniram e separaram a Galiza e Portugal... e ainda aproximar-nos a essas pequenas histórias desconhecidas, as quais pertencem, quer de um passado longínquo, quer do último mês. Tudo é que faz parte da história: do Reino Suevo aos Irmandinhos, do Prestige às viagens do Vasco da Gama, dos contrabandistas da Raia aos perseguidos pelas ditaduras. E muito mais...
Hoje abordamos a maciça presença galega em Lisboa a finais de Sec. XIX e inícios do Séc. XX. Dados que falam de os galegos representarem quase 70% da quantidade de "estrangeiros" na capital, naquela altura. Eram milhares, a trabalharem como moços de fretes, aguadeiros, nos serviços da hostaleria ou moços de padeiros, que repartiam o pão pelas ruas. Em 1894, um conflito com a câmara lisboeta (que queria colocar mais importos na atividade comercial) acabou com greves e revoltas dos padeiros, recluídos na zona de Monsanto. O caso acabou com deportações, sofrimento... mas um orgulho de luta proletária de parte daqueles "montanheiros robustos", esses galegos que apenas tinham o esforço e o trabalho dos seus braços. Lees meer -
Cambedo da Raia, solidariedade transfronteiriza- GLP- Historia e historias (Cap. 13)
5 februari 2025 · 15 min
Continuamos coa nova sección do Galiportus, dedicada a analizar a historia dun xeito ameno e dinámico. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniron e separaron a Galiza e a Portugal... e tamén achegarnos a esas pequenas historias ocultas ou pouco representadas, dun pasado lonxano ou mesmo do mes anterior. Todo forma parte da historia: do Reino Suevo aos Irmandiños, do Prestige ás viaxes de Vasco de Gama, dos contrabandistas da Raia aos represaliados polas ditaduras. E moito máis... Lees meer
Hoxe falamos de resistencia antifranquista e de solidariedade na Raia, en plenos anos 40, os anos da fame. Cambedo da Raia, unha pequena aldea situada entre Chaves e Montalegre, a nada do lado galego. Alí se refuxiaron guerrilleiros republicanos, acollidos pola poboación local, até que a finais de 1946, guardias civiles e guardas republicanos entraron na aldea, asasinando aos guerrilleiros e arrestando a 65 persoas. Este caso foi silenciado polo rexime de Salazar e houbo durante décadas unha censura enorme que só se rompeu após as últimas investigacións. As últimas homenaxes non poden negar o dano daquilo, mais axudan a visibilizar un episodio histórico, que marcou a xeracións raianas.
-
Futbol, ditaduras... e rebeldia- GLP- História e histórias (Cap.12)
3 februari 2025 · 17 min
Continuamos coa nova sección do Galiportus, dedicada a analizar a historia dun xeito ameno e dinámico. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniron e separaron a Galiza e a Portugal... e tamén achegarnos a esas pequenas historias ocultas ou pouco representadas, dun pasado lonxano ou mesmo do mes anterior. Todo forma parte da historia: do Reino Suevo aos Irmandiños, do Prestige ás viaxes de Vasco de Gama, dos contrabandistas da Raia aos represaliados polas ditaduras. E moito máis... Lees meer
Hoje viajamos até o 1937, e falamos de um jogo de futebol não reconhecido pela FIFA, pura propaganda das ditaduras de Salazar e a incipiente de Franco (em meio da Guerra Civil espanhola) Um jogo que decorreu em Balaídos (Vigo-Gz) e que contou com a "volta" nas Salésias de Lisboa. As duas, vitórias portuguesas, muito protesto... e nem todos os braços a serem erguidos...
-
Castelao e Portugal- GLP- História e histórias (Cap.11)
31 januari 2025 · 16 min
Continuamos coa nova sección do Galiportus, dedicada a analizar a historia dun xeito ameno e dinámico. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniron e separaron a Galiza e a Portugal... e tamén achegarnos a esas pequenas historias ocultas ou pouco representadas, dun pasado lonxano ou mesmo do mes anterior. Todo forma parte da historia: do Reino Suevo aos Irmandiños, do Prestige ás viaxes de Vasco de Gama, dos contrabandistas da Raia aos represaliados polas ditaduras. E moito máis...
Hoje falamos da maior figura do nacionalismo galego, Alfonso R. Castelao, 75 anos depois do seu falecemento. En uma altura em que se está a falar sobre a opção de declarar o político, escritor ou desenhador de Rianxo como o primeiro presidente democrático galego (a direita no governo galego parece que não quere), reconhecemos o seu legado e conversamos sobre as cartas que enviou no 1937 a Oliveira Salazar, o ditador português. Qual o pensamento de Castelao sobre as relações galaico-portuguesas? "A minha língua floresce em Portugal". Ou "desejo que a minha língua se achegue e se confunda com o português". Castelao, o pai do Eixo Atlântico... Lees meer -
Teófilo Braga e a etnicidade galaico-portuguesa- GLP- História e histórias (Cap. 10)
29 januari 2025 · 18 min
Continuamos coa nova sección do Galiportus, dedicada a analizar a historia dun xeito ameno e dinámico. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniron e separaron a Galiza e a Portugal... e tamén achegarnos a esas pequenas historias ocultas ou pouco representadas, dun pasado lonxano ou mesmo do mes anterior. Todo forma parte da historia: do Reino Suevo aos Irmandiños, do Prestige ás viaxes de Vasco de Gama, dos contrabandistas da Raia aos represaliados polas ditaduras. E moito máis...
Hoje falamos de uma das primeiras pessoas a falar da unidade "étnica" galaico-portuguesa, sob perspectiva estatal portuguesa. É Teófilo Braga, o segundo presidente da República, o qual, num dos seus excertos, escrevia que "A Galliza deve ser considerada como um fragmento de Portugal". Quem disse que as elites políticas e inteletuais portuguesas nunca olharam para norte do Minho? Lees meer -
A pedreira, música que cura- Galiportus (Protagonistas) T2 X 13
24 januari 2025 · 38 min
Hoje falamos com a Ugia Pedreira, artista da Marinha (Foz-Lugo, Gz), desde há anos a mesturar diferentes estilos e melodias musicais (folk, ska, rock, jazz) com aprendizagens vitais muito fortes. Após prémios e longa trajetória, chega com o seu novo trabalho, Basal, para falar-nos de diversidade funcional, de respeito e expressão, de terapia e libertação...
"A Pedreira" é fusão, é interação com o público, é harmonia... e é convicção, a escrever em galego-português desde os 15 anos. Agora que visita para tocar com o seu grupo (a contar com influência cubana ou brasileira) n'A Arca da Noe , esse local musical tão especial na Límia, conversamos com ela sobre o momento atual da música galega, que acha fantástico. No feche, "se me apuras", uma música de "Basal". Lees meer -
Fraga vs. Rueda... enfocar Galiza e a Lusofonia- GLP-História e histórias (Cap. 9)
14 januari 2025 · 19 min
Continuamos coa nova sección do Galiportus, dedicada a analizar a historia dun xeito ameno e dinámico. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniron e separaron a Galiza e a Portugal... e tamén achegarnos a esas pequenas historias ocultas ou pouco representadas, dun pasado lonxano ou mesmo do mes anterior. Todo forma parte da historia: do Reino Suevo aos Irmandiños, do Prestige ás viaxes de Vasco de Gama, dos contrabandistas da Raia aos represaliados polas ditaduras. E moito máis...
Hoxe botamos unha ollada á involución sufrida na Xunta de Galiza con respecto á lingua e ao achegamento á lusofonía. Escoitamos a Fraga, presidente galego no 91, falar da Galiza como parte "do mundo hispano" e do mundo "luso-brasileiro". Pola sua vez, o presidente actual, Alfonso Rueda chega a Viana do Castelo e fala en castelán... Será que fomos a peor? Lees meer -
Eu cria que eran mortos de aqui- GLP- História e histórias (Cap. 8)
14 januari 2025 · 14 min
Continuamos coa nova sección do Galiportus, dedicada a analizar a historia dun xeito ameno e dinámico. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniron e separaron a Galiza e a Portugal... e tamén achegarnos a esas pequenas historias ocultas ou pouco representadas, dun pasado lonxano ou mesmo do mes anterior. Todo forma parte da historia: do Reino Suevo aos Irmandiños, do Prestige ás viaxes de Vasco de Gama, dos contrabandistas da Raia aos represaliados polas ditaduras. E moito máis...
Hoxe falamos da traxedia de Castelo de Paiva, e da sua conexión galega. No 4 de marzo de 2001, a ponte Hintze Ribeiro veu abaixo, e con ela, 59 persoas que viaxaban nun autobus e en varios turismos. Só se recuperaron 23 corpos, e algúns cadáveres acabaron na Costa da Morte galega, días despois, debido ao temporal e á forza das augas, perante a incredulidade de todos. Mais de 250 kms desde o lugar do accidente! Lees meer -
Inês de Castro, a trágica rainha galaico-portuguesa- GLP- História e histórias (Cap. 7)
14 januari 2025 · 21 min
Continuamos coa nova sección do Galiportus, dedicada a analizar a historia dun xeito ameno e dinámico. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniron e separaron a Galiza e a Portugal... e tamén achegarnos a esas pequenas historias ocultas ou pouco representadas, dun pasado lonxano ou mesmo do mes anterior. Todo forma parte da historia: do Reino Suevo aos Irmandiños, do Prestige ás viaxes de Vasco de Gama, dos contrabandistas da Raia aos represaliados polas ditaduras. E moito máis...
Hoje conversamos com o noso historiador, o Abraão da Orraca, acerca da figura de Inês de Castro, essa galega que acabou por simbolizar uma das cenas mais relevantes da história real portuguesa. A sua morte, entre as lutas dinâsticas e a lenda, descobriu uma história fantâstica (muito pouco conhecida na Galiza) para sempre... Lees meer -
Celeste, o cravo "galego"- GLP- História e histórias (Cap. 6)
14 januari 2025 · 17 min
Continuamos coa nova sección do Galiportus, dedicada a analizar a historia dun xeito ameno e dinámico. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniron e separaron a Galiza e a Portugal... e tamén achegarnos a esas pequenas historias ocultas ou pouco representadas, dun pasado lonxano ou mesmo do mes anterior. Todo forma parte da historia: do Reino Suevo aos Irmandiños, do Prestige ás viaxes de Vasco de Gama, dos contrabandistas da Raia aos represaliados polas ditaduras. E moito máis...
Hoje falamos de Celeste Caeiro, esa mulher que virou símbolo da "Revolução dos cravos" graças à sua ação espontânea de oferecer uns cravos vermelhos aos soldados. Agora, na sua morte, celebramos os pequenos gestos "anônimos" como o de Celeste (de mãe galega), que mudam a história para sempre... Lees meer -
O urso transfronteiriço- GLP- História e histórias (Cap. 5)
14 januari 2025 · 15 min
Continuamos coa nova sección do Galiportus, dedicada a analizar a historia dun xeito ameno e dinámico. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniron e separaron a Galiza e a Portugal... e tamén achegarnos a esas pequenas historias ocultas ou pouco representadas, dun pasado lonxano ou mesmo do mes anterior. Todo forma parte da historia: do Reino Suevo aos Irmandiños, do Prestige ás viaxes de Vasco de Gama, dos contrabandistas da Raia aos represaliados polas ditaduras. E moito máis...
Hoje falamos do urso pardo, que recentemente entrou em Portugal pela primeira vez em quase 200 anos, após a última morte registada no Gerês. Um macho, vindo da Cordilheira Cantábrica e dos montes galaico-leoneses, chegou a Montesinho, na raia transmontana. Mais uma boa notícia: o urso também não entende de fronteiras... Lees meer -
Outro turismo é posível?- Galiportus (Actualidade) T2 X 12
7 januari 2025 · 1 uur 11 min
Já havia algum tempo que queriamos conversar sobre isto... Hoje falamos dos problemas derivados do turismo de massas, aquele que produz grandes lucros económicos, mas também causa inúmeros problemas: poluição, gentrificação, falta de habitação para os moradores, perda do genuíno, trânsito condicionado, turistificação das pequenas coisas.... Todo o mundo quer viajar, mas o turista volta à sua casa e o autóctone fica. Assim sendo, quais as perspetivas, a norte e sul do Minho? Ligamos ao Dani Blanco, em Cangas, aderido à "Plataforma de afectados polo turismo do Morrazo" (essa península a olhar para Vigo, lotada até o desespero cada verão) Além disto, criou-se há pouco tempo a "Plataforma fronte á Masificación Turística Vigo-Morrazo", e houve mesmo umas manifestações em Vigo, das quais nos fala o Juan Medela. De Santiago, habituados ao peregrino "invasor", atene-nos a Mon Vilar, moradora do Bairro de S. Pedro e presidenta da Associação Vizinhal "A Xuntanza". Por último, viajamos até o Porto, para falarmos com a Raquel Ferreira, porta-voz do núcleo do Porto do movimento "Porta a Porta". Quatro visões complementares e uma vontade única: gerir o turismo para continuar a ter cidades, bairros, praias ou destinações com vida própria, não simples parques "temáticos". E será que, perante a inação política, o modelo "depredador" será apenas combatido apartir das pessoas organizadas ? No final, a música dos Deolinda: "O teu bem fez-me tão mal". Lees meer
-
Alterações climáticas- Galiportus (Actualidade) T2 X 11
31 december 2024 · 1 uur 1 min
Hoje vamos ter boa conversa a falar do clima. Numa época de DANAs e de negação dos factos científicos, é bom acreditar no trabalho de pessoas como as nossas convidadas. Batemos-papo com a Susana Bayo, galega, doutora em física e investigadora no INESC TEC do Porto (Instituto para os sistemas e a engenharia computacional, tecnologia e ciência) e a Isabel Iglesias, também galega, doutura em física e investigadora no CIIMAR (centro interdisciplinar de investigação marinha e ambiental da Univ. do Porto) Elas é que sabem: mudança e alterações climáticas, aspetos que mais devem preocupar, perspetivas de futuro, inação política, opinião pública... e focagem galaico-portuguesa, claro. Tudo e mais em uma hora de resistência, a acabar com música da MJ Pérez: barco à deriva. É tempo de nos conscienciar! Lees meer
-
Sistemas educativos comparados- Galiportus (Actualidade) T2 X 10
24 december 2024 · 1 uur 3 min
Hoxe falamos de educación no Galiportus. E facémolo co Nel Vidal, profesor de Lingua Galega no CPI do Cruce, en Cerceda (Co-Gz), ademais da Irina Maia, profesora de Matemáticas no 3º ciclo do agrupamento de escolas de Peniche (Pt) Grazas aos programas de intercambio e formación continua do profesorado, ambos convidados tiveron a oportunidade de veren in situ como se traballa " do outro lado". Con que se encontraron? Que problemáticas, que curiosidades? Que é o que collerían "do outro sistema"? Que os sorprendeu máis? Polo que nos contan, tamén son moitos os aspectos que aínda non distancian, no ámbito da escola... Por exemplo, sabíades que en Portugal, os profesores non "opositan"? E que poden acabar no outro extremo do país a dar aulas?
Para acabar, deixámosvos cun tema de De Ninghures (Ronsel) Viva a escola pública! Lees meer -
O galego de Asturias (II) O dicionario, co Carlos Aenlle- GLP- T2 X 09- O MARCO (IX)
17 december 2024 · 1 uur 20 min
Hoxe falamos novamente do Galego do occidente asturiano, ese que se fala entre os rios Eo e Navia. Recibimos nos estudios ao Carlos Aenlle, xeógrafo e etnólogo que viviu boa parte da sua vida en Castropol (Asturias) Moi vinculado desde novo con esa área galegófona, botou 10 anos a recoller termos que acabaron por formar parte do primeiro "Dicionario do Galego de Asturias", obra magnífica de case 800 páxinas, e realizada en colaboración coa Univ. de Vigo. Xustamente por esta grande obra, vén de serlle entregado pola asociación "Axuntar" o Premio "Folgueira" de 2024. naquela vila antedita. Descubrimos os detalles dese seu traballo e discutimos cuestións deste e doutros dicionarios do galego/portugués... Unha hora de conversa de vagar, culminada cunha música de Caamaño&Ameixeiras e Rodrigo Cuevas (4 cousas) Viva o Galego de Asturias! Agora, oral... e escrito. Lees meer
-
Camões também era galego?- GLP- História e histórias (Cap.4)
10 december 2024 · 19 min
Continuamos com esta nova série do Galiportus, dedicada a analisar a história de uma maneira simpática e muito vibrante. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniram e separaram a Galiza e Portugal... e ainda aproximar-nos a essas pequenas histórias desconhecidas, as quais pertencem, quer de um passado longínquo, quer do último mês. Tudo é que faz parte da história: do Reino Suevo aos Irmandinhos, do Prestige às viagens do Vasco da Gama, dos contrabandistas da Raia aos perseguidos pelas ditaduras. E muito mais...
Hoje abordamos um tópico esquecido: as raízes galegas de um dos alicerces da "nação" portuguesa. Falamos de Luis Vaz de Camões (1524-1580), autor de "Os Lusíadas", essa obra na que se fala da epopeia histórica dos navegantes que sairam de Lisboa a "descobrir" mundo. Lees meer -
As irmás Touza- GLP- Historia e historias (Cap.3)
10 december 2024 · 23 min
Continuamos coa nova sección do Galiportus, dedicada a analizar a historia dun xeito ameno e dinámico. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniron e separaron a Galiza e a Portugal... e tamén achegarnos a esas pequenas historias ocultas ou pouco representadas, dun pasado lonxano ou mesmo do mes anterior. Todo forma parte da historia: do Reino Suevo aos Irmandiños, do Prestige ás viaxes de Vasco de Gama, dos contrabandistas da Raia aos represaliados polas ditaduras. E moito máis...
Hoxe falamos das irmás Touza, que grazas a teceren unha rede de contactos na sua Ribadavia natal (Ou-Gz), contribuiron decisivamente na posibilidade de que centos de xudeos puideran atravesar a Raia e chegar deste xeito ao Porto, nao seu camiño ao exilio americano, fuxindo da barbarie do Holocausto nazi. Unha historia conmovedora e que se arrima ao peito. Xusto hoxe en día, nestes tempos de xenocidio palestino... Lees meer -
Lindoso, a memoria asolagada- GLP- Historia e historias (Cap.2)
10 december 2024 · 25 min
Continuamos coa nova sección do Galiportus, dedicada a analizar a historia dun xeito ameno e dinámico. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniron e separaron a Galiza e a Portugal... e tamén achegarnos a esas pequenas historias ocultas ou pouco representadas, dun pasado lonxano ou mesmo do mes anterior. Todo forma parte da historia: do Reino Suevo aos Irmandiños, do Prestige ás viaxes de Vasco de Gama, dos contrabandistas da Raia aos represaliados polas ditaduras. E moito máis...
Hoxe vamos até o 1992. Logo de décadas de sospeita, confírmase o que se temía. Constrúese o encoro/barragem do Lindoso, na Raia, e varias aldeas fican por baixo das augas en horas. Familias enteiras teñen que deixar as súas vidas e recordos atrás... e a memoria para moitos, desde aquela, está asolagada. Lees meer -
Eses mortos non son nosos- GLP- Historia e historias (Cap.1)
10 december 2024 · 16 min
Arrincamos unha nova sección no Galiportus, dedicada a analizar a historia dun xeito ameno e dinámico. Buscamos chegar aos momentos históricos que uniron e separaron a Galiza e a Portugal... e tamén achegarnos a esas pequenas historias ocultas ou pouco representadas, dun pasado lonxano ou mesmo do mes pasado. Todo forma parte da historia: do Reino Suevo aos Irmandiños, do Prestige ás viaxes de Vasco de Gama, dos contrabandistas da Raia aos represaliados polas ditaduras. E moito máis...
Hoxe toca falar dun accidente de tránsito ocorrido en Lamas de Mouro (Melgaço-Pt) A só 3 kms da raia con Padrenda (Ou-Gz) Nada de soubo no lado norte da traxedia, no que 4 persoas morreron e 2 ficaron gravemente feridas. Por que é isto así? Lees meer -
Envellecemento activo e Blue Zones- Galiportus (Actualidade) T2 X 08
3 december 2024 · 1 uur 23 min
Xa tocaba falar de "vellos". Hoxe facémolo arredor dunha cuestión cada vez máis repetida: a esperanza de vida e o feito de envellecer activamente. Nunha sociedade a norte e sur do Miño que xa, nalgunhas zonas como Ourense ou Trás-os-Montes, conta coa metade da populación maior de 65 anos, os desafios son enormes a curto/medio prazo. Conversamos con X. M. Failde, presidente da Sociedade Galega de Xeriatría e Xerontoloxía, psicólogo e profesor titular na U. Vigo, nas áreas de saúde, educación e maiores, para que nos explique todo isto. Ao teléfono, desde Lisboa, e para visualizarmos a situación da perspectiva do cuarto país máis avellentado do mundo, aténdenos Estella Betancourt; docente, doutora en xerontoloxía e investigadora no ISCSP (Instituto Superior de Ciências Sociais e Políticas da Universidade de Lisboa) Xa de volta ao estudio da radio, falamos tamén con Tania Lorenzo e Adriana Tavares, educadoras que investigaron acerca do "Perfil das persoas centenarias en Ourense, un estudo piloto". Isto porque xa se fala da posibilidade de que as Terras de Celanova, no sureste de Ourense (na Raia con Melgaço e Castro Laboreiro) sexa declarada proximamente a sexta "Blue Zone" do mundo. Isto é, a inclusión da comarca galega dentro daquelas zonas onde maior concentración de centenarios hai, ao nivel doutras como Sardeña, Icaria (Grecia), Okinawa (Xapón), etc. E isto, por que será?
As músicas: Solpor, de Baiuca; e a Avó da Maria, dos Deolinda.
Ahá! Moito por vivir, moito por escoitar! Lees meer -
Neofalantes... o futuro? Co Iago Tabarés- Galiportus (Actualidade) T2 X 07
26 november 2024 · 1 uur 21 min
Voltamos falar da lingua ou da maneira de como a falamos a norte do Miño. Hoxe toca unha temática á que xa lle tiñamos ganas. Após a intervención no Parlamento Galego dunha deputada do PP na que se mofou do deputado do BNG, Iago Tabarés, por cambiarse ao galego (cando el "era de los Tabarés que hablaban castellano de toda la vida"), optamos por convidar a este. Con el repasamos o que significa apostar por ser un Neofalante convencido, que lícitamente mudou á lingua "menos forte". Chamamos tamén ao Xurxo Salgado, xornalista de Galicia confidencial e impulsor na Internet do proxecto de mesmo nome hai xa uns anos. Para acabar, escoitamos algúns dos casos particulares de xentes que aprenderon galego e o falan, moitas veces sen necesaria conexión co país. A música do feche, de Ailá: Muiñeira de Frades. Que boa! Lees meer
-
O Couto Misto, a república esquecida na Raia galaico-portuguesa- Galiportus- T2 x 06- O MARCO (VIII)
19 november 2024 · 1 uur 47 min
Hoxe falamos dunha historia incrible, descoñecida aínda para moitos a norte e sur do Miño: O Couto Misto, un territorio privilexiado na Raia, entre os concellos galegos (ourensáns) actuais de Calvos de Randín e Baltar e o municipio portugués de Montalegre. Tres aldeas, Santiago, Rubiás e Meaus, nunha especie de república que perviviu 7 séculos (até o Tratado de Lisboa que conformaba os lindes da fronteira, no 1864), sen dar contas a España nin a Portugal, e que contaba con autogoberno, exención de cargos fiscais, libre comercio ou dereito de asilo. Para dar respostas ás nosas preguntas, xuntamos no estudio da radio a Serxio Maria, politólogo, historiador e "misto"; e a Xosé Manuel Cid, decano da Faculdade de Educación e de Traballo Social (U. Vigo), con amplísima experiencia e colaboracións coas universidades portuguesas, alén de fundador da Nova Escola Galega. Este, ademais, condecorado co título de "académico" da simbólica Nova Academia do Couto Misto, e premiado en 2017 co título de "xuíz honorario" do Couto. Aquel, voceiro da "Iniciativa polo Couto Misto".
Unha conversa, en definitiva, espectacular, a cabalo entre a historia, a simboloxía, a recuperación da memoria, e todo o que representa o maior "marco" nunca construído entre Galiza e Portugal. Unha historia fascinante, acompañada dos fados de Maria do Ceo ("Orbalheiras" e "Himno do Couto Misto") e dun clásico arraiano de Fuxan os Ventos, "Estraperlo". Para máis información, recomendámosvos o libro de Luis G. Mañá, de Xerais ("Couto Misto, unha república esquecida") Non volo perdades... e viva o Couto Misto!! Lees meer -
O Observatório Galego da Lusofonia, com o Jon Amil- Galiportus (Actualidade) T2 X 05
12 november 2024 · 1 uur 6 min
10 anos após o lançamento da Lei 1/2014 (para o aproveitamento da língua portuguesa e de relacionamento com a Lusofonia, conhecida como "Valentim Paz Andrade"), e 13 meses depois de o Diário Oficial da Galiza falar dele pela primeira vez, o Observatório Galego da Lusofonia é já uma realidade. O presidente da Xunta, representantes das administrações espanholas e portuguesas, do Consello da Cultura Galega, da CPLP (comunidade de países de língua portuguesa), da Fegamp, da Associação de docentes de língua portuguesa na Galiza, da AGAL, etc., reuniram-se para conformar o organismo que há de zelar pela aproximação "real" da Galiza e do galego à lusofonia.
Ligamos ao Jon Amil, presidente da AGAL, que participou no encontro. É com ele que falamos de tudo... e mais! Acabamos com uma música da Maria O'Neill Cortes, "Distração". Lees meer -
A Através editora, com a Charo Lopes- Galiportus (Actualidade) T2 X 04
5 november 2024 · 1 uur 11 min
Hoje falamos da editora galega a escrever em "galego internacional" desde 2009, a Através editora. Com uma coleção disponível de centenas de livros, conta com dúzias de colaboradores e 4 seções: Através da língua, Através das ideias, Através de nós e Através das letras. Assuntos linguísticos, arte, história, feminismo, antropologia, criação poética ou narrativa... tudo é posível, graças ao pessoal da AGAL (Associaçom Galega da Língua), o Consórcio Editorial Galego e a Companhia das Artes em Portugal. Para explicar tudo isso, e falar-nos das úñltimas novidades editoriais ("Todas as crianças foram antes adultos... mas poucos se lembram", "Uma pequena história da Galiza rural, 1939-1982", "A abolição do género para a sua expansão") contatamos com a Charo Lopes, ativista, poeta, esctitora, jornalista, fotógrafa... ("ou simplesmente autónoma", como ela nos disse, a fazer brincadeira) Ligada profissionalmente à Através, tem muito para contar-nos ainda dos seus projetos, como são, além de mais, o livro da Scd "Galiza com Palestina" (do qual lê um poema fantástico: "intifada"), ou o livro solidário "Cantos da dor e da liberdade". Em umalopes.com temos tudo sobre a Charo, com a qual desfrutamos de bons minutod de rádio, além de boa música brasileira: "Construção", de Chico Buarque; e "Acabou Chorare", de Novos Baianos. Maravilha! Lees meer
-
Liberdade para o galego, coa Elsa Quintas- Galiportus (Actualidade) T2 X 03
29 oktober 2024 · 1 uur 7 min
Son tempos duros para o galego. Logo dos últimos datos do IGE (Instituto Galego de Estatística, 2023), un tercio dos rapaces de entre 5 e 14 anos non saben expresarse na lingua propia. Por primeira vez en 1000 anos, o galego xa non é a lingua máis falada no seu territorio. Cos sinais alerta vermella acendidos, e cun decreto do "plurilingüismo" de 2010 moi criticado por amplos sectores sociais, conversamos coa Elsa Quintas, vicepresidenta da Mesa pola Normalización Lingüistica, avogada, activista e tamén escritora. Con ela, ademais de sinalar as razóns que levan á situación de "emerxencia lingüística", falamos do libro do que é coautora, "Liberdade para o galego". Nel compáranse artigos da Carta Europea de Linguas Minoritarias co Plan de Normalización Lingüística de 2004, asinado por todas as forzas políticas. A visión xudicial de Elsa achéganos novos enfoques aos xa coñecidos nos que non hai liberdade de uso (nin obrigatoriedade no coñecemento) para o galego: saúde, educación, audiovisual, medios... Perante tanto pesimismo, é hora de actuar! En liberdade.
Acabamos o programa cunha recomendación musical da convidada: "Encerelhado", de Berlai. Lees meer -
Cortiza como motor económico ... e historia de vida- Galiportus (Protagonistas) T2 X 02
22 oktober 2024 · 1 uur 24 min
Hoxe falamos de industrias transformadoras e de formación profesional dun sector vital para Portugal e non tanto para Galiza, como é o da extracción da cortiza (a pel da sobreira) e a súa posterior transformación que dá nos diferentes usos que xa coñecemos. Por exemplo, o dos tapóns (rolhas) das botellas/garrafas do viño. Recibimos con moito pracer a Francisco e Xacobe Ribeiro, fillo e neto da saga Almeida (Corchos Almeida), instalados hai máis de 55 anos na comarca galega do Ribeiro. Falamos con eles das súa incrible historia de "resistencia" e de progreso, desde que o avó atravesou a fornteira, vindo de Santa Maria da Feira, e trouxo a 8 fillos nunha moto, até ser hoxe unha empresa referencia no ámbito galego e no noroeste do Estado. Do lado sur do Minho aténdenos Délio Carquejo, director da Cincork, a única escola de formación profesional da península dedicada a preparar aos alumnos para seren parte da industria da cortiza. Nun sector no que Portugal é lider mundial, Délio achéganos todas as respostas sobre un centro que leva 40 anos facendo as cousas moi ben.
En fin, temáticas diversas para un novo Galiportus, con temas de Deolinda (Movimento perpétuo associativo) e Ataque Estampe (A vitória) Lees meer -
O galego de Asturias (I)... vive ou sobrevive?- Galiportus- T2 X 01- O MARCO (VII)
15 oktober 2024 · 1 uur 44 min
Hoxe comezamos nova temporada no Galiportus e facemos achegando un novo contido d'O Marco, ese espazo de fronteira de carácter auténtico. É un pracer partillarmos unha conversa que tivemos no verán coa xente que máis sabe do Galego da Asturias occidental, ese que leva séculos falándose entre o ríos Eo e Navia, e que loita por sobrevivir, perante a inacción da administración galega e os ataques da asturiana. Trátase dunha realidade complexa, coa presión oficialista do asturiano e a oficial do castelán, e para explicarnos todo conversamos con Moisés Cima, presidente de Axuntar (Asociación prá Normalización del galego de Asturias); Carlos Aenlle, activista de lingua nesas e outras comarcas; Quique Roxíos, poeta e tamén membro da asociación; e Natalia Xardón, doutora en lingüística e natural de Boal (Asturias), tamén boa coñecedora desa realidade. Logo dun bo anaco a falar con eles, despedímonos cun tema, unha cantiga fermosísima, versionada e chamada "El Teixo de Pastur", de Graça Amiguinho. Viva! Lees meer
-
Galiportus Ep.73- A Lei Paz Andrade, 10 anos despois
12 augustus 2024 · 1 uur 9 min
En 2014, 17 mil persoas asinaban a Iniciativa Lexislativa Popular chamada "Valentín Paz Andrade" (político, empresario e escritor galeguista do século XX, ao que se lle dedicaron as Letras Galegas de 2012), para o aproveitamento da língua portuguesa na Galiza e os vínculos coa lusofonía. Ao pouco tempo, a ILP convertíase na Lei 1/2014, de 24 de marzo, baixo a mesma denominación e apoiada no Parlamento galego pola totalidade dos grupos políticos.
Buscábase, pois, achegar Galiza e o galego a un mundo que ten mesmo ás portas, facendo uso das vantaxes competitivas propias, a nivel cultural, lingüístico (máis tamén económico) que supón ser galego/a. Os eixos: a aposta pola aprendizaxe da lingua portuguesa no ensino formal, a relación institucional e a recepción dos medios de comunicación portugueses.
Unha década despois, tentamos analizar a cuestión en profundidade cun dos impulsores da lei, portavoz da ILP no seu día, Xosé Carlos Morell, empresario e profesor (Mos-PO-GZ) Lanzámoslle ben de preguntas: como se recordan aqueles días? En que se avanzou? Que falta por mellorar? É unha realidade ou é unha sensación que estamos ante unha de tantas leis que fica en "papel mollado"? E, sobre todo, nunha época en que todo vai tan rápido e vendo a perda de falantes de galego... que vai acontecer no futuro?
Pechamos cunha grandísima música de Mondra, "saco de pulgas". Lees meer -
Galiportus Ep.72- O Instituto Camões de Vigo
8 augustus 2024 · 43 min
500 anos do nacemento dun dos grandes portugueses da historia, Luis de Camões. Falamos do autor de "Os Lusíadas", esa obra poética na que se ensalzan as "proezas" épicas dos exploradores/mariñeiros lusos, alén de ser tamén un dos grandes "inmortais" da literatura: da escrita, da fala e do ton, que evoluíron segundo as pautas marcadas por el. Neste sentido, temos que lembrar que o 10 de xuño é feriado en Portugal, commemorándose o dia de Camões, de Portugal e das Comunidades Portuguesas.
Hoxe temos no GLP a Célia Mendes, responsábel do Centro Camões de Vigo (Instituto da Cooperação e da Língua), para conversarmos sobre a data e o autor, mais tamén sobre o significado da institución, as relacións coa Galiza... e as posibilidades de estudar (e convalidar) a norma de Lisboa. A música, de Deolinda: "eu tenho um melro". Non volo perdades! Lees meer -
Galiportus Ep.71- Foni Diaz, a volta ao mundo com a bandeira
6 augustus 2024 · 1 uur 16 min
Chega aos nossos estúdios da rádio, neste novo episódio, Alfonso Diaz Andrés, "Foni" Diaz. Professor de licéu já reformado, decidiu dar ao volta ao mundo com a bandeira galega. Falamos com ele para sabermos como correu a aventura, e quais os desafios que teve de defrontar, da Austrália ao Chile, da Bulgária até a Uganda. A acompanhá-lo, veio também Augusto Fontán, "anti" poeta e amigo. As músicas, Fausto ("Rosalinda. atrás dos tempos vêm os tempos") e Gaos (compositor histórico galego: "as montañas de Galicia") Olha que maravilha de pessoal! Lees meer
-
Galiportus Ep.70- O Modelo Burela e o programa "Grandes Vozes do Nosso Mundo"
1 augustus 2024 · 1 uur
Hoje fazemos um programa muito especial, junto com o Bernardo Penabade (filólogo e professor do IES de Burela, ex-presidente da Agal e parceiro da "Comisión Técnica" do "Centro de Documentación Social" do "Consello da Cultura Galega") e o Marco Pereira (jornalista invisual e apresentador em Rádio Burela - Lu, Gz- do programa de músicas lusófonas "Grandes Vozes do Nosso Mundo") Com eles é uma maravilha falar do "Modelo Burela", um projeto educativo que permitiu, numa vila com bem de migração caboverdiana, achegar a multiculturalidade a um sucesso social e integrador "continuado" e "poderoso". Uma conversa espetacular, tudo com a rádio quanto meio de transformação e união, a lusofonia na galiza quanto oportunidade... e a música da Ugia Pedreira no fim: "os teus ollos". Lees meer
-
Galiportus Ep.69- Lumes: usos, desusos e problemáticas
29 juli 2024 · 1 uur 35 min
Chega o verán, e con el, o calor, a seca... e os temidos lumes nos nosos montes, a norte e sul do Minho. Moitas son as preguntas que nos veñen á cabeza, e poucas as solucións a unha problemática que cada ano vai a peor, e que acaba por provocar a queima de millares de hectáreas de uso forestal, mesmo ás veces provocando perdas humanas, e sempre incidindo na perda de bioversidade. Desde Paredes de Coura (Viana-Pt) aténdenos Emanuel de Oliveira, encargado do Laboratório Rural e Gabinete Técnico Florestal do seu concello, enxeñeiro agroforestal con moitos lazos coa Galiza, habitual colaborador coas universidades galegas e experto en proxectos da xestión e usos dos fogos. Do lado norte, estamos con Davide "de Manzaneda" (Ou-Gz), ex-alcalde durante 8 anos, ex-parlamentario galego e bombeiro forestal desde 2002; el coñece moi ben todo o que rodea "ao que arde", unha rede ben tecida no que o que parece importar menos é o coidado e a xestión do medio natural...
Tema controvertido, mais moi axeitado nesta época do ano... e que tamén representa un enorme desafío conxunto para as localidades arraianas. Toca conciencia e acción!! Lees meer -
GLP- O MARCO VI- O galego do Bierzo (2)
22 juli 2024 · 1 uur 35 min
Hoxe dámoslle outra volta á cuestión do galego do Bierzo, falando con máis protagonistas. Máis visións que nos achegan a complexidade da realidade linguistica e sociocultural berciana. Conversamos co Hector Silveiro, nado en Vilafranca do Bierzo, docente e traballador da cultura, coordinador da comisión cultural "Martín Sarmiento" (e das xornadas do galego na escola) Tamén nos atende Raul Ochoa desde Valtuille de Arriba. Con el abordamos asociacionismo, tradicións e mocidade, en canto directivo da Asociación "Fiandón Berciano". En terceiro lugar, Xabier Lago, licenciado en Historia, escritor e membro activo do colectivo "Fala Ceibe". Por último, estamos co Paco Macías, de "edicións Positivas", a cabalo entre Bierzo e Compostela. El cóntanos como ve o futuro: retos, oportunidades...
Viva o galego do Bierzo! Lees meer -
Galiportus Ep.68- Vinhos do Atlântico, a marca do noroeste
18 juli 2024 · 56 min
Hoje falamos de vinho, de cultura vínica e da primeira exposição do noroeste ibérico, realizada em Valença do Minho (Pt) no passado mês de Junho. Ligamos para a Andreia Pereira, a trabalhar na organização do evento; é com ela que conversamos sobre essa conexão incontornável, nomeadamente no que diz Rias Baixas-Vinhos Verdes, as duas marcas a norte e sul do Minho. E como correu tudo? Imenso sucesso, com uma gala, um roteiro com "passaporte dos vinhos" pela fortaleza valenciana, provas e mesmo muita música (Blues, músicas do mundo...) Será isto o começo de mais uma aliança galaico-portuguesa? Poderá exportar-se o vinho do Minho sob a mesma denominação transfronteiriça? Para já, muitas adegas participaram num evento cheio de força e com esperança de, no 2025, voltar a realizar-se! Para acabarmos... Herdeiros da Crus: Quero Josar! Lees meer
-
Galiportus Ep. 67- Festas históricas
15 juli 2024 · 1 uur 28 min
É verán, e toca falarmos de festas. Cada ano, ducias de recreacións con carácter histórico repártense polas vilas e cidades da Eurorrexión. O obxectivo é rebuscar no pasado un acontecimento que marcara a idiosincrasia do lugar para sempre. Loitas contra vikingos, feiras medievais, incursións romanas ou pasado hebreo, calquera motivo é bo para xuntar legado, tradicións, festa e música. Falamos disto todo nos nosos estudios con Marcos Argibay (presidente da Asoc. Civitas Limicorum- Festa do Esquecemento de Xinzo de Limia, Ou-Gz), Miguel Garcia (presidente da Festa da Istoria de Ribadavia, Ou-Gz) e a Conchi Ogea (Vicepresidenta da Asoc. Esp. de festas e recreacións históricas) No celular, aténdennos Francisco Melo, vicepresidente da câmara de Chaves e "vereador" de cultura (e de congreso por Loures, na rexión de Lisboa); e Mário da Costa, presidente da Fed. Pt. de festas da história (e no momento da nosa conversa nas illas Azores, nunha festa en São Miguel de raíz histórica)
Con todos eles falamos do momento actual, da masificación turística, das non-banalizacións de festas con moito simbolismo... ou da conexión galaico-portuguesa, tamén nesta área. A despedida, coa BSO de Gladiator, dedicámoslla a Maria Méndez, a nosa colaboradora na sombra á hora de reunir xente que sabe tanto de como facer .... historia! Lees meer -
Galiportus Ep.66- "Pontes do Minho": o torneio de rugby (de necesidade e proximidade) galaico-português
12 juli 2024 · 1 uur 12 min
Hoje falamos de um desses projetos que, a nível do desporto, promovem que o espaço da eurorregião faça sentido. O rugby, enquanto desporto amador, longe das facilidades do futebol, fez com que clubes galegos (de Pontevedra) e portugueses (do Alto Minho) se encontrarem perante a mesma problemática: o que fazer quando cada fim-de-semana há que disputar os jogos a centenas de kms, sem dedicar-se profissionalmente a isto? Conversamos de maneira telemática com o Filipe Machado, do Clube de Rugby Arcos de Valdevez (o clube mais ao norte do rugby português) e mais o Alberto Fdez. Grifón, do Pontevedra Rugby Club. Os deslocamentos do primeiro são, muitos deles, à zona de Lisboa. Pela parte galega, toca viajar cada quinze dias (nas categorias principais) ao País Vasco, a Catalunha ou Madrid. Assim sendo, a questão é certa: por que não se juntar em uma nova competição transfronteiriça "oficial", a sumar clubes como Os Ingleses
(de Vilagarcia), o Universidade de Vigo, o Braga rugby ou o Guimarães rugby? O torneio, à maneira do "6 nações", seria chamado "Pontes do Minho", e não implicaria deixar de jogar nas respectivas federações. Pelo contrário, em tempos de precariedade, significaria mais jogos ao lado da casa e sempre grandes "terceiros tempos", cheios de convívio.
Os nossos convidados respondem fantasticamente a isto tudo, e deixam mais uma amostra do que deve ser o entendimento galaico-português. Comemoramo-lo com uma música final da Banda da Loba, "Abrente". Ensaio! Lees meer -
Galiportus Ep.65- Pesca sustentábel, rios e ribeiras vivas
8 juli 2024 · 1 uur 43 min
Os rios son símbolos de calquera territorio interior. Representaron vida e proporcionaron recursos para as comunidades que habitaron as suas ribeiras desde tempos inmemoriais. O Miño/Minho e o Limia/Lima son os dous principais nexos de conexión fluvial galaico-portuguesa, e están a esmorecer por dentro. As especies clásicas, como a lamprea ou os salmónidos son cada vez mais raras de encontrar, nuns treitos cheos de centrais eléctricas, furtivismo e polución. Hai xente que levanta a voz e reclama que outra política debe rexer os nosos rios, baixo a óptica do longo prazo e da sustentabilidade. Falamos diso no estudio con Adolfo Álvarez Cuña, pescador habitual do Arnoia e fundador das "I Xornadas de montaxe con mosca de Ramirás (Ou-Gz)" e tamén con Amador Alonso Rodríguez, membro do comité provincial de pesca de Pontevedra (Gz) e secretario fundador da plataforma "Defendendo o Tea" (Ponteareas, Pontevedra, Gz) Por outro lado, non queriamos deixar de lado a opinión do lado portugués. Entrevistamos a João Francisco Carvalho Táboas, técnico do ambiente de Monção (Alto Minho), con grande experiencia na xestión e desenvolvemento de proxectos vinculados ao Minho. Por último, desde Viana do Castelo aténdenos João Dias, empresario, bo coñecedor do Lima, colaborador do turismo do Alto Minho e participante asiduo a campionatos nacionais de pesca, con visión global da problemática e moita experiencia internacional no que respecta á conservación dos rios. Abrimos, ademais, cunha referencia aos microplásticos e pechamos cunha música de Baiuca (Ribeirana) En definitiva, todos os convidados coinciden na necesidade de abordarmos un novo tempo no que se fale, sen reparos, das mudanzas climáticas, a falta de xestión transfronteiriza neste eido, a pesca sen morte, etc. Toca escoitar atentamente... e aprender! Lees meer
-
Galiportus Ep.64- O Brasil, ese continente... (co Xoán Calviño)
5 juli 2024 · 1 uur 27 min
Hoxe visítanos nos estudios da radio Xoán Calviño (Ou-Gz), linguista, poliglota e profesor da EOI de Ourense. Un bo día decidiu probar cos programas de ensino do español no Brasil e alá estivo por duas veces, para un total de 10 anos. Con el conversamos sobre a complexidade dun Estado de Estados, do tamaño de Europa e que se convertiu na referencia mundial da lusofonía. Falamos, pois, da súa experiencia, mais tamén da historia, estereotipos, das desigualdades, cultura e... peculiaridades da lingua. Un mundo, como xa sabemos, coroado por unhas músicas incríbeis. Escoitamos algunhas que nos recomenda o noso convidado: "Ao meu redor", de Marisa Montes; "Me faz um dengo", con Roberta Sá e Martinho da Vila; e "Águas de Março", da Elis Regina e Tom Jobim. No inicio tamén lembramos ese documentario de Carlos Núñez sobre as raices galegas e célticas do país ("Brasil somos nós") Non é fácil falarmos do Brasil nun só programa... mais sempre é bo facerse unha idea e porse na pel de quen alí viviu!! Beleza! Lees meer
-
GLP- O MARCO V- O galego do Bierzo (1)
4 juli 2024 · 1 uur 28 min
Volta "O Marco", esta sección do Galiportus dedicada a espreitar e botar unha ollada ao lado de "alá". Hoxe visitamos o Bierzo, esa comarca veciña a Valdeorras (Ou-Gz), con forte espírito de pertenza e que loita desde hai décadas polo seu recoñecemento, lonxe de "leonesismos" e máis lonxe aínda do significado da autonomía de Castela e León. Falamos con algúns dos principais protagonistas que reivindican o uso e a protección do galego do Bierzo, tan galego como o que se pode falar na Galiza "administrativa". Aténdennos Ricardo Témez, director do dixital "Bierzo diario"; Sara Rodriguez, tradutora berciana que creou o primeiro dicionario do galego do Bierzo, con case 15 mil termos; Paco Velasco, catedrático de latín, reformado e histórico activista galeguista na comarca; e Marisa Cela, membro da histórica Escola de gaitas de Vilafranca. 4 entrevistas con xente fenomenal que só queren unha cousa: que a lingua e a cultura galaico-portuguesa perviva do outro lado das Médulas ou de Pedrafita... Lees meer
-
Galiportus Ep.63- Os XV Jogos do Eixo Atlântico
3 juli 2024 · 29 min
Hoje viajamos até Famalicão para falarmos com o Pedro Oliveira, vereador do desporto da cidade do norte português. Ali, conjuntamente com Braga, do 30 de Junho a 5 de Julho, celebram-se os XV Jogos do Eixo Atlântico, com a participação de quase 2500 atletas jovens vindos de um e outro lado do Minho. A ideia, como aquela de há 30 anos, é a mesma: expor uma das principais "bandeiras" do Eixo: os valores intrínsecos a um convívio desta qualidade, nas diferentes modalidades desportivas: andebol, futebol 7, volei, natação ou atletismo. Nesta edição conta-se ainda com várias modalidades adatadas, na sequência da homenagem ao famalicense Luís Silva, que ganhou a medalha em boccia lá pelo ano 2012, nos Jogos Olímpicos de Londres. Enfim, estamos perante uma nova amostra de cooperação transfronteiriça, maravilha! A música para encerrar, Mondra-Berto: Rumbambá. Lees meer